نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

کانی‌سازی مس شریف‌آباد در شمال‌باختر بردسکن و در بخش جنوبی زون سبزوار قرار دارد و به‌صورت رگه‌ای در واحد آتشفشانی-رسوبی تشکیل شده است. سنگ میزبان کانی‌سازی متحمل دو نوع دگرسانی محلی (سریستی-کربناتی) و ناحیه‌ای (پروپیلیتیک) گردیده است. بافت ماده معدنی به‌صورت رگه‌ و رگچه، پراکنده و پرکننده فضای خالی می‌باشد و شامل کانه‌های پیریت، کالکوپیریت، کالکوسیت، مالاکیت، آزوریت و کوولیت است که با کلسیت و کوارتز همراهی می‌شود. مطالعات میانبارهای سیال بر روی کانی کلسیت، دمای همگن‌شدگی را 200تا 437 درجه سانتیگراد و شوری سیال را در دامنه 1/0 تا 2/9 درصد وزنی معادل NaCl نشان می-دهد. نمودار دمای همگن‌شدگی در برابر شوری، حاکی از رقیق شدن و اختلاط سیال کانه‌ساز دارای دمای بالا و شوری پایین با سیالی با دمای پایین و شوری بالا می‌باشد. مقادیر ایزوتوپ کربن δ 13C حاصل از کلسیت در دامنه 3/4- تا 5/24- پرمیل قرار گرفته است. نتایج آنالیز ایزوتوپی گوگرد δ 34S در دامنه 23- تا 3/24- پرمیل واقع شده است؛ که حاکی از منشاء رسوبات دریایی برای گوگرد است. با توجه به مطالعات انجام گرفته بر مبنای سنگ‌شناسی، دگرسانی، کانی‌شناسی، میانبارهای سیال و ایزوتوپ‌های پایدار، می‌توان کانی‌سازی شریف‌آباد بردسکن را مشابه با ذخایر مس نوع مانتو شیلی در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

ابراهیمی، س.، عرب امیری، ع.ر. و بیاری، ه.، 1397- شواهد کانی سازی مس نوع مانتو در منطقه آسمانو (شمال شرق شاهرود)، بر اساس ویژگی های کانی شناسی، دگرسانی میان بارهای سیال، مجله پژوهش های دانش زمین، شماره 36، ص 67-85. http://esrj.sbu.ac.ir/article/view/15220.

افتخارنژاد، ج.، آقانباتی، ع. و حمزه پور، ب.، 1355- نقشه زمین شناسی 1:250000 کاشمر، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران.

مام جمعه، ا.، راستاد، ا.، بوذری، ف. و رشید نژاد عمران، ن.، 1387- معرفی سامانه واحد کانه زایی افشان- رگچه ای و رگه ای مس (سرب-روی) در محدوده معدنی چاه موسی- قله کفتران، شرق کمان ماگمایی ترود – چاه شیرین، فصلنامه علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور، شماره 70، ص 112-125. (DOI: 1022071/gsj.2009.5738 ). 

توسلی، ع. و لطفی، م.، 1387- مطالعات دورسنجی در پی جویی و اکتشافات معدنی در محدوده عباس آباد سمنان، شمال شمال خاوری ایران، شماره 1، ص 63-79
 https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=131313.

رشید نژاد عمران، ن.، 1371- بررسی تحولات سنگ شناسی و ماگمائی و ارتباط آن با کانی سازی طلا در منطقه باغو- جنوب شرق دامغان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

سامانی، ب.، 1381- متالوژنی کانسارهای مس نوع مانتو در ایران، انجمن زمین شناسی ایران، ص 138-145. https://www.civilica.com/Paper-SGSI06-SGSI06_023.html.

شهرابی، م.، حسینی، م. و شعبانی، ک.، 1385، نقشه زمین شناسی 1:100000 بردسکن، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران.

صالحی، ل.، رساء، ا.، علیرضایی، س.، کاظمی مهرنیا، ا.، 1394- کانسار معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونه ای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود، فصلنامه علوم زمین، شماره 98،  ص 93-104. (DOI: 10.22071/gsj.2016.41166).

قنبری، ه.، عرب امیری، ع.ر.، ابراهیمی، س.، و مهری، م.، 1396- مدل سازی و تعیین نقاط حفاری به روش پلاریزاسیون القایی و مقاومت ویژه در کانی سازی مس شریف-آباد، شمال غرب بردسکن،مجله نشریه پژوهش های ژئوفیزیک کاربردی، انتشار آنلاین 5 بهمن 1396. (DOI: 10.22044/jrag.2018.5782.1123).  

مهری، م. و زنبوری، م.، 1395- تهیه نقشه 1:5000 زمین شناسی- معدنی منطقه شریف آباد بردسکن، شرکت ارمغان پدیده کاشان.

مهوشی، م. و ملک زاده شفارودی، آ.، - ذخیره مس چشمه گز (نسیم) شمال غرب بردسکن: کانی شناسی، دگرسانی، ژئوشیمی و تعیین مدل، مجله بلور شناسی و کانی شناسی ، شماره 24، ص. 419-434. http://ijcm.ir/article-1-76-fa.html .

 

 

References

Aghanabati, A., 1986- Geological map of the Middle East. Geological Survey of Iran, Tehran.

Alavi, M., 1991- Tectonic map of the Middle East, Geological Survey of Iran, Tehran.

Albinson, T., Norman, D.I., Cole, D., and Chomiak, B., 2001- Control on formation of low- sulfidation epithermal deposits in Mexico. Constrain from fluid inclusion and stable isotope data. Society of Economic Geologist Special Publication, 8, 1-33. doi: 10.1130/0091-7613(1995)023.

