ساختار کمان قطر- گاوبندی در خلیج‌فارس مرکزی طی دوره کرتاسه فوقانی- ائوسن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 1. گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر-ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد-ایران

چکیده

کمان قطر- گاوبندی یک کمان بزرگ و قدیمی منطقه‌ای است که در امتداد شبه‌جزیره قطر، با امتداد شمال‌خاور- جنوب-باختر، در بخش مرکزی خلیج‌فارس واقع شده است. در این مطالعه کمان مذکور بر اساس تفسیر داده‌های لرزه‌نگاری دوبعدی، در بازه رسوبی افق سرسازند لافان تا سرسازند جهرم مورد مطالعه قرار گرفته و شکل مشخصی از این کمان در این بازه ، در بخش ایرانی خلیج‌فارس بدست آمده است. تفسیر داده‌های لرزه‌نگاری در افق راس سازند لافان، و افق زمانی و عمقی حاصل از این تفسیر بصورت خطوط هم‌تراز عمقی، بیانگر وجود یک پلاتفرم با امتداد شمال‌باختر- جنوب‌خاور است که به سمت شمال‌خاور دارای شیب تقریباً یکنواخت می‌باشد و در برخی نقاط دارای بلندی‌هایی است که بر اثر فعالیت دیاپیرهای نمکی پدید آمده‌اند. نتایج تقریباً مشابهی برای افق سرسازند جهرم بدست آمده است. اختلاف زمانی و عمقی دو افق فوق بیانگر وجود یک پلاتفرم با شیب‌های ملایم به طرفین است که در واقع امتداد کمان قطر- گاوبندی در بخش ایرانی خلیج فارس می‌باشد. با توجه به نقشه هم‌ضخامت تهیه شده برای توالی رسوبات سازندهای ایلام- جهرم، میزان ضخامت رسوبات در پلاتفرم بالای این کمان به نحو موثری کاهش می‌یابد. کاهش ضخامت رسوبات می‌تواند دلیل رشد این کمان در زمان ته‌نشست این رسوبات باشد که همزمان با بالاآمدگی، با ایجاد فضای رسوبگذاری کمتر، موجب کاهش میزان ته‌نشست رسوبات شده است. بنابراین کمان مذکور و دیاپیرهای نمکی به عنوان عوامل منطقه‌ای در سکانس رسوبات نقش اساسی دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Qatar-Cowbandi arc in Persian Gulf during Late Cretaceous- Eocene Epoch

نویسندگان [English]

  • naser abdi 1
  • Reza Moussavi-Harami 2
1 Department of Geology, fundamental faculty, Ahar branch, Islamic Azad University, Ahar, Iran
2 Department of Geology, Science faculty, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The Qatar-Cowbandi arc is a giant regional anticline with northeast- southwest direction, runs through the Qatar peninsula, extends northeastward through the Iranian sector of the Persian Gulf. The arc in the Iranian part is subject of the study meditation. In this paper the interpretation of 2D seismic in the interval of top of Laffan to top of Jahrum formations, allows the regional research of the arc in the study area. Seismic interpretation in both horizons have distinct indications for existing a platform in the area with northwest- southeast direction, which smoothly dipping toward northeast, with some highs resulted from salt diapirs activity. According to isopach map provided for sedimentary sequence of Ilam-Jahrum formations, which was prepared based on 2D seismic data, the sediments thickness decreases in the platform area. The platform is interpreted as crest of arc, on which low rate of sediment precipitation occurred due to low accommodation space, resulted from the arc uplifting activity. Therefore, the arc and also salt diapers, should be considered as regional important factor in sequence stratigraphy study for the precipitated sediments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qatar- Cowbandi arc
  • Persian Gulf
  • 2-D Seismic Data
  • Upper Cretaceous-Eocene
  • Jahrum Formation

Al Husseini, M. I., 2000- Origin of the Arabian plate structures: Amar collision and Najd rift. GeoArabia, v. 5, no. 4, pp. 527-542.

Al Husseini, M. I., 2008- Middle East Geological Time Scale 2008. GeoArabia, v. 13, no.4.

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold–thrust belt of Iran and its proforeland evolution. American Journal of Science, vol. 304, pp. 1–20.

Alsharhan, A. S. and Nairn, A. E. M., 1994- Geology and hydrocarbon habitat in the Arabian Basin: the Mesozoic of the State of Qatar. Geologie en Mijnbouw, v. 72, pp. 265-294.

