تفسیر محیط رسوبی سازند کشف رود (باژوسین بالایی- باتونین زیرین)، بر مبنای ایکنوفسیلها در شمال خاور ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم تهران

چکیده

حوضه رسوبی کپه داغ، پس از بسته شدن اقیانوس دیرینه‌تتیس، در اقیانوس نوتتیس، در جنوب صفحه توران تشکیل شد. در این حوضه، توالی رسوبی ستبری از ژوراسیک تا میوسن بدون هیچ گونه وقفه رسوبی مهم نهشته شده است. سازند سیلیسی- آواری کشف رود با سن ژوراسیک میانی، حدود 2 کیلومتر ستبرا دارد و به طور ناپیوسته بر روی سنگهای رسوبی تریاس و سنگهای اولترابازی نهشته شده و از رخساره‌های رودخانه‌ای- دلتایی و توربیدیتی، شامل ماسه‌سنگ، شیل و کنگلومرا، تشکیل شده است. این لایه‌ها حاوی ایکنوفسیلهای زیادی مربوط به محیطهای مختلف هستند. در رخساره‌های ماسه‌سنگی و شیلی این سازند، ایکنوفسیلهای متعددی همانند:Skolithos, Palaeophycus tabularizes,Belerhaphe, Thalassinoides suevicus, Psilonichnus , Planololites beverleyensis, Rhizocoralium jenese, Scolicia, Conichnus, Lophactenium, Palaeophycus striatus,Taenidium شناسایی شده است، که بر اساس این آثار فسیلی و رخساره‌های در برگیرنده آنها، می‌توان محیط ته‌نشینی سازند کشف رود را محیط رودخانه‌ای - دلتایی تا نسبتاً ژرف(شرایط آشفته(توربیدیتی)) تفسیر کرد. این اطلاعات می‌تواند در تفسیر تاریخچه جغرافیای دیرینه و زمین‌ساختی منطقه (در ژوراسیک میانی) کمک کند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Environmental Interpretation of Kashafrud Formation (Upper Bajocian- Lower Bathonain) based on Ichnofossils, NE Iran

نویسندگان [English]

  • M. R. Poursoltani 1
  • R. Moussavi Harami 2
  • Y. Lasemi 3
1 Department of Geology, Science and Research Campus, Islamic Azad University, Tehran
2 Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad
3 Department of Geology, Faculty of Science, Tarbiat-e- Moallem University, Tehran
چکیده [English]

      The KopetDaghBasin of northeast Iran formed in the NeotethysOcean after the closure of Paleotethys in the south of Turan plate. A thick sequence of Jurassic to Miocene sediments has been deposited in this basin without any major break. The siliciclastic Kashafrud Formation (Middle Jurassic), overlying unconformably on Triassic rocks and ultrabasic rocks comprises nearly 2 km of turbidite and fluvio-deltaic facies, consists of sandstone, shale and conglomerate. Trace-fossil assemblages are presented in some units with different environments. The most important ichnofossils in this formation are Skolithos, Palaeophycus tabularizes,Belerhaphe, Thalassinoides suevicus, Psilonichnus , Planololites beverleyensis, Rhizocoralium jenese, Scolicia, Conichnus, Lophactenium, Palaeophycus striatus,Taenidium. It is interpreted, based on identified ichnofossils, the Kashafrud Formation may have been deposited in fluvio-deltaic and deep water (turbidity conditions) environment. We hope that these data can help in a better understanding of palaeogeography and tectonic setting of the region during Middle Jurassic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ichnofossil
  • Kopet-Dagh Basin
  • Kashafrud Formation
  • Paleotethys
  • Neotethys
  • Turbidetic deposition
  • Fluvio-deltaic depositions

افشار حرب، ع.1373- زمین‌شناسی ﮐﭙه داغ، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور شماره 11،276 صفحه.

پورسلطانی، م. ر.، موسوی حرمی، ر.، لاسمی، ی.، 1385- شناخت مجموعه‌های رخساره‌ای سازند کشف رود (ژوراسیک میانی) و تفسیر محیط رسوبی آن، چکیده مقالات دهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، صفحه 248.

