نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

سازند جهرم (پالئوسن-ائوسن میانی) یکی از مخازن مهم در حوضه نفتی زاگرس و خلیج فارس است. این سازند در میدان بینالود در خلیج فارس با ستبرای 660 متر از سنگ های آهکی و دولومیتی تشکیل شده است. در این پژوهش چینه نگاری سکانسی سازند جهرم و فرآیندهای دیاژنزی موثر بر کیفیت مخزنی این سازند در میدان نفتی بینالود مورد مطالعه قرار گرفت. نهشته های سازند جهرم شامل تناوبی از سنگ آهک کریستالین و دولومیت می باشد که با مرز ناپیوسته در زیر سازند آسماری و بالای سازند تاربور قرار دارد. بررسی مقاطع نازک منجر به شناسایی 11 ریز رخساره گردید که در چهار کمربند رخساره ای نهشته شده اند. مهم ترین فرایندهای دیاژنزی که در این سازند مشاهده شد عبارتند از: آشفتگی زیستی، سیمانی شدن، دولومیتی شدن، انحلال، تخلخل و تشکیل شکستگی ها که در این میان آشفتگی زیستی و سیمان انیدریتی باعث کاهش کیفیت مخزنی و دولومیتی شدن، انحلال و تخلخل های ثانویه منجر به بهبود کیفیت مخزنی گردیده است. بیشتر رخساره های سازند جهرم گل پشتیبان هستند و تخلخل اولیه بسیار ناچیزی دارند. بررسی های چینه نگاری سکانسی منجر به شناسایی یک سکانس رسوبی رده سوم با مرز سکانسی از نوع اول برای نهشته های سازند جهرم گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

مطیعی، ه.، 1372- زمین‎شناسی ایران، چینه شناسی زاگرس، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور، 536 ص.

 

References

Ahr, W. M., 2008- Geology of carbonate reservoirs: John Wiley and Sons, Chichester, 296 p.

Alavi, M., 1994- Tectonics of the Zagros Orogenic Belt of Iran: new data and interpretation. Tectonophysics,v. 229,  p.211-238.  DOI : 10.1016/0040-1951(94)90030-2    

Alsharhan, A. S. and Nairn, A. E. M., 1997- Sedimentary basins and petroleum geology of the Middle East. Elsevier, Amsterdam, 843 p.

Beavington-Penney, S. J., Nadin, P., Wright, V. P., Clarke, E. D., McQuilken, J. and Bailey, H. W., 2008- Reservoir quality variation on an eocene carbonate ramp, El Garia Formation, offshore Tunisia: Structural control of burial corrosion and dolomitisation, Sedimentary Geology., V. 209, P. 42-57,  DOI : 10.1016/j.sedgeo.2008.06.006.

Beavington-Penney, S. J., Wright, V. P. and Racey, A., 2006- The  Middle  Eocene  seeb  formation  of  Oman:  An  investigation  of acyclicity, stratigraphic completeness, and accumulation rates   in   shallow   marine   carbonate   settings.    Journal   of   Sedimentary Research, v.76, p.1137–1161  DOI 10.2110/jsr.2006.109.

Beiranvand, B., Ahmadi, A. and Sharafodin, M., 2007- Mapping and classifying flow units in the upper part of the middle Cretaceous Sarvak formation (Western Dezful Embayment, SW Iran) based on a determination of the reservoir types. Journal of Petroleum Geology,v. 30,p. 357-373.  DOI :  10.1111/j.1747-5457.2007.00357.x

Benchilla, L., Swennen, R., Akhtar, K. and Roure, F., 2002- Sedimentology and diagenesis of the Chorgali Formation in the Potwar Plateau and Salt Range, Himalayan foothills (N-Pakistan), AAPG Hedberg Conference., Palermo-Mondello (Sicily, Italy).

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeographic and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Science, v.18, p.210-265.   DOI : 10.1139/e81-019

Burchett, T. P. and Write, V. P., 1992- Carbonate ramp depositional systems. Sedimentary Geology, v.79,p. 3-57.  DOI : 10.1016/0037-0738(92)90003-A

Carozzi, A. V., 1989- Carbonate Rock Depositional Models, Prentice Hall, New Jersey, 604 PP.

