زمین‌شناسی، ژئو‌شیمی و خاستگاه احتمالی کانه‌زایی چند فلزی میوه‌رود، شمال باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده زمین شناسی- دانشگاه اصفهان

2 دانشگاه تربیت معلم، تهران ، ایران

چکیده

    کانسار میوه رود در ۵۰ کیلومتری شمال تبریز و ۶۵ کیلومتری باختر اهر، در شمال باختر ایران به مختصات جغرافیایی˝۳۵  ΄١۴  ˚۴۶ تا ˝٢۰  ΄١٢  ˚۴۶ طول خاوری و ˝۵٢  ΄۳۴  ˚۳۸ تا˝٢  ΄۳۳  ˚۳۸ عرض شمالی  واقع است. قدیمی‌ترین سنگ‌ها شامل تناوب ستبری از ماسه‌سنگ، شیل، سیلتستون، مارن و آهک مارنی به سن کرتاسه پسین- پالئوسن است که یک توده پورفیری و دایک‌هایی با ترکیب گرانودیوریت تا دیاباز به سن احتمالی اولیگوسن در آنها نفوذ کرده است. در اثر نفوذ توده آذرین در سنگ‌های پالئوسن، اسکارن و هورنفلس تشکیل شده است. همه سنگ‌های رسوبی، سنگ‌های نیمه‌آتشفشانی و دگرگون شده فوق، به صورت دگرشیب توسط تراکیت و تراکی‌آندزیت پلیوسن پوشیده شده است. دگرسانی‌هایی از نوع سریسیتیک، آرژیلیک، پروپلیتیک و سیلیسی شدن، پتاسیک (اندک) در سنگ‌های نفوذی و رسوبی قابل مشاهده است ولی اثرات آنها در سنگ‌های آتشفشانی دیده نمی‌شود.   
بی‌هنجاری‌هایی از W, Bi, Sb, Cu, Ag, Au وMo  توسط مطالعات ژئو‌شیمیایی شناسایی شده که شواهد صحرایی نیز کانی‌سازی آنها را تأیید کرده است. از نظر زون‌بندی ژئو‌شیمیایی، هاله‌های عناصرAs, Ag    Sb,و Au در شمال منطقه و هاله‌های Mo, W, Cu, Co, Zn   درجنوب منطقه گسترش دارند و درجه دگرگونی نیز از جنوب به شمال کاهش می‌یابد. دگرسانی پتاسیک بیشتر در جنوب منطقه رخنمون دارد بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که بخش جنوبی محدوده در مقایسه با بخش شمالی آن فرسایش بیشتری را متحمل شده است .هاله مرکب  As. Pb. Ag / Cu.W. Co نیز این نتیجه‌گیری را تأیید می‌کند. کانی‌سازی‌ها از نوع اسکارنی، رگه‌های اپی‌ترمال و رگه- رگچه‌های سیلیسی صفحه‌ای بوده و رگه‌های اپی‌ترمال را می‌توان در درون اسکارن و سنگ‌های دگرگونی همبری مشاهده کرد که در واقع آن را قطع کرده‌اند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geology, Geochemistry and Genesis of Polymetal Mineralization in the Miveh – Rud Area, NW Iran

نویسندگان [English]

  • H. Jamali 1
  • A. Yaghubpur 2
  • B. Mehrabi 2
1 Geological Survey of Iran. Tehran, Iran
2 Teacher Training University, Tehran,Iran.
چکیده [English]

Miveh – Rud area is located 50 km north of Tabriz and 65 km west of Ahar at 36ْْ 33′ 02″to 38ْ, 34′ 52″ N and 46 ْْ 12′ 20″ to 46 ْْ 14′ 35″ E. The oldest rock unit in the area includes a thick sequence of Paleocene sedimentary rocks comprising of sandstone, shale, siltstone, marl and marly limestone that have been intruded by a porphyritic intrusive body and dykes of granodioritic to diabasic composition (probably Oligocene in age). The intrusive rocks resulted in the formation of hornfels, skarn and alteration in Paleocene rocks. All of the mentioned rock units are unconformably covered by Pliocene  age trachyte, trachyandesite. Alteration of potassic, sericitic, argillic, propylithic and silicification types occurred in the subvolcanic and sedimentary rocks, while there is no observed alteration in the volcanic cover. Anomalies of Au, Ag, Sb, Cu, Bi, W and Mo detected by geochemical investigations are confirmed by field evidences.
The anomalies of Sb, Ag, Au and As are located in the northern part, while the Cu, Co, W and Mo anomalies are in the southern part of the area. The degree of the contact metamorphism decreases toward the north and the potassic alteration can be shown mostly in the southern part of the area. This may suggest uplift and erosion of the southern part compared to northern part of the studied area. Composite halos of As, Pb, Ag / Cu, W and Co confirm the results.The mineralization includes formation of skarn, epithermal and sheeted veins. The epithermal veins cut the skarn and other contact metamorphic rocks.                                                                                                                                                                                                           
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Polymetal
  • Polyform
  • Skarn
  • Geochemical zone
  • Miveh-Rud
ارجمندی، ر. و علیرضایی، س.، 1384- منشأ گوگرد در کانی‌های سولفیدی مناطق دگرسانی- کانی‌سازی مختلف در ذخیره مس-  طلای خاروانا، آ-شرقی، شمال غرب ایران، چکیده مقالات بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین ، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی 
بنی‌آدم، ف.، 1384- بررسی زمین‌شناسی اقتصادی و خاستگاه احتمالی کانی‌سازی مس و طلادار در محدوده اکتشافی نبی جان کلیبر(شمال باختری اهر- آذربایجان خاوری)، پایان نامه کارشناسی ارشد،پژوهشکده علوم زمین، ص:201
پورنیک، پ.، 1381- زمین‌شناسی اقتصادی و اکتشاف طلا در محدوده اکتشافی شرف آباد- هیزه جان، پایان نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین
جمالی، ح.، ١۳۷۷- بررسی‌های زمین‌شناسی، ژئوشیمی و تعیین ژنز احتمالی کانسار پلی متال میوه رود، آذربایجان شرقی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران
جمالی، ح.، ١۳84- گزاش زمین‌شناسی اقتصادی ورقه یکصد هزارم کلیبر، زون ارسباران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی 
حاجی مرادی، ع.، ١۳۷۷- مطالعه پترولوژی و زمین شناسی اقتصادی خروانق، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران شمال
حسنی پاک، ع. ا. ،١۳۸١- اکتشافات ذخایر طلا، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم
زنوزی، ر.، 1385- کانی‌شناسی و تعیین ژنز کانسار طلا در محدوده مسجد داغی( جنوب شرق جلفا)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی،ص: 137
شرکت منطقه‌ای معادن آذربایجان، 1379- گزارش اکتشاف نیمه تفصیلی کانسار بوزلوخ- قره داش(جلد دوم)، شرکت سهامی کل معادن و فلزات
شرکت مهندسین مشاور پیچاب کاوش،1381- گزارش متالوژنی زون ارسباران 
شکوهی، ح.، ١۳۸١- اکتشاف مقدماتی طلا در محدوده نبی جان، کلیبر،  سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
علیرضایی، س.، ارجمندزاده، ر. و عینعلی، م.، 1384- بررسی ارتباط بین توده نفوذی و اسکارن در خاروانا، آذربایجان شرقی، شمال غرب ایران، چکیده مقالات بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی 
قدیم زاده،ح.، 1381- زمین‌شناسی اقتصادی و اکتشاف طلا در محدوده اکتشافی صفی خانلو- نقدوز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین
معین وزیری، ح.، ١۳۷۶- دیباچه‌ای بر ماگماتیسم ایران، جهاد دانشگاهی دانشگاه تربیت معلم تهران 
مهندسین مشاور کاوشگران، 1376- گزارش اکتشافات نیمه‌تفصیلی فلزات پایه در منطقه عمومی میوه رود(گزارش شماره2، مطالعات ژئوشیمیایی)، اداره کل معادن و فلزات آذربایجان شرقی
 
