سنگ‌نگاری، ژئوشیمی، منشأ‌‌ و جایگاه زمین‌ساختی توده گرانیتوییدی بی‌بی مریم (افضل‌آباد- نهبندان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

      توده گرانیتوییدی بی‌بی مریم با وسعت حدود 5 کیلومترمربع درون نوار افیولیت ملانژ خاور ایران، در پهنه ساختاری سیستان واقع شده، این توده نفوذی از تونالیت- کوارتزدیوریت وگرانودیوریت تشکیل شده است. کانیهای مافیک شامل هورنبلند و بیوتیت در کوارتزدیوریت- تونالیت هستند. وجود آنکلاوهای میکرودیوریتی درتونالیتها و نبود آن درگرانودیوریت از ویژگیهای توده مورد مطالعه است. بافتهای پرتیتی و گرانوفیری در گرانودیوریتها به ترتیب بیانگر کم بودن فشار بخار آب و سرد شدن به نسبت سریع در ژرفای کم است.
بررسی ژئوشیمیایی سنگهای مورد مطالعه نشان‌دهنده ویژگی کلسیمی-  قلیایی و متاآلومین تا پرآلومین است. بررسی عناصر کمیاب در نمودارهای عنکبوتی بیانگر کاهش  Nbو تمرکز بالای عناصر K، Rb، Ba و  Thاست که می‌تواند نشان‌دهنده آغشتگی ماگمای اولیه حاصل از ذوب بخشی گوشته با مواد پوسته‌ای باشد. با وجود اینکه توده نفوذی بی‌بی مریم سنگهای اولترامافیک را قطع نموده است، ویژگیهای سنگ‌نگاری و ژئوشیمیایی پلاژیوگرانیتهای اقیانوسی را نداشته و بیشتر ویژگیهای آن با گرانیتوییدهای نوع  Iقابل مقایسه است. از نظر جایگاه زمین‌ساختی در رده گرانیتوییدهای کوهزایی و در گروه  VAGقرار می‌گیرد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, Geochemistry, Genesis and Tectonic Setting of Bibi Maryam Granitoid (Afzal Abad-Nehbandan)

نویسندگان [English]

  • S. S. Mohammadi 1
  • M. Vossoughi Abedini 2
  • M. Pourmoafi 2
  • M. H. Emami 3
  • M. M. Khatib 1
1 Geology Department, Faculty of Science , Birjand university, Birjand, Iran
2 Department of Geology,Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti university, Tehran, Iran
3 Department of Geology, Faculty of science, Islamic-Azad University, Shiraz.
چکیده [English]

Bibi Maryam Granitoid body with 5 km2 exposure area is located in the east Iranian ophiolite mélange belt in Sistan suture zone. This intrusive body consists of tonalite- quartzdiorite and granodiorite. The main mafic minerals are hornblende and biotite in quartzdiorite-tonalite. Existence of microdioritic enclave in tonalite and its absence in granodiorites is one of the main characteristics of the body. Perthitic and granophyric textures in granodiorites represent low water vapor pressure and relatively fast crystallization, respectively.
Geochemical study of rock samples shows that the body is calc-alkaline and metaluminous to peraluminous.  Trace element patterns in spider diagrams represent a trough for Nb and enrichment for K, Rb, Ba and Th that indicate contamination by crustal materials. Although Bibi Maryam intrusive body cuts the ultramafic rocks, it lacks petrographic and geochemical characteristics of oceanic plagiogranites. The geochemistry of the body is comparable with I-type granitoids and based on tectonic setting it can be classified as orogenic and VAG type.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Granitoid
  • Nehbandan
  • Calc-alkaline
  • Metaluminous-Peraluminous
  • VAG
خطیب، م. م.، 1377- هندسه پایانه گسلهای امتداد لغز، رساله دکترای دانشگاه شهید بهشتی، 224صفحه.

علوی نائینی، م.، لطفی، م.، 1989- نقشه زمین شناسی 100000 : 1 نهبندان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

مهران، ن.آ.، صادقی بجد، م. و جوانشیر گیو، م.، 1379-  پی‌جویی و اکتشاف گرانیتهای منطقه بی‌بی مریم و   افضل‌آباد، طرح پژوهشی، دانشگاه بیرجند.

 

 

References

Barbarin, B., 1999- A review of the relationships between granitoid types,their origins and their geodynamic environments,Lithos,46:605-626.

Chappell, B. W. & White, A. J. R., 1992- I-and S-type granites in the Lachlan Fold Belt,Transactions of the Royal Society of Edinburgh:Earth Sciences,83:1-26.

Chappell, B. W. & White, A. J. R., 2001-Two contrasting granite types:25years later,Australian journal of earth sciences,48:489-499.

Clarke, D. B.,1992- Granitoid rocks,Chapman & Hall,283p.

Debon, F. & Le Fort, P.,1983- A chemical-mineralogical classification of common plutonic rocks and associations. Earth science73:135-149.

Harker, A., 1909-The natural history of igneous rocks. Methuen,London,348p.

Irvine, T. N. & Baragar, W. R. A., 1971- A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks, Canadian journal of earth sciences,8:523-548.

Maniar, P. D. & Piccoli, P. M., 1989-Tectonic discrimination of granitoids,Geol0gical Society of America Bulletin,v. 101:635-643.

Middlemost, E. A .K.,1985- Magmas and magmatic rocks, Longman scientific and Technical,266p.

Peacock, M. A., 1931- Classification of igneous rock series, Journal of geology,v.39:54-67.

Pearce, J. A. Harris, N. B. W. & Tindle, A. G., 1984 - Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks,Journal of petrology,V. 25:956-983.

Pitcher, W. S.,1997- The nature and origin of granite, Chapman & Hall,387p.

Raymond, L. A., 2002- Petrology, The study of igneous, sedimentary and metamorphic rocks. Mc Graw Hill,720p.

Rollinson, H. R.,1993-Using geochemical data, Longman scientific & Technical,352p. 

Takahashi, M., Aramaki, S. & Ishihara, S., 1980- Magnetite-series/ilmenite-series vs. I-type/S-type granitoids,Mining geology special issue,No. 8:13-28.

Tirrul, R., Bell, I. R., Griffis, R. J., Camp, V. E., 1983- The Sistan suture zone of eastern Iran,Geological Society of America Bulletin,V.94:134-150.

Whalen, J. B., Currie, K. L., Chappell, B. W., 1987- A-type granites: geochemical characteristics,discrimination and petrogenesis,contributions  to  mineralogy  and  petrology95:407-419.

Wilson, M., 1989- Igneous petrogenesis,Unwin Hyman,466p.

Winter, J. D., 2001- An introduction to igneous and metamorphic petrology, Prentice Hall,699p.