غار یاریم قیه ماکو(بررسی و شناخت)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه،ایران

چکیده

     غار آبی یاریم قیه در نقطه صفر مرزی ایران و ترکیه دارای آب زلال و کاملاً شفاف است. بارندگی میانگین ناحیه 250 میلی‌متر در سال و با دمای میانگین سالانهC° 9 در اقلیم نیمه خشک قرار دارد. دمای أب درون  غارC° 5/9 درجه و دمای درون آنC° 9 است. دوره یخبندان از آبان تا فروردین و طول روزهای یخبندان 108 روز در سال است. سنگهای در برگیرنده آن الیگوسن - میوسن اما خود غار بسیار جوان ودر مراحل ابتدایی تشکیل خود می‌باشد. غار با حجم 9600 متر مکعب از دو بخش خشک با مساحت 631 متر مربع و بخش آبدار با حجم 4700 متر مکعب و ژرفای 4 تا 6 مترتشکیل شده است.  ساختار غار شامل یک فروچاله در سطح بالایی و ساختار گسلی در داخل است. ارتفاع سقف آن 10 متر اما در بعضی نقاط دراثر سقوط دارای چندین متر افتادگی است. آزمایش  میکروبی و شیمیایی نشان می‌دهد که آب غار عاری از هر نوع آلودگی میکروبی بوده و قابل شرب است. pH  آب آن 36/7 و فلوئور آن در مقایسه با فلوئور بالا درآبهای این ناحیه که تا ( (ppm 5/4 اندازه‌گیری شده، (ppm)  7/1 است که در دامنه مجاز برای شرب قرار می‌گیرد. 
     در مجاورت غار، تالاب یاریم قیه با وسعتی حدود 5 کیلومتر مترمربع در خاور غار واقع شده است. ارتفاع سطح آب آن 1414 متر ودر مقایسه با ارتفاع1410 متری سطح آب داخل غار 2 متر بالاتر است. اگر چه در شبانه روز 500 متر مکعب آب از غار برداشت می‌گردد اما این برداشت، تغییری در ارتفاع سطح آب غار ایجاد نمی کند. ترازیابی ارتفاع آب غار و تالاب نشان می‌دهد که گرادیان هیدرولیکی آب از تالاب به طرف غار است و با توجه به اینکه هیچ آب دیگری به غار وارد نمی‌شود لذا غار به طور دائم و مستقیم از تالاب تغذیه می‌شود. غار یاریم قیه فاقد جلوه های زیبای معمول در غارهای با کاربری گردشگری است. لذا برای حفظ کیفیت آب غار از هر نوع آلودگی زیست محیطی و ثابت نگهداشتن رابطه اکوسیستم غار و تالاب بر اساس رده بندیهای استاندارد، باید دسترسی به آن جز در موارد علمی و بازدیدهای ویژه محدود گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Yarim-Ghayeh Cave(Study and Investigation)

نویسنده [English]

  • S. Alipour
Departement of Geology, Faculty of Science, Urmia University, Urmia,Iran
چکیده [English]

Yarim-ghayeh cave, located in the border of Iran and Turkey, is hosted by the Oliogocene-Miocene limestone  body.  Its in and outside rough topography implies that the cave is  very young and infact in the beginning  stage of its formation. Overall volume is 9600 m3  with 631 m2  dry area and 4700 m3 occupied by water with 4 to 6 meters in depth.  Structurally, the cave has been formed by a fault system cause a sinkhole form on the top of the cave aproximately of 10000 m2.  Its water is clean and clear with pH of 7.36  and its fluorine is only 1.7 ppm  compared to 4.5 ppm in Maku area.
     Yarimghayeh playa  with an area of 5 m2 is in the close eastern part of the cave  with permenant water flow.  Elevation of the water surface of playa is 1414 m which is 2 m higher than the water surface of the cave (1412  m).  500 m3 water is daily pumped out without any change in water level. Since there is no any other water flowing to the cave, therefore, the playa is supplying the cave water system. The ecosystem  of the cave and playa are tight  together and any change in one will affect the other.  To protect its water quality from contamination, access to this  small scale cave must be restricted except for scientific research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cave
  • Yarimghayeh cave
  • Cave investigation
  • playa
  • Maku

حصاری، ب. 1376- تعیین منحنیهای شدت، مدت و فرکانس برای طرحهای آبیاری و زهکشی (مطالعه موردی آذربایجان غربی)، پایان نامه فوق لیسانس دانشگاه تبریز، گروه آبیاری.

جاماب، مهندسین مشاور 1376-  طرح جامع آبریز حوضه ارس، وزارت نیرو.

هیدرولوژی کاربردی (جلداول)، دکتر محمد مهدوی، 1374،انتشارات دانشگاه تهران.

چنارانی، س.، 1368-  برنامه کامپیوتری ETO، مهندسین مشاور منابع آب.

قریب، ع.، (مترجم)، 1371-  تألیف ج کوک آلبوگ، غار شناسی، نشر کوهستان، تهران.172 صفحه

قریب، ع.،1371-  غارشناسی و اهمیت آن، انتشارات سازمان انرژی اتمی ایران، 52 صفحه  


References

Bellwood, P., 1978- Man,s Consquest of the Pcific : The Prehistory of South –East Asia  and Oceania . New York r: Oxford University Press.

Chow,V.T., 1988 – Applied Hydrology, McGraw Hill, New York.

De Paepe, D. and Hill, C. A. 1981- Historical Geography of the United. StatessaltpeterCaves. NSS Bull. 43, 88-93.  Lyons, R. G. Radon Hazard in Caves: a monitoring and management strategy. Helictite 30 92) 33-40.

Solecki, R. 1972- Shanidar : The Humanity of NeandertalMan.London: Allen Lane, 222 pp.

White, W. B.,1988- Geomorphology and Hydrology of Karst terrains. New York, OxfordUniversity Press.

Williams, D. R. 1985- The future of the Cave Tourism in WaitomoCaves. In D. Williams, and D. K. Wild (eds). Cave management in Australia 6, 13-22.

Worboys, G., Davey, A., and Stiff, C., 1982- report on Cave Classificahion.  Cave management in Australia IV, 11-18.

Yuan, D. 1991-  Karst of China. Beijing; Geological Publishing House, 224 PP.