مطالعه سنگ‎شناسی و ژئوشیمی آمفیبولیت‎های جنوب خاور سیه‌چشمه، شمال باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

منطقه سیه‌چشمه در جنوب شهرستان ماکو در پهنه افیولیتی خوی- ماکو قرار گرفته است. سنگ‌های دگرگونی منسوب به پرکامبرین شامل گنیس، آمفیبولیت، میکا شیست و مرمر قدیمی‌ترین برونزدهای سنگی منطقه را تشکیل می‎دهند. سنگ‌های مهم دگرگونی در منطقه شامل سرپانتینیت، متابازیت (شیست سبز، آمفیبولیت) و متاپلیت (اسلیت، میکاشیست) با میان‌لایه‌هایی از مرمر و کوارتزیت است. سنگ‌های آمفیبولیت از دید کانی‎شناسی گوناگونی بالایی دارند و شامل انواع اکتینولیت-آمفیبولیت، اپیدوت-اکتینولیت-آمفیبولیت، بیوتیت-آمفیبولیت، آمفیبولیت معمولی و گارنت-آمفیبولیت هستند. بافت این سنگ‌ها از دانه‎ریز تا دانه‎درشت و بسیار دانه‎درشت متفاوت است. مطالعات شیمی سنگ کل آمفیبولیت‎ها نشان می‎دهد که ترکیب پروتولیت این سنگ‌ها بازالتی متعلق به سری ماگمایی توله‌ایتی و کمتر کالک‎آلکالن است. بر پایه نمودارهای متمایز کننده محیط زمین‎ساختی، ماگمای مادر در جزایر کمانی تشکیل شده است. بی‎هنجاری منفی Nb همراه با غنی‎شدگی جزیی LILE و LREE ویژگی مرتبط با کمان آتشفشانی و منشأ توله‌ایتی ماگمای مادر آمفیبولیت‎های مورد مطالعه را تأیید می‎کند. سن آمفیبولیت‎ها در مجموعه دگرگونی سیه‎چشمه به روشنی مشخص نیست بنابراین نمی‌توان به درستی در مورد سامانه فرورانشی و جزایر کمانی مرتبط که در آن سنگ مادر این آمفیبولیت‎ها تشکیل شده‎اند نظر داد. چنانچه آمفیبولیت‌ها مربوط به مجموعه افیولیتی خوی- ماکو باشند در این صورت حاصل فرورانش شاخه شمالی اقیانوس تتیس جوان و تشکیل جزایر کمانی مرتبط و دگرگونی هنگام بسته شدن حوضه اقیانوسی و برخورد بعدی هستند. به دلیل مشخص نبودن سن این سنگ‎ها نمی‎توان با قاطعیت نظر داد که آیا کمان آتشفشانی مجموعه دگرگونی سیه‎چشمه مربوط به سامانه فرورانشی تتیس جوان است و یا اینکه کمان بسیار قدیمی منسوب به پرکامبرین منشأ سنگ مادر این آمفیبولیت‎هاست.  سن‎یابی این سنگ‌ها به ارائه مدل مناسب بسیار کمک خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrology and geochemistry of amphibolites from Southeast of Siyah-Cheshmeh, NW Iran

نویسندگان [English]

  • R Hajialioghli 1
  • H Fakharinezhad 2
  • M Moazzen 3
1 Associate Professor, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 M.Sc. Student, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The study area (Siyah-Cheshmeh), is located to the south Maku in the Khoy-Maku ophiolite zone. The various outcropped metamorphic rocks include serpentinites, metabasites (green schist, amphibolite) and meta-pelitic rocks (slate, mica-schist) with interlayers of marble and quartzite. The amphibolites can be classified as actinolite-amphibolite, epidote-actinolite- amphibolite, biotite-amphibolite, amphibolite and garnet-amphibolite. They have fine- to coarse-grained granoblastic texture. On the basis of whole rock chemistry, the protolith composition of the amphibolites has been determined as basalts with tholeiitic and less commonly, calc-alkaline affinities, developed in an island arc setting. The negative anomaly of Nb as well as small enrichments in LILE and LREE support arc related and tholeiitic signatures for the protolith. Considering the unknown age of the studied amphibolites, it is difficult to propose an appropriate tectonic model for formation of the investigated rocks. If the amphibolites are related to the Khoy-Maku ophiolitic complex, then they would be the result of subduction of the northern branch of the Neotethys ocean basin, development of an island arc and eventually metamorphism of the rocks due to closure and collision. Since the age is not clear, it is not possible to conclude unequivocally if the rocks are results of the Neotethys subduction system or they are related to an older, possibly a Precambrian subduction system. Dating the rocks will help to propose a suitable model for their formation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geochemistry
  • Amphibolite
  • Island Arc
  • Siyah-Cheshmeh
  • NW Iran