نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

طلای زواریان در کمربند ماگمائی ارومیه-دختر و مجموعه آتشفشانی میوسن زیرین واقع است. این سامانه بخشی از توالی آتشفشانی-رسوبی حوضه قم می‌باشد که به‌صورت مخروط آتشفشانی درون‌قاره‌ای، در یک محیط کششی تشکیل شده‌ است.
کانه‏زائی طلا در این پهنه، عمدتاً به‌صورت دانه‌پراکنده و شکافه‌پرکن بیشترین ارتباط رابا واحدهای به‌شدت سیلیسی (رگه‌ها)، برش هیدروترمالی و سولفیددار (پیریت-کالکوپیریت) نشان‌ می‌دهد. عناصر مولیبدن، بیسموت، آرسنیک، آنتیموان، نقره، کادمیوم و مس بیشترین همبستگی را با طلا نشان می‌دهند که از یک‌طرف به‌نقش کمپلکس‌های بی‏سولفیدی و از طرف دیگر به‌نقش سیالات ماگمائی در تشکیل آن، اشاره دارند.
دگرسانی هیدروترمالی، غالبا در جوار و درون توده‌های نفوذی و در امتداد شکستگی‌ها با روند تقریباً شمال خاوری- جنوب باختری گسترش دارند، اگرچه شدت آن در اطراف بخش‌های سیلیسی بیشتر است. این سامانه با ایجاد انواع دگرسانی مرتبط با توده نفوذی فعالیت خود را آغاز نموده و با دگرسانی سیلیسی-اکسیدی در امتداد شکستگی‌ها اولین فاز از کانه‌زائی را ایجاد می‌نماید. کانه‌زائی با برش‌های هیدروترمالی و نفوذ سیالات هیدروترمالی حاوی سولفیدهای مس تداوم و با سولفیدی شدن و ته‌نشست اصلی کانه‌زائی طلا در حفرات و شکستگی‌ها خاتمه می‌یابد. بنابراین، ویژگی‌های این کانه‏زائی بیشترین شباهت را با کانسارهای اپی‌ترمال مرتبط با توده‌های نیمه‌عمیق از نوع اپی‌ترمال سولفیداسیون بالا نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

احمدفرج، م.، 1394- گزارش ارزش‌گذاری اقتصادی مناطق مستعد اکتشافی در منطقه سلفچگان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

روزبه کارگر، س. و موحدی، م.، 1389- گزارش پی‌جویی و پتانسیل‌یابی مواد معدنی به‌همراه نقشه 1:25000  سلفچگان - منطقه زواریان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

زحمتکش، ا.، 1398- زمین‌شناسی و عوامل کنترل کننده‌ی کانه‌زایی طلای زواریان، سلفچگان (جنوب باختری قم)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

عارفی، م.، 1392- بررسی کانی‌سازی اندیس طلای زواریان و پتانسیل‌یابی ذخایر مشابه در مناطق همجوار با استفاده از تلفیق داده‌های ماهواره‌ای ASTER، زمین‌شناسی، اندیس‌های شناخته شده وکنترل زمین در محیط GIS،  پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان.

علائی مهابادی، س.، 1379- نقشه زمین‌شناسی1:100،000، سلفچگان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

موحدی، م.، 1387- گزارش پی‌جویی و پتانسیل‌یابی مواد معدنی به همراه تهیه نقشه 1:25000 سلفچگان - منطقه زوارییان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

References

Abdi Bastami, S., Rezaei, B., Pazooki, A. and Amini, A., 2015- Preliminary Cyanidation of Gold Ore from Zavvarian, International Journal of Engineering and Innovative Technology (IJEIT), V. (4), P. 191-194.

Alavi, M., 1994- Tectonic of the Zagros orogenic belt of Iran: new data and interpretations: Tectonophysics, v. 229, p. 211-239.
https://doi.org/10.1016/0040-1951(94)90030-2.

Aliyari, F., Rastad, E., Mohajjel, M., and Goldfarb, R. J., 2012- Gold deposits in the Sanandaj-Sirjan metamorphic belt: orogenic gold deposits or intrusion-related gold systems? Resource Geology, 62(3): 296–315. https://doi.org/10.1111/j.1751-3928.2012.00196.x.

Allen, M. B., Kheirkhah, M., Emami, M. H., and Jones, S. J., 2011- Right-lateral shear across Iran and kinematic change in the Arabia-Eurasia collision zone: Geophysical Journal International, v. 184, p. 555–574. https://doi.org/10.1111/j.1365-246x.2010.04874.x.

Ayati, F., Yavuz, F., Asadi, H. H., Richards, J. P. and Jourdan, F., 2013- Petrology and geochemistry of calc-alkaline volcanic and subvolcanic rocks, Dalli porphyry copper-gold deposit, Markazi Province, Iran: International Geology Review, v. 55, p. 158–184.  https://doi.org/10.1080/00206814.2012.689640.