Catuneanu, O., 2003- Sequence Stratigraphy of Clastic Systems. Geological Association of Canada, Short Course Notes, V. 16, p. 248

Dunham, R. J., 1962- Calssification of carbonate rock according to depositional texture. In: W. E. Ham (Ed.,)    Classification of carbonate rocks, a symposium: Am. Assoc. Petrol. Geol., Mem. 1, p. 108-121.

Ehrenberg, S. N., Nadeau, P. H. and Steen, O., 2009- Petroleum reservoir porosity versus depth: Influence of geological age, AAPG Bulletin., V. 93, P. 1281-1296 DOI : 10.1306/06120908163

Einsele, G., 2000- Sedimentary Basins -Evolution, Facies, and Sediment Budget.792pp DOI : 10.1007/978-3-662-04029-4

Emery, D. and Meyers, K. J., 1996- Sequence Stratigraphy, Blackwell, Oxford, 297 pp.  DOI : 10.1002/9781444313710

Esteban, M. and Taberner, C., 2003- Secondary porosity devel- opment during late burial in carbonate reservoirs as a result of mixing and/or cooling of brines: Journal of Geochemical Exploration, v. 78-79, p. 355–359.  DOI : 10.1016/S0375-6742(03)00111-0

Flugel, E., 2010- Microfacies of Carbonate Rocks: analysis, interpretation and application. Springer, Berlin Heidelberg, New York, 984 p.  DOI : 10.1007/978-3-642-03796-2

Hessami, K., Koyi, H. A., Talbot, C. J., Tabasi, H. and Shabanian, E., 2001- Progressive unconformities within an evolving foreland fold-thrust belt, Zagros Mountains. Journal Geological Society of London, v.158, p.969-981.  DOI : 10.1144/0016-764901-007

Hood, S. D., Nelson, C. S. and Kamp, P. J. J., 2004- Burial dolomitisation in a non tropical carbonate petroleum reservoir: the Oligocene Tikorangi Formation”, Taranaki Basin, New Zealand, Sedimentary Geology., v. 172, p. 117-138.  DOI : 10.1016/j.sedgeo.2004.08.005

James, G. A. and Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian oil consortium agreement area. American Association of Petroleum Geologists, Bulletin v. 49,p.2182-2245.  DOI : 10.1306/A663388A-16C0-11D7-8645000102C1865D

Kumar, R., Suresh, N., Satish, J., Sangode, J. and Kumaravel, V., 2007- Evlution of the Quaternary alluvial fan system in the Himalayan foreland basin implications for tectonic and climate decoupling. Quaternary international, V. 159, p. 6-20.  DOI : 10.1016/j.quaint.2006.08.010

Lasemi, Y., 1995- Platform cabonates of the Upper Jurassic Mozdouran Formation in the Kopet Dagh basin , NE Iran - facies , paleoenvironments and sequences. Sediment. Geol., 99: p. 151-164  DOI : 10.1016/0037-0738(95)00041-6

Lucia, F. J., 2007- Carbonate Reservoir Characterization: an Integrated Approach: Springer, Berlin, New York, 336 p.

Middleton , G.,  1973- Johannes  Walther's   Law   of  Correlation  of   Facies :  Geological  Society  of   America, Bulletin, 38 p. 979-988  DOI : 10.1130/0016-7606(1973)842.0.CO;2

Moore, C. H., 2001- Carbonate reservoir porosity evolution and diagenesis in a sequence stratigraphic framework. Elsevier, Amsterdam, 444 p.

Moore, C. H. and W. J. Wade, 2013- Carbonate reservoirs: porosity, evolution and diagenesis in a sequence stratigraphic framework: Porosity Evolution and Diagenesis in a Sequence Stratigraphic Framework: Second edition, Elsevier, 369 p.

Murris, R. J., 1980- Middle East: stratigraphic evolution and oil habitat. American Association of Petroleum Geologists, Bulletin v. 64,p. 597-618.  DOI : 10.1306/2F918A8B-16CE-11D7-8645000102C1865D

Nadjafi M., Mahboubi A., Moussavi-Harami R. and Mirzaee R., 2004- Depositional history and sequence stratigraphy of outcropping Tertiary carbonates in the Jahrum and Asmari formations, Shiraz area (SW Iran), Journal of Petroleum Geology, v. 27, p. 179-190, DOI : 10.1111/j.1747-5457.2004.tb00052.x

National Iranian Oil Company, ONGC VIDESH LIMITED Report, 2006- Farsi offshore project, I.R.IRAN(well#4) , 450p

National Iranian Oil Company, ONGC VIDESH  LIMITED Report , 2007- Farsi offshore project, I.R.IRAN(well#5)  , 654p

Roger, M. S., 2006- Stratigraphic reservoir characterization for petroleum geologists, geophysicists and engineers, Elsevier, Amsterdam, 492 p.

