فرایندهای زمین‎ساخت- رسوب‎گذاری درالبرز خاوری- ارتفاعات بینالود

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد؛ سرپرست کارگاه ابزاردقیق، گارگاه سد هیروی، پاوه، ایران

2 استادیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار، مرکز تحقیقات زمین‌لرزه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 مربی، گروه زمین‌‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران

چکیده

در این پژوهش بازخورد فرایندهای زمین‌ساختی و سطحی بر یکدیگر، در ارتفاعات بینالود و دشت نیشابور مورد بررسی قرار گرفته است. برای دست‎یابی به این مهم از داده‌های توپوگرافی، داده‌های ثبت شده زمین‌لرزه‌ها، مربوط به مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران (مرکز مشهد) و اطلاعات به ‌دست آمده از مشاهدات میدانی استفاده شده است. فرایندهای سطحی بر پیشروی گوه‌های زمین‌ساختی رانده شده در کمربندهای کوهزایی تأثیرگذار هستند. در مناطقی که فرایندهای زمین‌ساختی سبب تشکیل بلندی‌ها و افزایش شیب سطح زمین شده‌اند، فرایندهای سطحی سبب تعدیل ارتفاعات و مسطح کردن شیب‌ها می‎شوند و حجم زیادی از  رسوبات آواری را به وجود می‌آورند که در پیشانی کمربند کوهزایی نهشته خواهند شد. این رسوبات به علت حجم و وزن زیاد به‌صورت مانعی از پیشروی گوه‌های راندگی به‌سوی جلو، جلوگیری می‎کنند و سبب افزایش نرخ تجمع تنش در آنجا می‌شوند. همچنین افزایش زاویه گسل‌ها در گوه‌های کوهزایی، لغزش به روی این گسل‌ها را سخت و گاه غیر ممکن می‌سازد. تشکیل گسل‌های بیرون از توالی و راندگی‌های برگشته را می‌توان نتیجه آزاد شدن چنین تنش‌های تجمع یافته‌ای در نظر گرفت. راندگی شمال نیشابور یک راندگی ثانویه است و به دلیل قطع کردن یال‌های چین‌ها و صفحه‌های راندگی دیگر، می‌توان آن را به عنوان یک راندگی بیرون از توالی در نظر گرفت. نتایج مطالعات به ما نشان می‌دهد که حجم زیاد رسوبات پالئوژن و نئوژن در حوضه پیشانی راندگی نیشابور مانع از پیشروی رشته‌کوه بینالود به عنوان گوه کوهزایی به سوی جلو (جنوب باختر) شده و رهایی نیروهای تجمع یافته حاصل از آن، گسل بیرون از توالی شمال نیشابور و راندگی‌های برگشته را ایجاد کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Tectonic-sedimentary processes at the Eastern Alborz: Binaloud mountains

نویسندگان [English]

  • M Khademi 1
  • F Ghaemi 2
  • S.K Hosseini 3
  • F Ghaemi 4
1 M.Sc., Geology Department, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad; Instrumentation Shop of Hirvi Dam, Paveh, Iran
2 Assistant Professor, Geology Department, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor, Earthquake Research Center, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
4 Lecturer, Geology Department, Islamic Azad University Mashhad Branch, Mashhad, Iran
چکیده [English]

In this paper, the feedback or interaction between tectonic and surface processes in the Binaloud Mountains and Neyshabour plain has been investigated. To achieve this, we have used topographic data, recorded earthquake data provided by the Geophysical Institute of Tehran University (Mashhad center) and field surveying results. Surface processes affect the propagation of tectonic thrust wedges in orogenic belts. In regions where tectonic processes have led to an increase in the surface slopes due to development of mountain highs, surface processes will justify the uplifted areas by smoothing the slopes, eventually shedding off a massive load of clastic sediments into the foreland basin. Because of their huge weight and volume, these sediments prevent the forward propagation of the wedge and therefore increase the accumulation rate of stress in the orogenic wedge. Also the increase of fault-plane dips in the orogenic wedge will make the slip along the fault planes hard or even impossible. Formation of out-of-sequence faults and back-rotation of preexisting thrust faults may be considered as results of these accumulated stresses. North Neyshaboor thrust fault is a later or secondary structure and can be considered as an out-of-sequence thrust because it cuts other thrust sheets and limbs of folds. Our research shows that the high volume of Paleogene/Neogen sediments in the Neyshabour foreland basin has prevented the forwards (southwestward) propagation of the Binaloud mountain range as the orogenic wedge. Releasing of the accumulated forces has therefore led to the development of the North Neyshaboor out-of-sequence fault and back-rotation of former thrust faults.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tectonic
  • Sedimentation
  • Feed back mechanism
  • Out of sequence thrust
  • Binaloud
  • Neyshabour