 
References
Bazine, D. and  Hubner, H., 1969- Copper deposits in Iran ,G.S.I. Report, No:13 
Beus A. A. and Grigorian S.V., 1977- Geochemical exploration methods for mineral deposits. Trans. by Schneider, Applied publishing
Carig J.R. H., 2005- Classifying,distinguishing and exploring for Intrusion-Related Gold System, The Gangue,p:1-18, In internet.
Cooke, D. R., Mcpall, D. C. and Blom, M. S., 1996- Epithermal gold mineralization , Acupan, Baguio District, Philipines, geology, mineralization, alteration and the thermochemical environment of ore deposition, Econ. Geo. Vol:91, PP:243– 272
Foster, D. and Seccombe, Ph., 2004 -Controls on skarn mineralization and alteration at the Cadia deposits, New South Wales, Australia, Econ. Geo. vol:99, pp:761-788.
Foster,1991- Gold metallogeny and exploration,Pub:Blackie,433p.
Guilbert, J. M. and Park, Ch. F., 1986- The geology of ore deposits, W. H. Freeman and company 
Hedenquist, Izard, Arribas & White, 1996- Epithermal gold deposits: style, characteristitics, and exploration, Pub: by: the society of Resource Geology, printed in Japans Tokyo
Hedenquist, J. W. and Henley R.W., 1987- Hydrotherml eruptions of the waiotapu geothermal system,Newlond:Their origion,associated breccias and relation to precious metal mineralization.Eco.Geo. vol:30,pp:1640- 1668. 
Karimzadeh, S.A.,2004 - Geological effects of endoskarn formation in the Mazraeh Cu – Fe skarn deposit in northwestern Iran, Geochemistry, Exploration, Environment and Analysis, vol:4, pp:307- 315 
Kazmin, Sportshikof, Ricou, Zonenshain and Boulin, 1986- Structure and evolution of the passive margin of the Estern Tethys, Tectonophysics, Vol: 123, PP: 153 – 179 
Martin, Izard, A. and Cepedal, M. A., 1997- The Elval deposit an example of late events, Cantabrian Mountains, Spain, In “Mineral Deposits ” , Papunen ( ed ) .
Muller, D. and Groves, D ., 1997- Potassic igneous rocks and associated gold – copper mineralization, Springer – Verlag.
Ramdohr, P.,1980-The ore minerals and their inter growths, 2 nd  ed . pergomon press
Sawkins, F. J., 1990- Metal deposits in relation to plate tectonics, 2 nd ed. springer – verlag  
Shelley, D., 1993- Igneous and metamorphic rocks under the microscope, Chapman and Hall .
Sillito, R. H., 1990- Epithermal models: genetic types, geochemical controls and shallow features, In: IUGS – UNESCO deposits program conferense Ottawa, Canada , Geo. Assoc. Canada, special paper, 40 .
Thompson, M. and Howarth, R. J., 1976- Duplicate analysis in geochemical practice ( 2 parts ). Analyst. 101, 690 – 709
Winkler, H. G. F. , 1976- Petrogenesis of metamorphic rocks, 4 nd. ed. By: springer – verlay. Newyorc Inc .
 Yusta, I. and Velasco, F. and Herrero, J. M., 1998- Anomaly threshold estimation and data normalization using E.D.A statistics: application to lithogeochemical exploration in lower Cretaceous Zn – Pb carbonate – hosted deposits. Northen spain, Applied Geochemistry, Vol : 13, PP:421 – 439 .