ریزساختار در پهنه‏ های میلونیتی جنوب سلماس (شمال باختر ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

مجموعه دگرگونی جنوب سلماس که در شمال ‏باختری‌ترین بخش از پهنه ساختاری سنندج- سیرجان جای گرفته ‌است، دربردارنده سنگ‌های گوناگون با درجه دگرگونی و دگرشکلی متفاوت است. این پژوهش با استفاده از مشاهدات صحرایی و مطالعات کانی‌شناسی و سنگ‌نگاری، به توصیف و تفسیر ریزساختاری گستره می‏پردازد. واحدهای سنگی گستره بر پایه سنگ مادر به سه دسته سنگ‌های متابازیتی، سنگ‌های کوارتز- فلدسپاری و سنگ‌های مرمری تقسیم می‌شوند. ریز‌ساختار چیره در بیشتر سنگ‌ها، میلونیتی است اما درجه و میزان میلونیتی شدن در آنها متفاوت است. وجود برگوارگی و خطوارگی میلونیتی به همراه ریزساختارهایی مانند انواع پورفیروکلاست‌های دنباله‌دار، ماهی میکا، ساختار S-C  و S-C نشانگر پهنه‌های میلونیتی در این گستره است. تفاوت در میزان نرخ کرنش، نوع سنگ مادر و ژرفای تشکیل سبب تفکیک 3 پهنه میلونیتی اصلی در این مجموعه شده است. میلونیت‌های ایجاد شده بیشتر از نوع میلونیت‌های درجه پایین تا متوسط هستند و از خاور به باختر و مرکز گستره درجه میلونیتی شدن آنها افزایش می‌یابد. وجود اولترامیلونیت‌ها در بخش‏های مرکزی گستره نشانگر افزایش نرخ کرنش هستند. همچنین وجود میلونیت‌های درجه بالا (دمای بیش از 650 درجه سانتی‌گراد) و تشکیل میگماتیت‌ها، نشانه ژرفای تشکیل در حد پوسته میانی تا پوسته پایینی است. در این مجموعه دگرگونی می‌توان آثار 2 گامه دگرگونی (M1, M2) و 6 گامه دگرریختی (D1, D2, D3, D4, D5, D6) را دید. گامه‌ دگرریختی فشارشی D1 پس از فعالیت ماگمایی پرکامبرین رخ داده و پس از آن در واپسین کامبرین گامه دگرگونی M1 بر این مجموعه اعمال شده است. گامه‌های دگرریختی D2 و D3 با مؤلفه اصلی برش ساده به شدت بر سنگ‌های دگرگونی اثر کرده و سبب ایجاد پهنه‌های میلونیتی در طی واپسین پرمین تا اوایل کرتاسه شده‌اند. همزمان با گامه دگرریختی D2، گامه دگرگونی پسرونده‌ای (M2) این مجموعه را متأثر کرده است. گامه دگرریختیD4 سبب فرارانده شدن واحد افیولیتی بر مجموعه دگرگونی در واپسین کرتاسه- پالئوسن شده است و پس از آن گامه‌های D5 و D6 به‌صورت دگرریختی شکننده، همه واحدهای سنگی را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Microstructure in mylonitic zones of South of Salmas (North-West of Iran)

نویسندگان [English]

  • R Entezari 1
  • S.A Alavi 2
  • M.R Ghassemi 3
1 Ph.D., Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Research Institute of Earth Science, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Metamorphic rock assemblage of southern Salmas area is located in the northwestern terminal part of Sanandaj-Sirjan zone, and includes various rock types. This study uses field observations plus mineralogy and petrography of samples to describe and interpret the microstructures in the area. Different rock units are classified into three groups based on their parent rocks, and consist of 1) metabasite, 2) quartz-feldespathic, and 3) marble. Most of these rocks have mylonitic texture but the grade and the intensity of mylonitization are different. Presence of mylonitic foliation and lineation along with other microstructures such as various porphyroclasts, mica fish, S-C fabric, and S-C' fabric demonstrate different mylonitic zones in this area. Due to differences in strain rate, parent rock type, and depth of deformation, we could distinct three mylonitic zones in the metamorphic complex. Most of these mylonitic samples show features characteristic of low to medium grade mylonites, in which mylonitization grade increases from west to east and center of the study area. Presence of ultramylonites in the central part of the area indicates increases in strain rate. Also presence of high-grade mylonites (T> 650 ºC) and migmatite imply that the deformation occurred at depths of middle to lower crust. We could discern two metamorphic phases (M1 and M2) and six deformation phases (D1, D2, D3, D4, D5, D6). Compressional deformation phase D1 occurred after Precambrian magmatism, then a metamorphic phase (M1) impressed these rocks by the Latest Cambrian. During Late Permian to Early Cretaceous, two deformation phases (D1 and D2) with a major simple shear component strongly affected the metamorphic complex, leading to the development of mylonitic zones. Synchronous with the deformation phase D2, a retrograde metamorphic phase (M2) affected the complex. At Late Cretaceous to Early Paleocene, deformation phase (D4) caused obduction of ophiolites over the metamorphic complex. Eventually, two brittle deformation phases (D5 and D6) affected all older rocks.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ductile deformation
  • Mylonitic zones
  • Microstructure
  • Metamorphic rocks
  • South of Salmas