فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

انباشته‌های لایه‌بندی شده نشیب‌ها در داخل مجموعه آبرفتی گستره تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
چکیده
این نوشتار شرح دانسته‌های جدیدی است که در مورد نحوه تشکیل آبرفت‌های همگن با لایهبندی (گروه دوم طبقه بندی در مقدمه) و واریزههای لایهبندی شده ولنجک است که در بررسی‌های صحرایی سال ۱۳۷۲ به دست آمده است در این بررسی‌ها مشاهده شده که:
 1- واریزه‌های لایهبندی شده ولنجک در حقیقت لایه نهشت‌های دامنه‌ای ((Stratified slope deposits هستند که در شرایط سرما و یخبندان یعنی شرایط اقلیمی حاشیه یخچالی Periglacial)) تشکیل می‌شوند که نمونه‌های فعال و فسیل آن‌ها از نقاط مختلف دنیا گزارش شده‌اند.
۲- آنچه که به نام «آبرفت‌های همگن با لایهبندی» در این طبقه‌بندی منظور شده است در واقع نوعی از سازندهای بالا هستند و در پایین دست شیبی تشکیل می‌شوند که در بالای آن سنگ‌ها در اثر عمل یخبندان و آب شدن یخ خرد شده و به سبب نیروی گرانشی به پایین منتقل می‌گردند و در این جابه‌جایی صورت چینهبندی به خود می‌گیرند و ضمناً نقل مکانی حدود ۲ تا ۳ کیلومتر نیز صورت گرفته است.
نگارنده بر این عقیده است که نهشته‌هایی که به نام «آبرفت‌های همگن با لایهبندی» نامیده شده‌اند در شرایط اقلیمی حاشیه یخچالی (Periglacial) روی نشیبهای واقع در سر راه خود انباشته شده و به کنگلومراها و شیلهای رسی تکیه کرده‌اند. نمونه‌ای از که این وضعیت را می‌توان در بزرگ‌ترین نشیب منطقه مورد بررسی که سر راه تشکیلات بالا وجود داشته در یال جنوبی تاقدیسی دید که روند آسه آن کم و بیش خاوری- باختری از باختر عباس آباد تا باغ فیض می‌باشد.
 به منظور دستیابی به دلایل کافی بر چگونگی تشکیل لایه نهشت‌های دامنه‌ای از نوشتارها و منابع متعدد مرکز تحقیقاتی ژئومرفولوژی CAEN و C.N.R.S فرانسه به ویژه مقالات آقای J.C. Ozouf بهره‌گیری شده است.
یادآوری این نکته لازم است که آثار سرما و یخبندان کواترنر در آسیای مرکزی از جمله در ایران یخچالهایی شبیه به آنچه که در اروپای غربی و آمریکای شمالی بوده مشاهده نشده است و این منطقه به علت دوری از اقیانوسها و شرایط اقلیمی در مسیر جبهه‌های باران‌زا قرار نداشته و در نتیجه شرایط لازم برای بوجود آمدن یخچالها فراهم نبوده است. البته در کوه‌های بلند در داخل دره‌ها یخچال‌هایی تشکیل شده‌اند ولی کوه‌های البرز در آن هنگام فرازای امروزی را نداشته و به همین جهت آثار یخچالی محرزی در آن گزارش نشده است ولی افت درجه حرارت که جهانی بوده شامل ایران هم می‌شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 4، شماره 15-16
بهار و تابستان 1374، سال چهارم، شماره 16-15
پاییز 1374
صفحه 90-95