ویژگی‌های هندسی و سازو کار جوان گسل طالقان :بر پایه بررسی‌های ریخت‌زمین‌ساختی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 آزمایشگاه علوم زمین مونت پلیه، دانشگاه مونت پلیه 2، مونت پلیه، فرانسه

چکیده

گسل طالقان در کرانه جنوبی دره طالقان در فاصله 50 کیلومتری از تهران بزرگ قرار دارد. از این گسل به‌طور معمول به‌عنوان یک گسل فشارشی با شیب به‌سوی جنوب یاد می‌شود. گسل طالقان یکی از بزرگ‌ترین عوامل تهدید لرزه‌ای برای شهرهای گستره تهران و کرج با جمعیتی نزدیک به12 میلیون نفر است که می‌تواند عامل بسیاری از زمین‌لرزه‌های کهن و ویرانگر چون زمین‌لرزه 958 میلادی با بزرگای نسبی 7/7  در این ناحیه به‌شمار رود. در راستای بررسی‌های ریخت‌زمین‌ساخت و جنبش جوان بر روی این گسل، تلفیقی از داده‌های حاصل از تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی و مدل رقومی زمین  به‌کار گرفته شد. از جمله دستاوردهای این پژوهش برای نخستین بار معرفی شاخه‌ای جنبا از گسل طالقان است که در گذشته در قالب گسلی ناجنبا و کهن به نقشه در آمده بود. بررسی‌های دقیق و بزرگ مقیاس میدانی در راستای این پاره از گسل طالقان امکان اندازه‌گیری جابه‌جایی قائم و افقی را بر روی این گسل فراهم آورد که نشانگر تغییر در سازوکار فشاری به  برشی-کششی در راستای این گسل است. نسبت جابه‌جایی تجمعی افقی به قائم اندازه‌گیری شده از ستیغی در میانه گسل، متناسب با سازوکار چپ‌گرد و نرمال برابر 0/5 – 5/2 است. مقادیر برآورد شده از ویژگی‌های هندسی گسل  طالقان چون راستای گسل، شیب و زاویه افت آن در بخش خاوری برابر 105، 60 و 40 درجه است که نشانگر وجود گسلی با سازوکار و لغزش راستالغز چپ‌گرد و نرمال در این بخش از البرز مرکزی است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Kinematic and Geometry of the Taleghan Active Fault: On the Basis of Morphotectonics Studies, (Central Alborz, Iran)

نویسندگان [English]

  • H. Nazari 1
  • J-F. Ritz 2
1 Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran-Iran.
2 Laboratoire Géosciences Montpellier, Université Montpellier 2, Montpellier, France.
چکیده [English]

The Taleghan Fault is located at the southern side of Taleghan valley in Central Alborz, 50 km north west of the Tehran mega city. Usually described as a south-dipping reverse fault, it could be the source of some of the strongest historical earthquakes recorded in the Tehran region, notably the 958 AD (estimated magnitude M 7.7). The fault stands out as one of the major active structure menacing the cities of Tehran and Karadj, representing together 12 millions inhabitants. In order to analyze the recent activity of the fault, a morphological study was carried out along the fault combining satellite imagery, aerial photographs and Digital Elevation Model. We found out an active branch that had never been described whereas the fault classically mapped appears inactive. Detailed field work along the branch allows us to show that the fault had its vertical component recently reverted from reverse movement to normal movement. One of the measured ratios of accumulated horizontal / vertical displacements associated to the left lateral and normal movement is 2.5-5. The strike, estimated dip and rake in the eastern part are 105°, 60° and 40° respectinely making it a left lateral- normal strike slip fault in this part of the Central Alborz. 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Alborz
  • Taleghan fault
  • Pitch

References

Ambraseys, N. N., 1974- Historical Seimicity of Iran.In materials for the study of seismotectonics of Iran.North-central Iran, Geological Survey of Iran: 29,47 -116.

Ambraseys, N. N. & Melville,C.P., 1982- "A history of Persian earthquakes." Cambridge University press,New York: 219.

Annells, R. N., Arturton,R.S., Bazley,R.A.B., Davis,R.G., Hamedi,M.A.R. & Rahimzadeh,F., 1977- Geological map of Shakran, GSI.

Berberian, M., Ghorashi, M., Arjangravesh, B. & Mohajer Ashjaie, A., 1993- Seismotectonic and earthquake-fault hazard investigations in the great Ghazvin Region(In Persian), GSI: 61.

Berberian, M., Ghorashi, M., Argangravesh, B. & Mohajer Ashjaie, A., 1985- Seismotectonic and Earthquake fault hazard investigations in the Tehran region(In Persian). Tehran, GSI.

Berberian, M. & Yeats, R.S., 1999- "Patterns of historical earthquake rupture in the Iranian Plateau." Bulletin of seismological Society of America 89(1): 120-139.

Berberian, M. & Yeats, R.S., 2001- "Contribution of archeological data to studies of earthquake history in the Iranian Plateau." Journal of Structural Geology 23: 563-584.

Dedual, E., 1967- Zur Geologie des mittleren und unteren Karaj-Tales,Zntral-Elborz(Iran). Zurich, Eidgen.Tech. Hochsch,Univ. Zurich,Mitt.Geol.Inst.

Mallet, R., Ed., 1850-53- On the facts of earthquake phenomena. London, British Assoc.Advancement Sci.

Melville, C. P., 1978- Arabic and Persian source material on the historical seismicity of Iran from the 7th to the 17th centturies A.D. Cambridge, Cambridge.

Meyer, S. P., 1967- Die geologie des gebietes Velian-Kechire(Zentral-Elburz),Iran, Tech. Hochsch.,Univ.Zurich,Mitt,Geol. Inst..

Nabavi, S. M., 1972- The seismicity of Iran, M.Phil. Thesis, LondonUniversity, London, U.K.: 273.

Nabavi, S. M., 1978- "Historical earthquakes in Iran.C.300 B.C.-1900 A.D." Journal Earth and Space Phys. 7(1): 70-117.

Nazari, H., Ritz, J.F., Ghorashi, M. Abbasi, M., Saidi, A., Shahidi, A.R. & Omrani. J., 2003- Analysing Neotectonic in Central Alborz : Prelimenary results. 4th. Internatinal Conference on Seismology and Earthquake Engeneering (See 4), Tehran,Iran.

Nazari, H., 2006- Analyse de la tectonique recente et active dans l'Alborz Central et la region de Teheran:Approche morphotectonique et paleoseismologique, PhD thesis, Montpellier II, Montpellier.

Poirier, J. F. & Taher,M.A., 1980- "Historical seismicity in the Near and Middle East,north Africa,and Spin from Arabic documents(VIIth-XVIIIth century)." Bull. Seism. Soc. Am. 70(6): 2185-2201.

Ritz, J.-F., Nazari, H., Ghassemi, A., Salamati, R., Shafei,A. & Solaymani, S., 2006- "Active transtention inside Central Alborz: A new insight into the Northern Iran-Southern Caspian geodynamics." Geology 34(6):477-480.

Vahdati Daneshmand, F. C., 1999- Geological map of Amol, 1:250000 Geol. Surv., Iran.

Vahdati Daneshmand, F. & Nadim, H., 2001- Geological map of Marzan abad, 1:100000 Geol. Surv., Iran.