زیست چینه نگاری و بوم دیرینه شناسی سازند سورگاه بر اساس نانوفسیل های آهکی در برش شاه نخجیر (جنوب غرب ایلام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 3- مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

چکیده

سازند سورگاه در حوضه رسوبی زاگرس به لحاظ اقتصادی دارای اهمیت فراوانی می باشد. در این مطالعه، نانوفسیل های آهکی سازند سورگاه در جنوب غرب ایلام در برش شاه نخجیر مورد بررسی قرار گرفتند. ضخامت سازند سورگاه در این مطالعه حدود 147 متر و متشکل از ته نشست های مارنی و با تنوع و حفظ شدگی خوبی از نانوفسیل های آهکی می باشد. در مجموع41 گونه متعلق به 22 جنس تعیین شد و با زون های استاندارد جهانی نانوفسیلی حوضه تتیس مقایسه گردید. بر اساس گونه های نانوفسیلی شناسائی شده، سن سنومانین میانی- سانتونین میانی مطابق با زون بندی زیستی سیسینگ (Sissingh, 1977) شامل زون های زیستیMicrorhabdulus decoratus Zone (CC10), Quadrum gartneri Zone (CC11), Lucianorhabdus maleformis Zone (CC12), Marthasterites furcatus Zone (CC13), Micula decussata Zone (CC14), Reinhardtites anthophorus Zone (CC15), Lucianorhabdus cayeuxii Zone (CC16), Calculites obscurus Zone (CC17) برای سازند سورگاه در برش مورد مطالعه پیشنهاد شد. همچنین تفسیرهای بوم دیرینه شناسی براساس گونه های شناسائی شده معرف شرایط آب و هوایی گرم و کم عمق در عرض های جغرافیایی پایین برای ته نشست های رسوبات سازند سورگاه در ناحیه جنوب غربی ایلام (برش شاه نخجیر) می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Biostratigraphy and palaeoecology of the Surgah Formation based on calcareous nannofossils in shah-Nakhjir section (south west Ilam)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hassan Shokri 1
  • Fatemeh Hadavi 1
  • Lida Khodadadi 2
  • M. Notghi Moghaddam 3
  • Hossein KAMYABI SHADAN 4
1 1- Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Department of Geology, Tehran Payame-Noor University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
4 Exploration Directorate, National Iranian Oil Company, Tehran, Iran
چکیده [English]

Economically the Surgah Formation is the most significant in the Zagros sedimentary basin. In this study, the calcareous nannofossils have been investigated of the Surgah Formation from the Shah-nakhjir section. The thickness of the Surgah Formation is about 147 meters and composed of marly limestone deposits with diversity and well-preservation of calcareous nannofossil assemblages. In total, 41species belong to 22 genera were determinate and ultimately have compared with nannofossil standard zones. According to identified nannofossils, the age of the Middle Cenomanian- Middle Santonian corresponding to CC10- CC17 (Sissingh, 1977) includes Microrhabdulus decoratusZone (CC10), Quadrum gartneri Zone (CC11), Lucianorhabdus maleformis Zone (CC12), Marthasterites furcatus Zone (CC13), Micula decussataZone (CC14), Reinhardtites anthophorus Zone (CC15), Lucianorhabdus cayeuxii Zone (CC16), Calculites obscurus Zone (CC17) were suggested for the Surgah Formation in the studied section. Palaeoecological interpretations based on the identified species show warm climate and low depth conditions in low latitudes for deposits of the Surgah Formation in southwest of Ilam city (Shah-nakhjir section).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biostratigraphy
  • Palaeoecology
  • Surgah Formation
  • Calcareous Nannofossils
  • Ilam

اله‌بخش غیاثوند، گ.، و قاسمی‌نژاد، ا.، 1382- بایواستراتیگرافی و تطابق‌چینه‌ای گروه بنگستان در میدان نفتی سرکان و ماله‌کوه. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران ، 118 ص.

حدادی، م. و وحیدی‌‌نیا، م.، 1392- زیست‌چینه‌نگاری سازند سورگاه برمبنای روزن‌داران پلانکتونیک در میادین نفتی ماله‌کوه و سرکان در منطقه پل‌دختر. نشریه علمی پژوهشی دیرینه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، صص. 37 تا 50.

