مدل‌سازی منطقه‌ای خطر زمین‌لغزش با استفاده از روش آماری رگرسیون چند متغیره در حوزه آبخیز لاجیم رود ساری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری، ایلام، ایران.

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، دانشکده منابع طبیعی، ساری، ایران.

چکیده

در حوزه‌های شمالی ایران ترکیب عوامل طبیعی و انسانی باعث تشدید پدیده زمین‌لغزش و خسارات زیاد ناشی از آن شده است. لزوم بررسی و تحقیق در خصوص این پدیده، عوامل مؤثر در وقوع آن و همچنین شناسایی مناطق حساس برای پیشگیری یا اجتناب از خسارات ناشی از آن به خوبی احساس می‌شود. در مراحل اولیه این تحقیق، پس از بررسی‌های میدانی، مرور مطالعات انجام شده در مناطق مشابه با حوزه لاجیم رود، استفاده از افراد بومی و تکمیل پرسشنامه‌ها، عوامل مؤثر اولیه در وقوع زمین لغزش‌های منطقه تشخیص داده شدند. سپس لایه‌های اطلاعاتی مربوط به این عوامل در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. به منظور کمی کردن عوامل و وزن‌دهی آنها از درصد سطح لغزش یافته در واحدهای مختلف استفاده شد و تجزیه و تحلیل آماری رگرسیون چند متغیره با استفاده از روش گام به گام انجام گرفت که در نهایت مدلی با حذف عامل ارتفاع برای منطقه ارائه شد و عوامل زمین‌شناسی، کاربری اراضی، شیب و فاصله از جاده به ترتیب بیشترین تأثیر را دارا بودند، و حوزه آبخیز لاجیم رود با استفاده از مدل به دست آمده از نظر خطر وقوع زمین لغزش پهنه‌بندی شد. در پایان برای ارزیابی درستی مدل و نقشه پهنه‌بندی، مدل به دست آمده را برای حوزه آبخیز مجاور (حوزه ورکی) که از بسیاری لحاظ مشابه حوزه لاجیم رود بود به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که بیشترین سطح لغزش یافته در حوزه ورکی در پهنه بسیار پر خطر و خطرناک که با مدل به‌دست آمده از حوزه لاجیم رود پهنه‌بندی شده است اتفاق افتاده است. بنابراین درستی مدل پیشنهادی برای منطقه مورد مطالعه مورد تأیید است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Regional Modeling of Iandslide Hazard, Using Multivariate Statistic Method in Lajemrood- Sari Basin

نویسندگان [English]

  • P. Garaei 1
  • K. Soleimani 2
  • S.R. Mousavi 2
  • A. Kavian 2
1 Natural Resources and Watershed Management Office, Ilam, Iran
2 Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, College of Natural Resources, Sari, Iran
چکیده [English]

In basins of the northern part of Iran, combination of natural and human factors has intensified landslide and related numerous damages. The investigation importance of this phenomena and effective factors of landslide occurrence and also determining susceptible zones it order to preventing and avoiding its effects is required. At the beginning, of this research after field investigation, review of previous works in similar Lajemrood basin and using questionnaire, were recognized primary effective factors on landslide occurrence. Thin preparing effective factors maps in Geographic Information System. In order to quantifying the factors and weighting them, landslides percentage in different units was determined. For statistical analysis of multiple regressions the stepwise method was used which concluded with ignoring the elevation factor as regional model. Finally, geology, land use, slopes and distance from the road has the most effects on landslides. For evaluation of the accuracy of this model, neighboring basing (Varakee basin) with similar characteristics was chosen. The results have indicated that the most recorded area landslides in Varaki basin occurred in high and high hazard zonation. Thus, it can be concluded that presented model can be used for the study area.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landslide
  • Landslide Hazard Zonation
  • Multiple regression
  • Modeling
  • GIS
  • Lajemrood Basin
احمدی، ح.، اسمعیلی عوری، ا.، فیض‌نیا، س و شریعت جعفری، م.، 1382- پهنه‌بندی خطر حرکت‌های توده‌ای با استفاده از دو روش رگرسیون چند متغیره (MR) و تحلیل سلسله مراتبی سیستم‌ها(AHP) مطالعه موردی حوزه آبخیز گرمی‌چای اردبیل . مجله منابع طبیعی ایران. جلد56. شماره4 . صفحات323-335.

احمدی، ح.، محمدخان، ش.، فیض نیا، س.، قدوسی، ج.، 1384- ساخت مدل منطقه‌ای خطر حرکت‌های توده‌ای با استفاده از ویژگی‌های کیفی و سلسله مراتبی سیستم‌ها (AHP). مطالعه موردی حوزه آبخیز طالقان مجله منابع طبیعی ایران جلد58. شمار1 .3-14ص ص.

حائری، م.، وسمیعی، ا.، 1376- روش جدید پهنه‌بندی مناطق شیبدار در برابر خطر زمین‌لغزش با تکیه بر بررسی‌های پهنه‌بندی استان مازندران. فصلنامه علمی‌پژوهشی علوم زمین. سال ششم. شماره 23. صفحات 2-16.

حسن زاده نفوتی، م.، 1379- پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش درحوزه آبخیز شلمانرود، پایان‌نامه کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. 138ص.

کلارستاقی، ع.، 1381- بررسی عوامل موثر بر وقوع‌زمین لغزش‌ها و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزه آبخیز شیرین رود ساری. پایان‌نامه کارشناسی ارشدآبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.141ص.

کمک پناه، ع.، منتظر القائم، س . و چدنی، ا.، 1373- زمین‌لغزه و مروری بر زمین‌لغزه‌های ایران (جلد اول) پژوهشگاه بین المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، 65 صفحه.

 

References

Ayalew, L. and Yamagishi, H., 2005 -The application of GIS–based logistic regression for landslide susceptibility mapping in the Kakuda-YahikoMountains, Central Japan. Geomorphology 65:15-31 pp.

Carrara, A., Cardinali, M., Detti, R. and Guzzeti, F., 2003 - GIS Techniques and statistical models in evaluating landslide hazard. The Journal of Earth surface processes and landforms.Vol16: 427-445 pp.

Guzzetti, F., Carrara, A., 1999 - landslide hazard evaluation: a review of current techniques and their application in a Multi-Scale, Central Italy. The Journal of Geomorphology Vol 31:118-123pp.

Komac, M., 2006- A Landslide suscepility model using the Analytical Hierarchy Process method and multivariate statistics in perialpine Slovenia. Geomorphology,Vol 74:17-28 pp.

Safavi, S., M., 1997 - Landslide hazard zonation in Damavand region. MSc Thesis. ITC  Netherlands.