شهریاری، س.، قائمی، ف.، موسوی حرمی، ر.، سعیدی، ع.، 1383- تکوین زمین‌ساختی و مدل ساختــــــاری پنجره زمین‌ساختی آق دربنـــد، علوم زمین، 54، 80 -95.

قائمی، ف. 1384- نقشه زمین‌شناسی آق در بند، مقیاس: 1:100000، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، یک ورق.

 

 

References

Afshar-Harb, A., 1979 - Stratigraphy, tectonics and petroleum geology of the Kope- Dagh region, northeast Iran. Doctoral ImperialCollege of Science and Technology, University of London, England, p. 316.

Afshar-Harb, A., 1983- Geological map of Sarakhs, Scale 1: 250000 National Iranian Oil Company. Tehran, Iran.  

Behroozi, A. & Eftekhar-Nezhad., 1993- Geological map of Torbat-e-Jam. Scale 1: 250000, GSOI, No: L5, Tehran.

Berberian, M., King, G. C. P., 1981- Towards a palaeogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18, 210-265.

Beynon,B.M., Pemberton,S.G., Bell,D.A.  and Logon.,C.A., 1988- Environmental implications of ichnofacies from the Lower Cretaceous Grand Rapids Formation, Cold Lake Oil Sands Deposit. In D. J. James and D. A. Leckie, (Eds).,       Sequences, Stratigraphy, Sedimentology: Surface and Subsurface. Canadian  Society of Petroleum Geologists, Memoir 15: 275-290.

Bromly, R.G., 1990- Trace fossils: Biology and Taphonomy. Unwin Hyman, Boston. 280 p.

Crimes, T.P., 1977- Trace fossils of an Eocene deep sea fan, northern Spain. In: Crimes, T. P., Harper, J. C. (Eds.), Trace fossils 2: Geological Journal, Special  Issue 9, Seel House Press, p. 71-90.

Dam, G., 1990- Paleoenvironmental significance of trace fossils from the shallow marine Lower Jurassic Neill Klinter Formation, East Greenland. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 79: 221-248.

Frey, R. W., 1990- Trace fossils and hummocky cross –stratification, Upper  Cretaceous of Utah. Palaios 5: 203-218.

Frey, R. W. and Goldring, R., 1992- Marine events beds and reconlonization surfaces are revealed by trace fossil analysis: Geological Magazine, 129, 325-335.

Frey, R.W., Pemberton, S. G. and Saunders, T. D. A., 1990- Ichnofacies and bathymetry: a passive relationship: Journal of Paleontology, 64, 155-158.

Gaemi, F., 1996- Geological map of Sefidsang, Scale, 1: 100000, GSOI.

Garzanti, E., Gaetani, M., 2002- Unroofing history of Late Paleozoic magmatic arcs within the “Turan plate” (Tuarkyr, Turkmenistan). Sedimentary Geology, 151, 67-87.

Gobetz, K., 2005- Claw Impressions in the Walls of Modern Mole (Scalopus aquaticus) Tunnels as a Means to Identify Fossil Burrows and Interpret Digging Movements, Ichnos, Vol.12, No. 3, pp. 227-231(5).

Haughton, P. D. W., Barker, S. P. and Mccaffrey, W. D., 2003- ´Linked' debrites in sand-rich turbidite systems-origin and significace: Sedimentology, vol. 5, no. 3, pp. 459-482. 

Haward, J.D. and Frey., R. W., 1984- Characteristic trace fossils in nearshore to offshore sequences, Upper Cretaceous of  east-central Utah. Canadian Journal of  Earth Sciences. 21: 200-219.

Lien, T., Walker, R. G., Martinsen, O. J., 2003- Turbidites in the Upper Carboniferous Ross Formation, western Ireland: reconstruction of a channel and spillover system. Sedimentology, 52, 113-148.