دانشیان، ج.، یونسی، ک. و معلمی، ع.، 1391- نقش تغییرات سطح آب دریا در گسترش چینه‌شناسی روزن‌بران پلانکتونیک سازند سورگاه در تنگ چنارباشی- کبیرکوه ایلام. فصلنامه زمین‌شناسی ایران سال ششم، صص. 57 تا 63.

صادقی، ع. و رازیانی، م.، 1393- زیست‌چینه‌نگاری سازند سورگاه در برش تاقدیس کوه شاه‌نخجیر (جنوب باختر ایلام)، بر پایه روزن‌داران پلانکتونی و مقایسه آن با برش نمونه. مجله علوم زمین سال بیست و چهارم، صص. 119 تا 126.

فرهاد، ف.، کنی، ا. و صالحی، ف.، 1389- نانواستراتیگرافی و پالئواکولوژی سازند سورگاه در میدان گازی تنگ بیجار (چاه شماره 10)، و تطابق آن با برش نمونه.  فصلنامه زمین‌شناسی دانشگاه زاهدان، صص. 209 تا 216.

قلاوند، ه.، 1388- لیتواستراتیگرافی و بیواستراتیگرافی سازندهای سروک و ایلام در بخش شمال‌خاوری فروافتادگی دزفول و مقایسه آنها با مقاطع تحت الارضی مجاور. پایان نامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی.

قلندری، ز.، وحیدی‌نیا، م. و فروغی، ف.، 1390- تعیین مرز سازندهای سورگاه و ایلام در منطقه‌ی پل‌دختر براساس نانوفسیل‌های آهکی. پنجمین همایش دانشگاه پیام‌نور ابهر، صص. 5 تا 15.

مطیعی، ه.، 1372- چینه‌شناسی زاگرس. سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 563 ص.

منجزی، ن.، 1385- زیست‌چینه‌نگاری سازند سورگاه (جنوب‌خاور ایلام)، براساس روزن‌داران پلانکتونیک. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه اصفهان، 95 ص.

هادوی، ف.، 1386- نانوفسیل‌های آهکی. انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور،493 ص.

 

References     

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros orogenic belt of Iran: new data and interpretations. Tectonophysics, 229 (3-4), 211-238.

Alavi, M., 2007- Structures of the Zagros fold-thrust belt in Iran. American journal of Science, 307: 1064-1095.

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian journal of earth sciences, 18 (2), 210-265.

Berger, W. H., 1973- Deep-sea carbonates: Pleistocene dissolution cycles. Journal of Foraminiferal Research, 3:187-195.

Blaj, T., Backman, J. and Raffi, I., 2009- Late Eocene to Oligo -cene preservation history and biochronology of calcareousnannofossils from paleo-equatorlal Pacific Ocean sediments.Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia 115: 67–85.

Bown, P. R., and Young, J. R., 1998- Techniques. InBown, P.R. (Ed.), Calcareous Nannofossil Biostratigraphy:Dordrecht, The Netherlands (Kluwer Academic Publ.), 16-28.

Bown, P., 1998- Calcareous nannofossil biostratigraphy (pp. 1-315). Chapman and Hall; Kluwer Academic.

Burnett, J. A., 1988- North- West European  Late Cretaceous calcareous nannofossils: Biostratigraphy and selected evolutionary linages, unpublished Ph D thesis, university college London. Upper Cretaceous. In: Bown, P.R., (Ed.), Calcareous Nannofossil Biostratigraphy. Chapman and Hall /Kluwer Academic Publishers, pp. 132-199.

Eshet, Y. and Almogilabin, A., 1996- Calcareous nannofossils as paleoproductivity indicators in Upper Cretaceous organic-rich sequences in Israel. Marine Micropaleontology 29(1), 37-61.

Fisher, C. G. and Hay, W. W., 1999- Calcareous nannofossils as indicators of mid-Cretaceous paleofertility along an ocean front, US Western Interior. Special papers-Geological society of America, 161-180.

Foroughi, F., Gardin, S., Kani, A. L. and Vahidinia, M., 2017- Calcareous nannofossil biostratigraphy of Campanian strata (Abtalkh Formation) from the eastern Kopeh-Dagh Basin, NE Iran. Cretaceous Research, 70: 55-70.

