فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

شناسایی منشا تشکیل رسوبات آبرفتی کواترنر با استفاده از روش پردازش تصاویر رقومی ماهواره برای اکتشافات معدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ایرج نوایی
سیمین مهدیزاده تهرانی
سازمان زمین شناسی کشور -گروه دورسنجی
چکیده
نهشته‌های آبرفتی که محصول تخریب، حمل و رسوب‌گذاری سنگ‌ها طی میلیون‌ها سال در زمان کواترنر بوده و ستبرای آن در جاهایی به چند صد متر می‌رسد می‌توانند منابع معدنی با ارزش بسیاری از مواد و عناصر مورد نیاز صنایع باشند. بسیاری از مواد معدنی ممکن است در سنگ مادر با عیار کم و بدون ارزش اقتصادی موجود باشند. در مرحله فرسایش و حمل سنگ به پهنه‌های آبرفتی یک مرحله تغلیظ طبیعی انجام شده و آن مواد با عیار اقتصادی به‌صورت افق‌هایی در لایه‌های آبرفتی تمرکز پیدا می‌کنند.
کانسارهای زیادی در آبرفت‌ها شناسایی و بهره‌برداری شده‌اند، از جمله طلا، جیوه، تیتان و ... متأسفانه، در کشور ما، آبرفت‌ها کمتر مورد توجه کارشناسان زمین‌شناسی و اکتشاف قرار گرفته‌اند.
در این مقاله، که خلاصه‌ای از مطالعات دورسنجی با روش پردازش داده‌های رقومی ماهواره لندست ۵ در گستره نقشه ۱:۱۰۰۰۰۰۰ رفسنجان در جنوب ایران است، امکان تفکیک نهشته‌های آبرفتی بر اساس خاستگاه تشکیل آن‌ها به منظور اکتشافات معدنی بررسی می‌شود.
برای این مطالعه، اطلاعات رقومی سنجنده TM ماهواره لندست ۵ به شماره گذر (Path( ۱6۱ و ردیف  (Row) ۳۹ بدون پوشش ابر انتخاب شد و بخشی از این اطلاعات به مساحت ۵۰×۵۰ کیلومتر، که تقریباً گستره نقشه ۱:۱۰۰،۰۰۰ رفسنجان را در بر می‌گیرد، مورد بررسی قرار گرفت.
از تلفیق و پردازش 6  باند (باندهای ۱، ۲، ۳ ، 4، ۵ و ۷) از هفت باند داده‌های TM در محدوده طول موج مرئی تا نزدیک مادون قرمز حرارتی تصاویر رنگی (Colour Composite) مختلفی به منظور تفکیک واحدهای سنگی ساخته شد که بهترین تصویر آن ترکیبی از سه باند  ۳، ۵ و ۱ است. در این تصویر واحدهای مختلف سنگی به خوبی از هم تفکیک و مواد حاصل از تخریب و حمل هر واحد سنگی با ویژگی همان سنگ بر روی تصویر ظاهر شد. با استفاده از این روش می‌توان رسوبات آبرفتی را برحسب خاستگاه تشکیل آن‌ها با هدف اکتشافات معدنی تفکیک کرد.
موضوعات
کوثری، س. (۱۳۷۳) مقدمه‌ای بر اکتشاف کانسارهای آبرفتی حوضه‌های بین کوهستانی با توجه به شرایط مرفولوژیکی مناطق کویری ایران (مقاله در دست انتشار).
 
Drury S. A. (1993), Image Interpretation in Geology. London, Allen and Unwin Publisher. GSI Rep. No. Yu/53- 1973. Mineral Exploration in Kerman Region;
Huang Xianfang et al. (1993). Interpretation of Remote Sensing Information related to Uranium Mineralization in Quaternary Covering area. Ninth Thematic Conference on Geologic Remote Sensing Pasadena, Calif. U. S. A. &- 11 Feb. 1993P. 815-820 of Proceeding.
Liu. J. G. (1991). Balance Contrast Enhancement Technique and its Application in Image Color Composition. Inter, Journal of Remote Sensing. Vol- 12. No. 10P. 2133-2151.
Srdic. A. et al. (1971). Geological Map of Rafsanjan1, 1:100,000.
Vahdati, F. Compiler (1992) Geological Map of Rafsanjan quadrangle. 1:250,000.
فصلنامه علمی علوم زمین
دوره 4، شماره 13
پاییز 1373، سال چهارم، شماره 13
زمستان 1373
صفحه 14-23