Burrows, D.R., and Spooner, E.T.C. , 1987- Generation of a magmatic H2O-CO2 fluid enrichment in Mo, Au, and W within an Archean sodic granodiorite stock, Mink Lake, northwestern Ontario, Economic Geology, 82, 1931-1957. doi:10.2113/gsecongeo.82.7.1931.

Henley, R.W., 1985- The geothermal framework of epithermal deposits, Review in Economic Geology, 2, 1-24.

Hoefs, J., 2004- Stable isotope geochemistry, Springer-Verlog, Berlin, 244 p.

Kojima, S., Astudillo, J., Rojo, J., Trista´, D. & Hayashi, K., 2003- Ore mineralogy, fluid inclusion, and stable isotopic characteristics of stratiform copper deposits in the coasta Cordillera of northern Chile: Mineralium Deposita, v. 38, p. 208–216.
DOI 10.1007/s00126-002-0304-5.

Kojima, S., Trista Aguilera, D. and Hayashi, K.I., 2009- Genetic aspects of the Manto-type copper deposits based on geochemical studies of north Chilean deposits. Resource Geology, 59, 87-98. doi: 10.1111/j.1751-3928.2008.00081.

Kyser, T.K., and Kerrich, R., 1990-  Geochemistry of fluids in tectonically active crustal regions. In: Nesbitt BE (ed), Short course on fluids in tectonically active regimes of the continental crust. Mineralogical Association of Canada, Vancouver, 133-230.

Lefebure, D. V. & Church, B. N., 1996- Volcanic Redbed Cu, in Selected British Columbia Mineral Deposit Profiles, Volume 1 – Metallic Deposits, Lefebure, D. V. & Hõy, T, Editors, British Columbia Ministry of Employment and Investment, Open File, v. 13, p. 5-7.

Ohmoto, H., and Rye, R.O., 1979- Isotopes of sulfur and carbon, in Barnes, H. L., (ed.), Geochemistry of hydrothermal ore deposits, Wiley Inter science, New York, 509-567. 

Ohmoto, H., Goldhaber, M.B., 1997- Sulfur and carbon isotopes: In H. L. Barnes (ed), Geochemistry of hydrothermal ore deposits, 3rd ed., New York, John Wiley and Sons, pp. 517-611.

O’Neil, J.R., Clayton, R.N., and Maeda, T.K., 1969- Oxygen isotope fraction in divalent metal carbonate. Journal of Chemical Physics, 51, 5547-5558. doi.org/10.1063/1.1671982.

Oyarzun, R., Ortega, L., Sierra, J., Lunar, R. & Oyarzun, J., 1998-  Cu, Mn, and mineralization in the Quebrada Marquesa Quadrangle, Chile: the Talcuna and Arqueros districts: Mineralium Deposita, v. 33, p. 547-559. https://eprints.ucm.es/44778/1/07%201998-Oyarzun%20el%20al.%20-%20MD%20-%20Talcuna1.pdf.

Ramírez, L. E., Palacios, C., Townley, B., Parada, M. A., Sial, A. N., Fernandez- Turiel, J. L., Gimeno, D., Garcia-Valles, M. & Lehmann, B., 2006- The Mantos Blancos copper deposit: An upper Jurassic breccia-style hydrothermal system in the coastal range of northern Chile: Mineral Deposita v. 41, p. 246 – 258. https://core.ac.uk/download/pdf/36042058.pdf.

Richards, J.P., and Spooner, E.T.C., 1989-  Evidence for Cu-(Ag) mineralization by magmatic meteoric fluid mixing in Keweenawan fissure veins, Mamainse Point, Ontario, Economic Geology, 84, 360-385. doi:10.2113/gsecongeo.84.2.360.

Roedder, E., 1984- Fluid inclusions: Reviews mineralogy, Mineralogy Society of America, v. 12, 644 p.

Sengör, A.M.C., 1990-  A new model for the Late Paleozoic-Mesozoic tectonic evolution of Iran and implications for Oman. In: Robertson, A.H.F., Searle, M.P., Ries, A.C. (Eds.), The Geology and Tectonics of the Oman Region. Geological Society of London Special Publication, 49, 797–831. doi.org/10.1144/GSL.SP.1992.049.

Seward, T.M., 1973- Thio complexes f gold and the transport of gold in hydrothermal ore solutions. Geochem. Cosmo. Acta., 37, 370-399. DOI. 10.1016/0016-7037(73)90207-X.

Simmons, S. F., and Browne, P. R., 2000- Hydrothermal minerals and precious metals in the Broadlands- Ohaaki geothermal system: Implication for understanding low- sulfidation epithermal environments, Economic Geology, 95, 971-999. 971-999. doi:10.2113/gsecongeo.95.5.971.

Stöcklin, J.,1968- Structural history and tectonics of Iran, a review,  American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 52, 1229–1258. DOI: 10.4236/ojg.2015.52006.

Whitney, D. L., Evans, B.W., 2010- Abbreviations for names of rock-forming minerals, American Mineralogist, v. 95, No. 2, p. 185-187. DOI: 10.2138/am.2010.3371 185.

Wilson, N. S. F. and  Zentilli, M., 2006- Association of pyrobitumen with copper mineralization from the Uchumi and Talcuna districts, Central Chile, International Journal of Coal geology, v.65, p. 158-169. DOI:10.1016/j.coal.2005.04.012.

Wilson, N. S. F., Zentilli, M. and Spiro, B., 2003- A sulfur, carbon, oxygen, and strontium isotope study of the volcanic-hosted El Soldado manto-type copper district, Chile: the essential role of bacteria and petroleum, Economic Geology, 98, 163-174. doi:10.2113/gsecongeo.98.1.163.