Hadavi, F., 2004- Calcareous nannofossils from the Abtalkh Formation (Campanian–Maastrichtian), Kopet Dogh range, NE Iran. 10thInternational Nannoplankton Association Conference, Lisbon.

Hadavi, F., Notghi Moghadam, M. and Khodadadi, L., 2016- Biostratigraphy and paleoecology of Cretaceous rocks basedon calcareous nannofossil in Sarayan section, East Iran. Iranian Journal of Earth Sciences, 8:52-68.

Hay, W. W., 1970- Sedimentation rates: Calcium carbonatecompensation. In: Bader, R. G., Gerard, R. D. et al., Initial Reports DSDP 4, Washington (U. S. Govt. PrintingOffice), 668–672.

Heydari, E., Hassanzadeh, J., Wade, W. J. and Ghazi, A. M., 2003- PermianTriassic boundary interval in the Abadeh section of Iranwith implications for mass extinction. Part 1.Sedimentology.Palaeogeogr Palaeoclimatol Palaeoecol, 193:405-423.

Huber, B. T. and Hodel, D. A., 1995- Middle–Late Cretaceous climate of the southern high latitudes: stable isotopic evidence for minimal equator-to-pole thermal gradients. Geological Society of America Bulletin, 107(10): 1164-1191.

Huber, B. T. and Watkins, D. K., 1992- Biogeography of Campanian-Maastrichtian calcareous plankton in theregion  of  Southern  Ocean:  paleogeographic  and  paleoclimatic  simplications.  In:  Kennett,  J.P.,  and Warnke, D.A.,  (eds.), The Antarctic paleoenvironment: a perspective on global change.  AGU, AntarcticResearch Series, 56: 31-60.

James, G. and Wynd, J., 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian oil consortium agreement area. AAPG Bulletin, 49(12): 2182-2245.

Lees, J. A., 2002- Calcareous nannofossil biogeography illustrates palaeoclimate change in the Late Cretaceous Indian Ocean. Cretaceous Research, 23(5): 537-634.

Lees, J. A., Bown, P. R. and Young, J. R., 2006- Photic zone palaeoenvironments of the Kimmeridge Clay Formation (Upper Jurassic, UK) suggested by calcareous nannoplankton palaeoecology. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 235(1): 110-134.

Linnert, C. and Mutterlose, J., 2009- Evidence of increasing surface water oligotrophy during the Campanian–Maastrichtian boundary interval: Calcareous nannofossils from DSDP Hole 390A (Blake Nose). Marine Micropaleontology, 73(1): pp.26-36.

Linnert, C. and Mutterlose, J., 2013- Biometry of Cenomanian-Turonian placoliths: a proxyfor changes of fertility and surface-water temperature. Lethaia 46, 82-97.

Linnert, C., Mutterlose, J. and Herrle, J. O., 2011- Late Cretaceous (Cenomanian–Maastrichtian) calcareous nannofossils from Goban Spur (DSDP Sites 549, 551): implications for the palaeoceanography of the proto North Atlantic. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 299(3), pp.507-528.

Lübke, N., Mutterlose, J. and Bottini, C., 2015- Size variations of coccoliths in Cretaceousoceansea result of preservation, genetics and ecology. Marine Micropaleontology 117: 25-39.

Mahanipour, A., Mutterlose, J.L., Kani, A. and Adabi, M. H., 2011- Palaeoecology and biostratigraphy of early Cretaceous (Aptian) calcareous nannofossils and the δ 13 Carbon isotope record from NE Iran. Cretaceous Res., 32: 331-356.

Manivit, H., Perch-Nielsen, K. and Verbeek, J. W., 1977- Mid Cretaceous calcareous nannofossil biostratigraphy. Proc. R. Neth. Acad. Sci. B.

Mutterlose, J. and Kessels, K., 2000- Early Cretaceous calcareous nannofossils from high latitudes: implications for palaeobiogeography and palaeoclimate. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 160(3), pp.347-372.

Najafpour, A., Mahanipour, A. and Dastanpour, M., 2015- Calcareous nannofossil biostratigraphy of Late Campanian–Early Maastrichtian sediments in southwest Iran. Arabian Journal of Geosciences, 8(8), pp.6037-6046.

