کانسار خلیفه‌لو: کانی‌زایی مس- طلای اپی‌ترمال سولفیداسیون بالا (High-Sulfidation) در پهنه ماگمایی طارم، شمال خرمدره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 کارشناسی ارشد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

کانسار مس- طلای خلیفه‌لو در 7 کیلومتری شمال خرمدره، در بخش مرکزی پهنه ماگمایی طارم جای گرفته است. واحدهای سنگی رخنمون یافته در محدوه کانسار شامل واحدهای آتشفشانی، نیمه‎آتشفشانی و نفوذی است که در ارتباط با زمین‎ساخت و فعالیت ماگمایی ائوسن جایگزین شده‌اند. شروع رخدادهای آتشفشانی با حجم گسترده‌ای از گدازه‌های آندزیتی- تراکی آندزیتی و پیروکلاستیک همراه بوده که در ادامه توسط توده کوارتزمونزونیت قطع شده است. کانی‌زایی مس- طلا در کانسار خلیفه‌لو در ارتباط تنگاتنگ با رخدادهای برشی و رگه‌ای است. میزبان اصلی کانی‌زایی، برش‌ها و رگه‌های همراه با گسل‌ها هستند. بهترین و بیشترین رخداد کانی‌زایی درون رگه‌های سیلیسی رخ داده است. دو مرحله کانی‏زایی را می‎توان در کانسار خلیفه لو تشخیص داد. این مراحل به‎صورت یک روند از برش ناحیه‌ای (فاز اول مرحله اول) به رگه‌های سیلیسی- سولفیدی طلادار (فاز دوم مرحله اول) و برش‌های اکسیدی (فاز اول از مرحله دوم) تا رگه‌های اکسیدی اسپیکیولاریتی (فاز دوم از مرحله دوم) در کانی‌شناسی برش‌ها و رگه‌ها دیده می‎شود. کانی‎سازی طلا در همراهی با سولفیدهای دانه‎پراکنده در سیمان گرمابی و رگه‌های قطع کننده آنها در مرحله اول (فاز دوم) رخ داده است. دگرسانی گرمابی در کانسار خلیفه‌لو دارای یک الگوی تمرکز نسبی است. دگرسانی‎های سیلیس حفره‌ای و آرژیلیک در ارتباط نزدیک با بخش‎های پرعیار طلا هستند. دگرسانی پروپیلیتیک بیشتر در پیرامون و حاشیه توده معدنی گسترش دارد. پیریت، کالکوپیریت، بورنیت، کوولیت، کالکوسیت و هماتیت به همراه طلای آزاد، کانی‌های معدنی را در کانسار خلیفه‌لو تشکیل می‌دهند. بافت کانه‌ها بسیار گوناگون و شامل انواع بافت‌های دانه‎پراکنده، برشی، رگه- رگچه‌ای، جانشینی و تیغه‌ای است. مطالعات انجام شده در مقیاس‎های مختلف، عوامل کنترل‌کننده تمرکز کانی‌زایی در کانسار خلیفه‌لو را جایگیری نزدیک به سطح توده کوارتز‌مونزونیت پورفیری غنی از مواد فرار، رخدادهای برشی- رگه‌ای و دگرسانی گرمابی نشان می‌دهند. نتایج مطالعات و همچنین مقایسه ویژگی‎های اصلی کانسار خلیفه‌لو با کانسارهای طلای اپی‌ترمال گویای آن است که کانسار خلیفه‌لو از دید ویژگی‎های زمین‌شناسی، دگرسانی و کانی‌زایی بیشترین همانندی را با کانسارهای اپی‌ترمال نوع سولفیداسیون بالا دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Khalifehlu deposit: high-sulfidation epithermal Cu-Au mineralization in the Tarom magmatic zone, North Khoramdareh

نویسندگان [English]

  • M.R Hosseinzadeh 1
  • S Maghfouri 2
  • M Moayyed 3
  • A Rahmani 4
1 Associate Professor, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran
2 Ph.D. Student, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran
4 M.Sc., Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Khalifehlu Cu-Au deposit is located ~7 km North of Khoramdareh, in the central part of the Tarom magmatic zone. Rock units exposed in the area consist of volcanic, subvolcanic and intrusive rocks, which are associated with Eocene tectonics and Magmatism. Volcanism started  with large-scale  andesitic-trachyandesitic lavas and pyroclastics; continued by rhyolite domes, and culminated by a quartzmonzonite porphyry. Copper-gold mineralization at the Khalifehlu is intimately associated with the breccias and veins. The highest grade and most extensive mineralization occurs in silicic veins. Two stages of mineralization are identified at the Khalifehlu area that progressed from regional breccia (phase 1 from stage 1) to Au- bearing silicic- sulfide vein- veinlet (phase 2 from stage 1) to oxide-dominant breccias (phase 1 from stage 2) to specularite vein- veinlet (phase 2 from stage 2). Gold occurs with sulfide minerals as disseminations, as well as in the veins and breccia cemented during phase 2 from stage 1. The wall–rock alteration in the Khalifehlu deposit exhibits a clear concentric zoning pattern. The vuggy quartz  and argillic alteration  are  spatially  and  closely  associated  with  high-grade  gold mineralization, and are mainly developed along veins and in breccias. Propylitic alteration is widespread around the ore bodies. Pyrite, chalcopyrite, bornite, covollite, chalcocite, hematite and native gold are present in the ores. The ore minerals show disseminated, vein-veinlet, replacement, fibrous and breccia textures. We suggest near-surface emplacement of volatile-rich quartzmonzonite porphyry, followed by extensive brecciation and hydrothermal alteration-mineralization. The geology, alteration, and mineralization in the Khalifehlu deposit is similar to high-sulfidation type epithermal deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Copper- gold deposit
  • Vein- veinlet
  • Vuggy quartz
  • High sulfidation epithermal
  • Khalifehlu
  • Tarom zone