Sarg, J. F., 1988- Carbonate sequence stratigraphy. In: Wilgus, C.K., Hastings, B.S., Kendall, C.G.St.C., Posamentier, H.W., Ross, C.A. and Van Wagoner, J.C. (eds) Sea-Level Changes: an Integrated Approach. SEPM Special Publication,v. 42,p.155-181.

Schlager, W., 2005- Carbonate sedimentology and sequence stratigraphy. SEPM Concepts in Sedimentology and Paleontology Series 8, 200 p.  DOI : 10.2110/csp.05.08

Sengor, A. M. C., 1984- The Cimmeride orogenic system and the tectonic of Eurasia. Geological Society of America, Special Paper 195.82 pp

Seyrafian, A., 1988- Petrofacies analysis and depositional environment of the Jahrum Formation, Burujen, Iran, Carbonates and Evaporites, v. 13, p. 90-99  DOI : 10.1007/BF03175438

Sharland, P. R. Archer, R. Casey, D. M., Davies, R. B., Hall, S. H., Heward, A. P., Horbury, A. D. and Simmons, M. D., 2001- Arabian plate sequence stratigraphy. Geoarabia Spec Publ 2: 371 pp

Story, C., Peng, P., Heubeck, C., Sullivan, C. and Dong Lin, J., 2000- An integrated geoscience and reservoir simulation study of the Liuhua 11-1 Field: South China Sea, 32nd Annual Offshore Technology Conference Transactions, Houston, pp. 1-11.  DOI : 10.4043/11958-MS

Taheri, A., Vaziri-Moghaddam, H. and Seyrafian, A., 2008- Relationships between foraminiferal assemblages and depositional sequences in Jahrum Formation, Ardal area (Zagros basin, SW Iran): historical biology, Journal of Paleobiology, v. 20, p. 191-201  DOI : 10.1080/08912960802571575

Torok, A., 2000- Formation of dolomite mottling in Middle Triassic ramp carbonates (southern Hungary), Sedimentary Geology. v. 131, p.131-145  DOI : 10.1016/S0037-0738(99)00137-2

Tucker, M. and Wright, V. P., 1990- Carbonate sedimentology. Blackwell Scientific, Oxford, 482p.  DOI : 10.1002/9781444314175

Tucker, M. E., 1991- Carbonate diagenesis and sequence stratigraphy. In: Wright VP (Ed.), Sedimentology Review, Blackwells, Oxford,p. 51-72.  DOI : 10.1002/9781444304534.ch4

Tucker, M. E., 2001- Sedimentary petrology, Blackwell, 260p

Vandeginste, V., Swennen, R., Gleeson, S. A., Ellam, R. M., Osadetz, K. and Roure, F., 2006- Development of secondary porosity in the Fairholme carbonate complex (southwest Alberta, Canada)”, Journal of Geochemical Exploration., v. 89, p. 394-397.  DOI : 10.1016/j.gexplo.2005.11.088

Van Wagoner, J. C., Posamentier, H. W., Mitchum, R. M., Vail, P. R., Sarg, J. F., Loutit, T. S. and Hardenbol, J., 1988- An overview of the fundamentals of sequence stratigraphy and key definitions,  In: Wilgus, C. K., Hastings, B. S., Kendall, C. G., Posamentier, H. W., Ross, C. A. and van Wagoner, J. C. (eds.),  Sea level changes: an integrated approach, SEPM Special Publication 42, 39-45.

Vaziri-Moghaddam, H., Seyrafian A. and Taraneh, P., 2002- Biofacies and sequence stratigraphy of the Eocene succession at Hamzeh-Ali area, north-central Zagros, Iran, Carbonate Evaporite, v. 17, p. 60 – 67  DOI : 10.1007/BF03175657

Wilson, J. L., 1972- Carbonate facies in geologic history, Springer Verlag, New York, 471 pp.