ماکروفسیل‎های گیاهی سازند کلاریز معدن یورت شرقی، آزادشهر و تطابق آن با دیگر افق‎های گیاهی ایران و جهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

معدن زغال‌سنگ یورت شرقی در جنوب خاور آزادشهر در استان گلستان قرار دارد. این معدن دربردارنده یک افق گیاهی شامل 19 گونه ماکروفسیل گیاهی متعلق به 13 جنس از راسته اکوئی‌ستال‌ها، فیلیکال‌ها، بنتیتال‌ها، سیکادال‌ها، گینکگوآل‌ها و کنیفرآل‌هاست. با توجه به گونه‌های شاخصی همچون Pterophyllum bavieri، Pterophyllum nathorsti و Baiera muensteriana سن تریاس بالایی (رتین) برای این مجموعه ماکروفسیل گیاهی خاطر نشان می شود. به این ترتیب، چینه‌های این معدن به سازند کلاریز از گروه شمشک اختصاص می‎یابد. این مجموعه فسیلی قابل تطابق با مجموعه‌های گیاهی منطقه نرگس‌چال، معدن تخت مینودشت، اَشتر، هیو، آبیک، جاجرم (البرز)، پاره‌سازند قدیر (بالایی‌ترین بخش سازند نایبند) در منطقه پروده (جنوب باختر طبس) و داربیدخون (حوضه کرمان) است. همچنین، گیاهان فسیلی این مجموعه در اروپا (آلمان، اتریش، سوئد، گرینلند، فرانسه، دانمارک...)، چین، ترکستان و آسیای مرکزی نیز به خوبی گسترش داشته‎اند. بدین ترتیب، ایران در «کمربند آب‌و‌هوایی یوروسینین» از تقسیمات وخرمیف در خلال رتین قرار داشته است. از سوی دیگر با توجه به حضور گونه‌های بومی و محلی ایران در محدوده «اقلیم آسیای میانه» از تقسیمات وخرمیف و «منطقه آسیای جنوب باختری» از تقسیمات دوبروسکینا با آب‌و‌هوایی نیمه‌گرمسیری- گرمسیری مرطوب جای می‌گیرد. این یکنواختی انتشار مجموعه فسیلی رتین نشان‎دهنده یکنواختی آب‎و‎هوایی و اقلیم دیرینه در این مناطق نیز است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Plant fossil remains from the Kalariz formation in the East Yurt mine, Azadshahr and its correlation with other florizones in Iran and the world

نویسنده [English]

  • F Vaez-Javadi
Assistant Professor, Faculty of Geology, College of Science, University of Tehran, Tehran, I.R.Iran
چکیده [English]

The East Yurt mine, SE Azadshahr, Golestan Province contains well preserved plant macrofossils containing nineteen species allocated to thirteen genera of various orders viz., Equisetales, Filicales, Cycadales, Bennettitales, Ginkgoales, and Coniferales. The plant macrofossils in this area are studied for the first time. Based on the occurrence of Pterophyllum bavieri, Pterophyllum nathorsti,and Baiera muensteriana a Rhaetian age is suggested for this assemblage. Since, there was no differentiation between formations in geological map, these flora confirms  spreading of the Kalariz Formation in this area. The East Yurt mine flora is correlated to the plant macrofossil assemblages of Minoodasht, Narges-Chal, Zirab, Tazareh, Ashtar, Abiek, and Jajarm (Alborz Mountains), Ghadir Member of the Nayband Formation in the Parvadeh mines (Tabas Block), and Darbid-Khun (Kerman Basin). Moreover, this assemblage evidenced in Europe (Germany, Austria, Sweden, Greenland, France, Denmark), China, Turkistan, and the Central Asia. Therefore, there were close floristic relationships between North and Central-East Iran (Kerman Basin and Tabas Block) and these area were palaeogeographically closely related,  probably forming a uniform paleoenvironment and palaeoclimate during the Late Triassic. Furthermore, Iran was located at the Middle Asia Province among the Euro-Sinian Region of Vakhrameev climatic belt subdivisions and the South-western Region of Dubroskina’s subdivisions during this time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • plant macrofossils
  • Azadshahr
  • Alborz
  • Rhaetian
  • Kalariz Formation
  • Correlation