منشأ رگه‌های پلی‌متال اپی‌ترمال در منطقه نیکوییه (باختر قزوین) بر اساس مطالعات کانی‌شناسی، دگرسانی و میانبار سیال

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، آزمایشگاه کانی‎شناسی، مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام‌شهر؛ پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال؛ پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

4 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

5 دکترا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

رگه‌های کانه‌دار منطقه نیکوییه در بخش جنوبی ایالت فلززایی طارم- هشتجین در پهنه البرز- آذربایجان (البرز ‌باختری) قرار دارد. سنگ‌های آتشفشانی ریوداسیت و آندزیت/آندزیت‌بازالت میزبان کانی‌سازی رگه‌ای در منطقه معدنی نیکوییه هستند. دگرسانی‌های منطقه نیکوییه شامل پروپیلیتی، آرژیلی، سریسیتی و سیلیسی است که در پیرامون رگه‌ها در سنگ میزبان گسترش دارند. کانه‌زایی در این منطقه به دو شکل درونزاد و برونزاد در سه مرحله: مرحله آغازین شامل کانه‌های مگنتیت، پیریت، کالکوپیریت، بورنیت؛ مرحله میانی شامل کانه‌های گالن، اسفالریت و مقدار کمتر کالکوپیریت و مرحله پایانی متشکل از کانه‌های برونزاد مالاکیت، سروزیت، کوولیت، هماتیت و گوتیت رخ داده است. مطالعات میانبارهای سیال در کانی‌های کوارتز و کلسیت به‌ ترتیب دمای همگن‎شدگی (Th) 185 تا 312 درجه سانتی‌گراد و 133 تا 251 درجه سانتی‌گراد را نشان داد. شوری میانبارهای سیال در نمونه‌های کوارتز، در محدوده 5/0 تا 5/5 درصد وزنی معادل نمک طعام و در نمونه‌های کلسیت در محدوده 3/0 تا 4/5 درصد وزنی معادل نمک طعام در تغییر است. همزیستی میانبارهای سیال غنی از مایع و غنی از بخار، برشی ‌شدن، حضور کوارتز ریزبلورین، کلسدونی و کلسیت تیغه‌ای، سازوکار جوشش در منطقه نیکوییه را نشان می‌دهد. جوشش و سرد شدن مهم‌ترین سازوکار کانه‌زایی در رگه‌های کانه‌دار هستند. مطالعات کانی‌شناسی، هاله‌های دگرسانی و میانبارهای سیال نشان داد که کانی‌سازی در منطقه معدنی نیکوییه از نوع اپی‌ترمال سولفیداسیون پایین است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Source of polymetal epithermal veins at Nikuyeh district (West of Qazvin) based on mineralogy, alteration and fluid inclusion studies

نویسندگان [English]

  • S Aghajani Marsa 1
  • M Emami 2
  • M Lotfi 3
  • k Gholizadeh 4
  • M Ghasemi Siani 5
1 M.Sc., Mineralogy Lab., Iran Mineral Processing Research Center (IMPRC), Tehran, Iran
2 Associate Professor, Islamic Azad University, Tehran North Branch; Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 3Associate Professor, Islamic Azad University, Tehran North Branch; Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
4 Ph.D. Student, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
5 Ph.D., Faculty of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The mineralized veins at Nikuyeh are located south of the Tarom-Hashtjin metallogenic province in Alborz-Azarbayejan belt (West Alborz). Rhyodacite and andesite/andesitic basalt volcanic rocks are hosting the vein mineralization in the Nikuyeh ore district. Hydrothermal alteration in host rocks consists of propylitic, sericitic, argillic and silicic. Mineralization in Nikuyeh occurs in both hypogene and supergene forms in three stages: early stage includes pyrite, magnetite, chalcopyrite and bornite; middle stage includes galena, sphalerite and minor chalcopyrite, and late stage includes malachite, cerussite, covellite, hematite and goethite. Fluid inclusion studies on quartz and calcite show homogenization temperatures ranging between 185°C to 312°C and 133°C to 251°C, respectively. The salinities range from 0.5 to 5.5 wt% NaCl eq. in quartz and 0.3 to 5.4 wt% NaCl eq. in calcite. Boiling is supported by the occurrence of coexisting vapor-rich and liquid-rich inclusions, hydrothermal breccias, microcrystalline quartz, chalcedony and bladed calcite. Boiling and cooling are considered as the main mechanisms for ore deposition. Ore mineralogy, alteration assemblages and fluid inclusion data allow mineralization in Nikuyeh ore district to be classified as low sulfidation epithermal type.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mineralogy
  • Alteration
  • Fluid Inclusions
  • Epithermal
  • Low sulfidation
  • Nikuyeh