نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

چکیده

تاقدیس سلطان در شمال­باختر کمربند چین­خورده ـ رانده زاگرس و در ناحیه لرستان واقع است. در این مقاله تحلیل هندسی و جنبشی این تاقدیس برای برآورد بستگی گروه دهرم آن به‌منظور ارزیابی مناسب بودن این گروه برای پی­جویی اکتشاف مخزن گازی، انجام شده است. تحلیل هندسی تاقدیس سلطان نشان می دهد که این تاقدیس از نوع چین­های انتشار گسلی است که در بین انواع مختلف این چین­ها نیز با نوع سه برشی (trishear) هماهنگی بیشتری دارد. البته به علت عدم دسترسی به اطلاعات زیر سطحی مناسب و همچنین به علت هندسه گرد و به نسبت باز آن و وجود اختلاف مقاومت در بین واحدهای مختلف از سطح تا عمق، می­توان مدل چین جدایشی گسل­خورده (Faulted Detachment Fold) را نیز که از نظر هندسی شبیه چین­های انتشار گسلی هستند، برای تاقدیس در نظر گرفت. همچنین مطالعه مقادیر کرنش نهایی بر روی نمونه سنگ­های آواری از تاقدیس و چین الگو نشان داد که این مقادیر نسبتاً پایین بوده و مشابه مقادیر کرنش در چین­های انتشار گسلی با پایین بودن میزان کوتاه­شدگی به‌موازات لایه­بندی است. با استفاده از داده‌های سطحی برداشت شده و با در نظر گرفتن مدل‌های هندسی به دست آمده، هفت برش عرضی ساختاری بر روی این تاقدیس رسم شد. سپس اطلاعات عمقی مربوط به سطح بالایی گروه دهرم در تمام برش‌های عرضی ساختاری برداشت شد و به وسیله این داده­ها، نقشه هم­تراز زیرزمینی (UGC Map) و یک مدل سه بعدی برای گروه دهرم در تاقدیس سلطان رسم شد. میزان بستگی محاسبه شده بر اساس این نقشه ساختاری زیرزمینی برای تاقدیس سلطان آن را فقط در صورت اثبات پیوستگی با تاقدیس مجاور، ریت، به عنوان یک هدف اکتشافی مطرح می­کند.

کلیدواژه‌ها

شرکتی، ش.، 1384- تکتونیک پوشش رسوبی و پی­سنگ در کمربند کوهزایی زاگرس، نکاتی در زمینه مدل‌سازی هندسی دگرشکلی، شرکت ملی نفت ایران، مدیریت اکتشاف.

 

References

Dahlstrom, C.D.A., 1970- Structural geology in the eastern margin of the Canadian Rocky Mountains. Bulletin of Canadian Petroleum Geology, V. 18, 332-406.

Dittmar, D., 1994-  Strain partitioning across a fold and thrust belt: the Rhenish Massif, Mid-European Variscides. J. Struct. Geol. 16 (10), 1335-1352.

Dunnet, D., 1969-  A technique of finite strain analysis using elliptical particles. Tectonophysics 7,117-136.

Erslev, E.A. & Mayborn, K.R., 1997- Multiple geometries and modes of fault-propagation folding in the Canadian thrust belt. Journal of Structural Geology, V. 19, 321-335.

Erslev, E.A., 1988- Normalized center-to-center strain analysis of packed aggregates. Journal of Structural Geology, 10(2), 201-209.

Harrison, J.C. & Bally, A.W., 1988- Cross sections of the Devonian to Mississippian fold belt on Melville Island, Canadian Arctic Islands, Canadian Society of Petroleum Geologists, 36, 311-332.

Hessami, K., koyi, H.A. &Talbot, C.J., 2001- The Significance of Strike-Slip Faulting in the Basement of the Zagros Fold and thrust Belt. Journal of Petroleum Geology, 24(1), 5-28.

Jamison, W.R., 1987- Geometric analysis of fold devolopment in overthrust terranes. Journal of  Structural Geology, V. 9, 207-219.

McClay, K.R., 2003- Structural geology for petroleum exploration, lecture notes., 503p.

McNaught, M.A. & Mitra G., 1993- A kinematic model for the origin of footwall synclines. Journal of Structural Geology, Vol. 15, 805-808.

McQuarrie, N., 2004- Crustal scale geometry of the Zagros fold-thrust belt, Iran. Journal of Structural Geology., Vol. 26 (3), 519-535.

Mitra, S., 1990- Fault Propagation folds: Geometry kinematic evolution and hydrocarbon traps. AAPG Bulletin, V. 74, 921-945.

Mitra, S., 2002- Fold-Accomodation Faults. AAPG Bull., 86(4), 671-693.

Mitra, S., 2002- Structural models of faulted detachment folds. AAPG Bull., 86(9), 1673-1694.

Ramsay, J.G., 1967- Folding and Fracturing of Rocks. McGrow-Hill, New York.

Rowland, S.M. & Duebendorfer, E.M., 1994- Structural analysis and synthesis 2ndEdition. Blackwell Scientific PubUcation.

Sattarzadeh, Y., Cosgrove, J.W., Vita-Finzi, C., 2000- The interplay of faulting and folding during the evolution of the Zagros deformation belt. In: Cosgrove, J.W., Ameen, M.S. (Eds.), Forced Folds and Fractures Special Publication no. 169. Geological Society, London, 187–196.

Sepehr, M., 2001- The Tectonic Significance of the Kazerun Fault Zone, Zagros Fold-Thrust Belt, Iran. Thesis Submitted for the Degree for Ph.D, University  of  London, 215 p.

Sherkati, S. & Letouzey, J., 2004- Variation of structural style and basin evolution in the central Zagros (Izeh zone and Dezful Embayment), Iran. Marine and Petroleum Geology, Vol. 21, No. 5, 535-554.

Stocklin, J., 1968- Structural histoty and tectonics of Iran: a review. AAPG Bulletin, 52, 1229-1258.

Suppe, J. & Medwedeff, D.A., 1990- Geometry and kinematics of fault-propagation folding. Eclogae Geologicae Helvetiae, V. 83, 409-454.

Thorbjornsen, K. L. & Dunne, W. M.,1997- Origin of Thrust-Related Fold: Geometric vs Kinematictests. Journal of Structural Geology, 19, 303-319.

Wallace, W.K. & Homza, T.X., 1997- Differences between fault-propagation folds and detachment folds and their subsurface implications. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 6, 122.