ترکیب روش‌های فازی داده‌محور و دانش‌محور در مدل‌سازی پتانسیل معدنی به‌منظور تولید نواحی اهداف اکتشاف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 استادیار، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

چکیده

تلفیق داده‌ها یکی از روش‌هایی است که با استفاده از آن می‌توان مطالعات اکتشافی را به‌صورت یکجا و همزمان روی همه داده‌های در دسترس از یک منطقه مورد مطالعه انجام داد. بدیهی است نتایجی که با در نظر گرفتن همه داده‌ها و ارتباط میان آنها به ‌دست می‌آید، دارای دقت و اطمینان بیشتری است. در چنین شرایطی عموماً از مدل‌سازی پتانسیل معدنی برای تلفیق و ترکیب نتایج روش‌های اکتشافی مختلف به‌منظور تولید نواحی اهداف اکتشاف و تعیین نواحی امیدبخش استفاده می‌شود. در این پژوهش، اطلاعات اکتشافی سطحی در منطقه 1:100000 ماهنشان در استان زنجان به ‌منظور تعیین مناطق با پتانسیل بالای کانی‌سازی با استفاده از یک روش جدید ترکیبی فازی داده‌‌محور و دانش‌محور تلفیق شدند. لایه‌های اطلاعاتی مورد استفاده در مطالعه حاضر شامل نقشه‌ زمین‌شناسی توزیع واحد سنگی، داده‌های ژئوشیمیایی و نقشه پراکندگی گسل‌هاست. در روش جدید معرفی‌ شده در مقاله حاضر، نقشه‌های شاهد ژئوشیمیایی و چگالی گسل‌ها بدون قضاوت کارشناس و همچنین بدون استفاده از موقعیت اندیس‌های شناخته‌شده وزن‌دهی و تولید شدند ولی نقشه شاهد وزن‌دار زمین‌شناسی با استفاده از قضاوت کارشناسی تولید شد. در مرحله بعد لایه‌های وزن‌دار اطلاعاتی که به‌صورت فازی تولید شده‌اند با استفاده از عملگرهای OR و Gamma فازی به‌طور جداگانه با یکدیگر تلفیق شدند. در پایان از رخدادهای معدنی شناخته‌ شده کانی‌سازی اسکارن سرب و روی منطقه، به‌منظور ارزیابی مدل‌های تولید شده استفاده شد که نتایج نشان می‌دهد مناطق اهداف مشخص شده برای اکتشاف بیشتر، انطباق خوبی با رخدادهای معدنی موجود دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Combination of data- and knowledge-driven fuzzy approaches in mineral potential modeling for generating target areas

نویسندگان [English]

  • E Ghadiri-Sufi 1
  • M Yousefi 2
1 Ph.D., Department of Mining Engineering, Faculty of Engineering, University of Kashan, Kashan, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Engineering, Malayer University, Malayer, Iran
چکیده [English]

Integration of different kinds of data is a useful method which can be used in exploration studies to determine the location of undiscovered hidden or outcropping mineral deposits in an area under prospecting. The results obtained by considering all data sources and their relations have better reliability. In this regard, modeling the mineral potential is commonly used to combine the results achieved by different exploration methods in order to generate target areas. In this research, surface exploration data over the 1:100000 geological map of the Manheshan quadrangle (Zanjan Province) were integrated by a new data-driven and knowledge-driven fuzzy approach to determine areas of high mineralization potential. Various dataset used in this study include geological map, geochemical stream sediment data, and fault distribution map. In this new approach, evidential geochemical and fault density maps were weighted ad produced without the use of any analyst’s subjective judgment and location of known indices. In contrast, the evidential weighted geological map was produced considering the analyst’s subjective judgment. The weighted data layers produced by fuzzy logic were then integrated using OR and Gamma fuzzy logic operators. Finally, known mineral occurrences (Zn-Pb) in the Mahneshan area were used to evaluate the generated models. Results show that the generated target areas have a good spatial coincidence with the position of known mineral occurrences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mineral potential modeling
  • Fuzzy logic
  • Combination
  • Data-Driven
  • Knowledge-driven
  • Generation of target areas
  • Skarn mineralization