نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران، تهران، ایران

چکیده

در منتهی‌الیه شمال باختری ایران، در منطقه آذربایجان غربی سنگ‌های آتشفشانی بازیک در طی کواترنری گسترش وسیعی یافته‌اند. این منطقه در بخش میانی کوهزاد آلپ- هیمالیا و در فلات مرتفع ایران  -ترکیه در آناتولی خاوری واقع شده است. گدازه‌های بازیک کواترنری با طیف ترکیبی متنوعی از بازالت قلیایی، بازالت آندزیتی، تراکی بازالت آندزیتی تا تراکیت و با گستره وسیع بر روی نهشته‌های رسوبی قرار گرفته‌اند. این سنگ‌ها که از مراکز آتشفشانی، شکستگی‌های ‍‍ژرف، گسل‌های امتداد‌لغز در حوضه‌های فراکششی برون ریزی داشته‌اند، از ویژگی های ساختاری، سنگ‌شناختی متفاوتی برخوردارند. در راستای پژوهش بر روند تکامل و منشأ ماگماهای بازالتی منطقه و بر اساس بررسی‌های صحرایی، سنگ‌نگاری و سنگ‌شناسی، ده نمونه از منطقه برای بررسی‌های ایزوتوپی نسبت‌های 143Nd/144Nd , 87Sr/86Sr انتخاب شد که حاصل آن مقایسه با داده‌های ایزوتوپی سنگ‌های بازالتی مشابه در ترکیه است. تفسیر بررسی‌های ایزوتوپی بر روی نمونه‌های بازیک آذربایجان گویای آن است که منشأ ماگماهای بازالتی در شمال باختری آذربایجان، گوشته‌ای و در محدوده ترکیب کلی زمین (Bulk Earth)  واقع شده‌اند. ترکیب سنگ‌های بازالتی شمال منطقه گوشته تا حدودی تهی شده (depleted mantle) که در مناطق جنوبی همراه با آلایش پوسته‌ای می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

خیرخواه، م.، 1385 - بررسی پترولوژی و ژئوشیمی بازالت‌های کواترنری ایران (آذربایجان) و تعیین موقعیت ژئودینامیکی آن، رساله دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.

 

References

Ajlegre, C. J., Dupre, B., Russeau, P. RD.,1982- Sub continental versus oceanic mantle, 11. Nd-Sr-Pb isotopic comparison of continental tholeiites with mid-ocean ridge tholeiites, and the structure of the continental lithosphere. Earth Planet. Sci. Letters, 57, 25-34

Alcici, P., Temel, A., Gourgaud, A. Kieffer, G., Gundogdu, M. N., 1998- Petrology and geochemistry of potassic rocks in the Golcuk area (Isparta, SW Turkey): genesis of enriched alkaline magmas. Journal of Volcanology and Geothermal Research 85(1998) 423-446.

Aldanmaz, E., Pearce, J. A., Thirlwall, M. F., Mitchell, J. G., 2000- Petrogenetic evolution of late Cenozoic, Post – Collision volcanism in western Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research 85(1998) 423-446.

Baragar, W .R .A., 1971- A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks Can .J. Earth Sci.8 ,523-548.

Best, M. G., Christiansen, E., 2001- Igneous Petrology.

Carlson, R. W. and Hart, W. K., 1988- Flood basalt volcanism in the northwestern United States. In: MacDougall, J.D. (Ed.), Continental Flood basalts. Kluwer, pp. 35-62.

Cox, K.G., Bell, J. D. and Pankhurst, R. J., 1979- The interpretation of igneous rocks, London, George Allen & Unwin, 450 PP.

Dickin, A. P., 2005- Radiogenic Isotope Geologypp.174-232Irvine, T. N,                                  

Faure, G., 2001- Origin of Igneous Rocks: the Isotopic Evidences. Springer-Verlag, Heidelberg.

Faure, G., 1986- Principals of Isotope geology

Floyd, P. A. and Winchester, J. A., 1976- Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements, Chemical Geology, 325-343.

Irvine, T. N. and Baragar W. R. A., 1971- A guide to chemical classification of the common volcanic rocks: Can. J. Sci. 8, 523-548

Pearce, J. A., Bender, J. F., De Long, S. E., Kidd, W. S. F., Low, P. J., Güner, Y., Saroglu, F., Yilmaz, Y., Moorbath, S. and Mitchell, J. G.,1990- Genesis of collision volcanism in eastern Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 44: 189-229

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data: Evaluation presentation interpretation, Longman Sce3ientific&Technical. 352pp.

Thirlwall, M. F. and Jones, N. W., 1983- Isotope geochemistry and contamination mechanism of Tertiary lavas from Skye, northwest Scotland pp.186-208

Yilmas, Y., Guner, Y., Saroglu, F., 1998- Geology of the quaternary volcanic centers of the east Anatolia. Journal of Volcanology and Geothermal Research 85 (1998) 173-210