Chiu, H. Y., Chung, S. L., Zarrinkoub, M. H. and Mohammadi, S. S., 2013- Zircon U-Pb age constraints from Iran on the magmatic evolution related to Neo-Tethyan subduction and Zagros orogeny. Lithos 162–163, 70–87. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2013.01.006.

Corbett, G., 2005- Epithermal Au-Ag deposit types– implications for explorations, for the Proexplo Conference Peru.

Daliran, F., 2008- The carbonate rock-hosted epithermal gold deposit of Agdarreh, Takab geothermal field, NW Iran-hydrothermal alteration and mineralization: Mineralium Deposita, v. 43, p. 383-404. https://doi.org/10.1007/s00126-007-0167-x.

Deen, J. A., Rye, R. O., Munoz, J. L. and Drexler, J. W., 1994- The magmatic hydrothermal system at Julcani, Peru: Evidence from fluid inclusions and hydrogen and oxygen isotopes: Economic Geology, v.89, p.1924-1938. https://doi.org/10.2113/gsecongeo.89.8.1924.

Hart, C. J. R., 2007- Reduced intrusion-related gold systems, in Goodfellow, W.D., ed., Mineral deposits of Canada: A Synthesis of Major Deposit Types, District Metallogeny, the Evolution of Geological Provinces, and Exploration Methods: Geological Association of Canada, Mineral Deposits Division, Special Publication no. 5, p. 95-112. https://doi.org/10.2113/gsecongeo.102.7.1355.

Hart, C. J. R., McCoy, D., Goldfarb, R. J., Smith, M., Roberts, P., Hulstein, R., Bakke, A. A. and Bundtzen, T. K., 2002- Geology, exploration and discovery in the Tintina gold province, Alaska and Yukon. Society of Economic Geologists Special Publication, v. 9, p. 241-274.
https://doi.org/10.5382/sp.09.12.

Hedenquist, J. W., Arribas, J. A. and Gonzalez-Urein, E., 2000- Exploration for epithermal gold deposits: Society of Economic Geologists,
Review, v. 13, p. 245-277.

Heidari, S. M., Daliran, F., Paquette, J. L. and Gasquet, D., 2015- Geology, timing and genesis of the high sulfidation Au (–Cu) deposit of Touzlar,
NW Iran. Ore Geology Reviews. 65, 460-486. https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2014.05.013.

Heidari, S. M., Moosavi Makooi, S.  A., Mirzakhanian, M., Rasoli, F., Ghaderi, M. and Abadi, A. R., 2016- A review of tectono-magmatic settings and gold metallogeny in the inner parts of Zagros orogeny: A tectonic model for the major gold deposits, western Iran. Eurasian Mining.
25, 3-20. https://doi.org/10.17580/em.2016.01.01.

Kouhestani, H., Ghaderi, M., Zaw, K. h., Meffre, S. and Emami, M. H., 2011- Geological setting and timing of the Chah Zard breccia-hosted epithermal gold–silver deposit in the Tethyan belt of Iran. Miner. Deposita, v. 47, p. 425-440. https://doi.org/10.1007/s00126-011-0382-3.

Mehrabi, B., Yardley, B. W. D. and Cann, J. R., 1999- Sediment-hosted disseminated gold mineralization at Zarshuran, north-west Iran: Mineralium Deposita, v. 34, p. 673-696. https://doi.org/10.1007/s001260050227.

Moritz, R., Ghazban, F. and Singer, B. S., 2006- Eocene gold ore formation at Muteh, Sanandaj–Sirjan tectonic zone, Western Iran: A result of late-stage extension and exhumation of metamorphic basement rocks within the Zagros Orogen: Economic Geology, v. 101, p. 1497-1524. https://doi.org/10.2113/gsecongeo.101.8.1497.

Muntean, J. and Einaudi, M., 2000- Porphyry gold deposits of the Refugio district. Maricunga belt, northern Chile: Economic Geology, v.95. https://doi.org/10.2113/95.7.1445.

Pirajno, F., 2009- Hydrothermal processes and mineral systems. Hydrotherm. Process. Mineral Syst. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8613-7.

Richards, J. P., 2018- Why is my porphyry a dud? RFG 2018 Conference Proceeding, June 16–21, 2018. Vancouver, Canada.

Richards, J. P.  and  Sholeh,  A., 2016- The Tethyan tectonic history and Cu-Au metallogeny of Iran.In: Richards, J.P.(Ed.), TectonicsandMetallogeny oftheTethyanOrogenicBelt: Society of Economic Geologists Special Publication No. 19, 193–212.

Sillitoe, R.H., 2002- Some metallogenic features of gold and copper deposits related to alkaline rocks and consequences for exploration: Mineralium Deposita, v. 37, p. 4-13.https://doi.org/10.1007/s00126-001-0227-6.

Verdel, C., Wernicke, B. P., Hassanzadeh, J. and Guest, B., 2011- A Paleogene extensional arc flare-up in Iran, Tectonics, v. 30, TC3008, p.19. https://doi.org/10.1029/2010tc002809.