شناسایی و ارزیابی میراث زمین‌شناسی پیرامون سایت میراث جهانی تخت سلیمان به منظور تأسیس ژئوپارک پیشنهادی تخت سلیمان در آذربایجان غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دانشگاه علم و فرهنگ؛ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 مدرس مدعو، دانشکده علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ (وابسته به جهاد دانشگاهی)، تهران، ایران

3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‎ریزی گردشگری، دانشکده علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ (وابسته به جهاد دانشگاهی)، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

به کارگیری معیارهای ارزیابی تنوع زمین‌شناختی و معرفی میراث زمین‌شناختی کشورها برای حفاظت از آن میراث ارزشمند و بهره‎برداری پایدار از آنها در قرن بیست و یکم مورد توجه زمین‌شناسان کشورهای پیشرفته قرار گرفته است. حفاظت و بهره‌برداری از میراث زمین‌شناختی یا میراث معدنکاری در قالب معرفی محدوده‌ای ملی یا جهانی به نام ژئوپارک (زمین‎گردشگاه) انجام می‌شود. یک ژئوپارک محدوده‌ای تحت حفاظت است که افزون بر غنای ژئوسایت‌ها، شامل مکان‌های دارای آثار تاریخی، فرهنگی و تنوع طبیعت زنده (اکوسایت‌ها) باشد و با مدیریت کارآمد و آموزش مناسب افراد محلی با جذب گردشگر با محوریت آموزش تنوع- تفریحی مفاهیم زمین‎شناسی و محیط زیست به عموم مردم بتواند با تفسیر مؤثر همه جاذبه‌ها به پر کردن اوقات فراغت گردشگران بپردازد. به‌طوری که این اقدامات بتواند سبب بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی ساکنان محلی و ملی شود. محدوده مطالعاتی پیرامون سایت میراث جهانی تخت سلیمان و شمال باختر کشور است که از نظر تنوع زمین‏شناختی، تنوع زیستی و تنوع تاریخی- فرهنگی بسیار غنی ولی متأسفانه از نظر اقتصادی فقیر است. بنابراین تأسیس یک ژئوپارک در این منطقه می‌تواند سبب اشتغال‎زایی و مهاجرت نکردن روستاییان به شهرها و پویایی اقتصادی کشور شود. در این پژوهش از دو روش مدل ارزیابی میرات زمین‌شناختی، که هر کدام چند معیار و زیرمعیار را در بر می‌گیرد استفاده شده است و بر پایه امتیازهای به دست آمده برای هر مکان میراث زمین‌شناختی و به کارگیری روش‌های درون‌یابی در محیط GIS محدوده ژئوپارک و بهترین مسیرزمین‌گردشگری محدوده استخراج شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of geoheritage for development of geotourism in Takab area, Northwest of Iran

نویسندگان [English]

  • A Mohammadi 1
  • B Nekouie Sadri 2
  • S.S Hashemi 3
  • A Bayatani 4
1 M.Sc., Science and Culture University; Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Adjunct Lecturer, Faculty of Tourism Sciences, Science & Culture University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geography & Planning Tourism, Faculty of Tourism Sciences, Science & Culture University, Tehran, Iran
4 M.Sc., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

In 21st century, geologists of the developed countries paid special attention to the usage of criteria for evaluation of geodiversity and introduction of the country’s geoheritage to conserve this valuable heritage and its usage in sustainable way. Conservation and utilization of geoheritage or mining heritage is carried out in the framework of introducing a national or global region as geopark. Geopark is an under protection area that in addition to the geosite richness contains historical, cultural, and natural (ecosites) places. Making use of efficient management and proper training of local people and emphasizing on recreational teaching of geological and environmental concepts, it can attract tourists to fill their time through interpretation of all attractions in a way that this measurements cause improvement in economic-social situation of the local people as well as all people in the country. The study area is located around the world heritage site, namely Takht-e-Soleiman in the northwest of Iran that is rich from geodiversity, biodiversity and historical-cultural diversity points of view. However, the study area is economically poor. Accordingly, establishment of a geopark in the region can increase job creation, prevent immigration of villagers to the cities and flourish economic life of the region. In this study, two methods used for evaluation of criteria each of them includes some parameters and sub-parameters. Based on calculated scores for each site and making use of interpolation methods in GIS environment, the geopark territory and the best geotrail were selected. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geotourism
  • Geopark
  • Geotrail
  • Criteria
  • Zanjan
  • Takab
  • Takht-e-Soleiman