Madani, M., 1977- A study of the sedimentology, stratigraphy and regional geology of the Jurassic rocks of eastern Kopet Dagh (NE Iran). Unpublished Ph.D. thesis, Royal School of Mines, ImperialCollege, London, 246 p.

McCall, G. J. H., 1985- Area report, East Iran Project – Area no: 1 (North Makran & South Baluchestan), Supervised by: Geology Survey of Iran (J. Eftekhar-Nezhad & M. Samimi-Namin), No: 57, 634 p.

Mutti, E. and Normark, W.R., 1987- Comparing examples of modern and ancient turbidite systems: problems and concepts. In: Leggett, J. K., Zuffa, G. G., (Eds.), Marine Clastic Sedimentology. Graham and Trotman, London, U.K., 1-38   

Pattison, S.A.J., 2005- Storm-influenced prodelta turbidite complex in the Lower Kenilworth Member at Hatch Mesa, Book Cliffs, Utah, U. S. A.: implications for shallow marine facies models. Journal of Sedimentary Research, 75, 420-439.

Pemberton, S. G. and Frey., R. W., 1984- Ichnology of storm-influence shallow marine sequence: Cardium Formation (Upper Cretaceous) at Seebe, Alberta. In D. F. Stott and D. J. Glass, eds., The Mesozoic of Middle North America. Canadian Society of  Petroleum Geologists Memoir 9: 281-304.

Pemberton, S.G. and Maceachern, J. A., 2005- Significance of Ichnofossils to Applied Stratigraphy, E. A. M. Koutsoukous (ed.), Applied Stratigraphy, 279 -300.

Pemberton, S.G., MacEachern, J.A., Frey, R.W., 1992- Trace fossils facies models: environmental and allostratigraphic significance. In: Walker, R. G., James, N. P., Eds.), Facies Models: Response to Sea Level Change. Geological Association of  Canada, 47-72.

Pembertone, S. G., 1992- Applications of Ichnology to Petroleum Exploration, SEPM Core Workshop No. 17, 428 p.

Poursoltani, M. R., Gibling, R. M., Moussavi Harami, R., 2006- Sedimentology and diagenesis of a turbidite succession: the Jurassic Kashasfrud Formation of the Kopet-Dagh Basin, 17th International Sedimentological Congress, Japan, Abstracts, Vol. B, p. 121.

Prothero, D. R. and Schwab, F., 2001- Sedimentary Geology, Freeman, W. H. and Company, 575 P.

Rindsberg, A.K. and Martin, A.J., 2003- Arthrophycus in the Silurian of Alabama (USA) and the problem of compound trace fossils, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology Vol. 192, No. 33, 2003, pp. 187-219.

Seilacher, A., 1981- Towards an evolutionary stratigraphy. Acta Geologica Hispanica, 16: 39-44.

Shultz, M.R., Hubbard, S.M., 2005- Sedimentology, stratigraphic architecture, and ichnology of gravity-flow deposits partially ponded in a growth-fault-controlled slope minibasin, Tres Pasos Formation (Cretaceous), southern Chile. Journal of        Sedimentary Research, 75, 440-453.

Sixsmith, P.J., Flint, S.S., Wickens, H. DeV., Johnson, S.D., 2004- Anatomy and stratigraphic development of a basin floor turbidite system in the Laingsburg Formation, main Karoo Basin, South Africa. Journal of Sedimentary Research, 74,       239-254.

Takano, O., Tateishi, M. and Endo, M., 2005- Tectonic controls of a backarc trough-fill turbidite system: The Pliocene Tamugigawa Formation in the Niigata- Shin'etsu inverted rift basin, Northern Fossa Magna, Centeral Japan:        Sedimentology Geology, Vol. 176, Issues. 3-4, pp. 247-279.

Wu, X.,  1982- Storm-generated depositional types and associated trace fossils in Lower Cretaceous shallow marine carbonates of ThreeCliffsBay and Ogmore-by-Sea, South Wales. Palaeogeography, Palaeoclimatology, 39: 187-202.