فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

پتروگرافی و پالئوژئوگرافی نهشته‌های نئوژن در حوضه تلخه‌رود بین تبریز و اهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران، تهران
2 گروه زمین شناسی دانشکده علوم دانشگاه بوعلی سینا همدان
چکیده
نهشتههای میوسن زیرین در حوضۀ تلخه‌رود بین تبریز و اهر از چهار لیتوفاسیس ماسه‌سنگی، شیلی، آذر آواری و کربناته تشکیل گردیده که لیتوفاسیسهای آذرآواری و به ویژه کربناته از فراوانی کمتری برخوردار هستند. بلوغ ناقص بافتی در ماسه‌سنگ‌ها، افزون بر فاصله کم بین منشأ و محل تشکیل، بالا بودن شدت رسوب‌گذاری آن‌ها را مشخص می‌سازد. ترکیب کانی‌شناسی لیتوفاسیسهای ماسه‌سنگی نشان می‌دهد که اجزای تشکیلدهنده آن‌ها از توده‌های آذرین، آتشفشانی و مواد آذرآواری تأمین گردیده که در طیفی از ماسه‌سنگهای lithic arkose و feldspathic lithic arenite تغییر می‌کند.
فعالیت‌های دیاژنزی که بیشتر در قالب انحلال و فروشست (leaching) مواد ناپایدار تحقق یافته، منجر به ایجاد مقدار قابل ملاحظه‌ای تخلخل ثانوی گردیده که در مجموع شرایط مناسبی برای میزبانی محلول‌های کانی‌ساز و ذخیره مواد معدنی را فراهم نموده است.
تکرار تناوبی لیتوفاسیسهای چهارگانه فوق در توالی‌های چینهای میوسن زیرین در منطقه مورد مطالعه نشان‌دهنده ماهیت چرخه‌ای نهشته‌های مذکور است. روند ریزشونده به سمت بالا (fining upward) در این چرخه‌ها مشخص می‌سازد که نهشته‌های مذکور مربوط به محیطهای رودخانه‌ای (fluvial) بوده که در بستری کم شیب به صورت مئاندری متصل به حوضه بسته دریاچهای، جریان داشته است.
موضوعات

افتخارنژاد، جمشید؛ قرشی، منوچهر؛ مهرپرتو، محمود (۱۹۹۱) نقشه زمینشناسی تبریز، مقیاس ۱:۲۵۰،۰۰۰ سازمان زمینشناسی کشور .
امامی، میرسعید (۱۳6۰) مطالعات ژئوشیمیایی آب‌های حوضه رسوبی ناودیس خواجه، حوضۀ تلخه‌رود (گورچین)، گزارش داخلی شماره ۷۵ سازمان انرژی اتمی ایران.
امامی، میرسعید (١٣٦٤) بررسی ژئوشیمی آب‌ها و رسوبات رودخانه‌ای ناودیس گورچین در ارتباط با اکتشاف اورانیوم، نشریه علمی سازمان انرژی اتمی ایران، شماره ۵، صفحه ۱۱ تا ۱۷ .
سامانی، بهرام (۱۳۵۶) ویژگی‌ها و ارزیابی پتانسیلهای اورانیوم و توریوم در آذربایجان، گزارش داخلی سازمان انرژی اتمی ایران.
سحابی، فریدون (۱۳۷۱) سنگ‌شناسی رسوبی، انتشارات دانشگاه تهران شماره ۲۱۵۵، ۲۶۶ صفحه.
قدیمی عروس محله، فریدون (۱۳۷۱) رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی سکانس کانی‌سازی در نئوژن در حوضۀ تلخه‌رود (بین تبریز و اهر)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران، ۱۶۸ صفحه .
محسنی، حسن (۱۳۷۱) بررسی روند کانی‌سازی اورانیوم در رسوبات تخریبی نئوژن در حوضه تلخه‌رود (بین تبریز و اهر)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران، ۲۵٤ صفحه.
 
Eftekhar- nezhad, J. (1975) Brief description of tectonic and structural development of Azarbaijan. Geological Survey of Iran. Internal Report, 10 p.
Fisher, R. V. and Schmincke, H. U. (1984) Pyroclastic rocks. Springer-Verlag, Berlin, 472 p.
Graham, J. (1988) Collection and analysis of field data. In: M. E. Tucker (ed.) Techniques in Sedimentology. Blackwell Scientific Publication. pp. 5-62.
Huber, H. and Eftekhar- nezhad, J. (1978) Geological map of Iran, Sheet No. 1, Northwest Iran, National Iranian Oil Co. Exploration and production Division.
Mial, A. D. (1986) Analysis of fluvial depositional systems, A. A. P. G, Education Course Note Series, No. 20. Reading, H. G. (1986) (ed.) Sedimentary environments and Facies, 2nd ed. Blackwell Scientific Pub. 615 p.
Schmidt, V. and McDonald, D. A (1983) (Third Printing) Secondary reservoir porosity in the course of Sandstone diagenesis, A. A. P. G Education Course Note Series, No. 12, 125 p.
Selly, R. C. (1978) Ancient Sedimentary environments, 2nd ed. Cornell University Press, Ithaca, New York, 287 p.
دوره 4، شماره 13
پاییز 1373، سال چهارم، شماره 13
زمستان 1373
صفحه 2-13