Perch-Nielsen, K., 1979- Calcareous nannofossils from the Cretaceous between the North Sea and the Mediterranean.In Wiedmann, J. (Ed.), Aspekte der KreideEuropas.Int. Union Geol. Sci. Ser. A, 6:223–272.

Perch-Nielsen, K., 1985- Cenozoic calcareous nannofossils. Plankton stratigraphy: 427-554.

Reinhardt, P., 1966- Zur Taxionomie und Biostratigraphie des fossilen Nannoplanktons aus dem Malm, der Kreide und dem Alttertiär Mitteleuropas: mit 1 Tabelle. Ein Beitrag zur Kenntnis von Palaeocrangon problematicum, v. Schlotheim, aus dem germanischen und englischen Oberen Perm, Dt. Verlag für Grundstoffindustrie.

Roth, P. H. and Bowdler, J. L., 1981- Middle Cretaceous Calcareous Nannoplankton Biostratigraphy and Oceanography of The Atlantic Ocean;SEPM Sp. Publ.; V.32;517-546.

Roth, P. H. and Krumbach, K. R., 1986- Middle Cretaceous calcareous nannofossil biogeography and preservation in the Atlantic and Indian Oceans: implications for paleoceanography. Marine Micropaleontology, 10(1), pp.235-266.

Roth, P. H., 1978- Cretaceous nannoplankton biostratigraphy and oceanography of the northwestern Atlantic Ocean. Initial Reports of the Deep Sea Drilling Project 44(731): 759.

Senemari, S. and Bakhshandeh, L., 2014- The distribution of calcareous nannofossils in the late Santonian–Late Maastrichtian deposits in the southwest of Iran (Khuzestan Province). Arabian Journal of Geosciences, 7(5), pp.1899-1906.

Senemari, S., 2007- The study of biostratigraphy of planktonic foraminifera and calcareous nannofossils of Gurpi Formation in North of Gachsaran and West Shiraz, PhD Thesis. Islamic-Azad University, Tehran, p. 223.

Shamrock, J. L. and Watkins, D. K., 2009- Evolution of the Cretaceous calcareous nannofossil genus Eiffellithus and its biostratigraphic significance. Cretaceous Research 30(5): 1083-1102.

Sissingh, W., 1977- Biostratigraphy of Cretaceous calcareous nannoplankton. Geologie en minibouw 56:37-65.

Suchéras-Marx, B., Mattioli, E., Giraud, F. and Escarguel, G., 2015- Paleoenvironmental and paleobiological origins of coccolithophorid genus Watznaueria emergence during the late Aalenian—early Bajocian. Paleobiology, 41(3), pp.415-435.

Svobodova, A. and Kostak, M., 2016- Vapnite nanofosilie a stratigrafie nejmladsich kridovych sedimentu na uzemi Jicina. Zpravy o geologickych vyzkumech, 49, pp.13-18.

Thibault, N. and Gardin, S., 2010- The calcareous nannofossil response to the end-Cretaceous warm event in the Tropical Pacific. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 291(3): 239-252.

Thibault, N. and Husson, D., 2016- Climatic fluctuations and sea-surface water circulation patterns at the end of the Cretaceous era: Calcareous nannofossil evidence. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 441, pp.152-164.

Thierstein, H. R., 1976- Mesozoic calcareous nannoplankton biostratigraphy of marine sediments. Marine Micropaleontology 1: 325-362.

Thierstein, H. R., 1981- Late Cretaceous nannoplankton and the change at the Cretaceous Tertiary boundary.

Watkins, D. K. and Self-Trail, J. M., 2005- Calcareous nannofossil evidence for the existence of the Gulf Stream during the late Maastrichtian. Paleoceanography, 20(3).

Watkins, D. K., 1996- Upper Cretaceous calcareous nannofossil biostratigraphy and paleoceanography of the Southern Ocean.In:  Moguilesvky, A.,  and  Whatley, R., (eds.),  Microfossils and Oceanic Environments.Universityof Wales Aberystwyth Press, 355-381.

Winter, A. and Siesser, W., 1994- Coccolithophores Cambridge University Press. 242p.

Wynd, J., 1965- Biofacies of the Iranian oil consortium agreement area. IOOC Report 1082.

Young, J., Bown, Pr. and Lees, J. A., 2015- Nannotax3 website. International Nannoplankton Association 13.