Alsharhan, A. S. and Nairn, A. E. M., 1997- Sedimentary basins and petroleum geology of the Middle East, Elsevier, Amsterdam, 843 p.

Anselmetti, F. S. and Eberli, G. P., 1993- Controls on sonic velocity in carbonate rocks. In: R.C. Liebermann (ed.) PAGEOH, Pure and Applied Geophysics, v. 141, no: 2/3, pp. 287-323.

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of  Earth Science, vol. 18, pp. 210–265.

Beydoun, Z. R., 1991- Arabian plate hydrocarbon geology and potential— a plate tectonic approach. American Association of Petroleum Geologists, Studies in Geology, vol. 33, 77p.

Carruba, S., Bertozzi, G., Perotti, C. R. and Rinaldi, M., 2007- Alcuni aspetti del apirismo salino nel Golfo Persico. Rendiconti della Società Geologica Italiana, v. 4, pp. 188-190.

Dill, H. G., Nasir, S. and  Al-Saad, H., 2003- Lithological and structural evolution of the northern sector of the Dukhan Anticline, Qatar, during the early Tertiary: with special reference to bounding surfaces of sequence stratigraphical relevance. Geoarabia, v.82, pp. 201-226.

Edgell, H. S., 1992- Basement tectonics of Saudi Arabia as related to oil field structures, In: Basement tectonics 9, M.H. Rickard, and al., (Eds.), pp. 169-193, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht.

Edgell, H. S., 1996- Salt tectonism in the Persian Gulf, In: Salt tectonics, G.I. Alsop, D.J. Blundell, and I. Davison, (Eds.), pp. 129-151, Geological Society of London Special Publication No. 100, The Geological Society Publishing House, Bath.

Heidari, E., 2008- Tectonics versus eustatic control on supersequences of the Zagros Mountains of Iran. Tectonophysics, v. 451, pp. 56–70.

Konert, G., Afifi, A. M., Al-Hajri, S. A. and Droste, H. J., 2001- Paleozoic stratigraphy and hydrocarbon habitat of the Arabian Plate. GeoArabia, v. 6, no. 3, pp. 407-442.

Nasir, S., Al-Saad, H., Alsayigh, A. and Weidlich, O., 2008- Geology and petrology of the Hormuz dolomite, Infra-Cambrian: Implications for the formation of the salt-cored Halul and Shraouh islands, Offshore, State of Qatar. Journal of Asian Earth Sciences, v. 33, no. 5-6, pp. 353-365.

Perotti, C. R., Carruba, S., Rinaldi, M., Bertozzi, G., Feltre, L. and Rahimi, M., 2011- The Qatar–South Fars Arch Development (Arabian Platform, Persian Gulf): Insights from Seismic Interpretation and Analogue Modelling. In: Schattner, U., (ed.), New Frontiers in Tectonic Research - At the Midst of Plate Convergence. InTech, pp. 325-352. DOI: 10.5772/1766.

Pollastro, R. M., 2003- Total petroleum systems of the Paleozoic and Jurassic, Greater Ghawar Uplift and adjoining provinces of Central Saudi Arabia and Northern Arabia-Persian Gulf. United States Geological Survey Bulletin, Vol. 2202-H, Available from http://pubs.usgs.gov/bul/b2202-h.

Sharland, P. R., Archer, R., Casey, D. M., Davies, R. B., Hall, S. H., Heward, A.P., Horbury, A. D. and Simmon, M. D., 2001- Arabian Plate sequence stratigraphy. GeoArabia Special Publication, v. 2, Oriental Press, Manama Bahrain, 371 p.

Sugden, W., 1962- Structural analysis and geometrical prediction for change of form with depth of some Arabian plains-type folds. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, v. 46, no. 12 (December 1962), pp. 2213-2228.

Talbot, C. J. and Alavi, M., 1996- The past of a future syntaxis across the Zagros. In: Salt Tectonics, G.I. Alsop, D.J. Blundell, and I. Davison (Eds.), pp. 89-109, Geological Society of London Special Publication No. 100, The Geological Society Publishing House, Bath.

Wender, L. E., Bryant, J. W., Dickens, M. F., Neville, A. S. and Al-Moqbel, A. M., 1998- Paleozoic (Pre-Khuff) Hydrocarbon Geology of the Ghawar Area, Eastern Saudi Arabia, GeoArabia, v. 3, pp. 273-302.

Ziegler, M. A., 2001- Late Permian to Holocene Paleofacies Evolution of the Arabian Plate and its Hydrocarbon Occurrences. GeoArabia, v. 6, no. 3, pp. 445-504.