بررسی بافت‌های کوارتز در کانسار مس سرچشمه با استفاده از سامانه تصویرگیری میکروسکوپ الکترونی- کاتدولومینسانس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

4 دانشجوی دکترا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

مشخصات متمایز کاتدولومینسانس (CL) کانی‌های شاخص همچون کوارتز امکان شناسایی سریع اجزای کانی‌های مختلف و پراکندگی آنها در سنگ‌ها را با استفاده از میکروسکوپ کاتدولومینسانس فراهم می‌کند. کوارتز نه تنها یکی از کانی‌های اصلی سنگ‌های نفوذی فلسیک همراه با کانسارهای مس پورفیری، بلکه فراوان‌ترین کانی گرمابی در دگرسانی پتاسیک و فیلیک است. هر چند مطالعه کوارتز در تصاویر الکترونی پس پراکنش‌یافته (BSE) سودمند است، اما بررسی کوارتز با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی-  کاتدولومینسانس (SEM-CL) بافت‌های زیادی (منطقه‌بندی، شکستگی‌های ریز ترمیم‌یافته، بافت‌های تارعنکبوتی) را آشکار کرد که در تصاویر الکترونی پس پراکنش ‌یافته دیده نمی‌شود. منطقه‌بندی‌های دیده ‌شده بازتابی از تغییرات فیزیکی و شیمیایی طول رشد در محیط ته‌نشست (مانند منطقه‌بندی هم‌مرکز) هستند. شکستگی‌های ریز ترمیم‌ یافته و بافت‌های تارعنکبوتی در برخی از دانه‌های کوارتز وجود دارند. هدف اصلی این پژوهش بررسی بافت‌ها و نسل‌های کوارتز در مناطق پتاسیک و فیلیک در کانسار مس سرچشمه است. بررسی کوارتز توسط SEM-CL در این کانسار نسل‌های مختلفی از کوارتز (در درشت‌بلورها و رگه‌ها) را آشکار کرد که در شرایط متفاوتی ته‌نشین شده‌اند. کوارتزهای موجود در نمونه‌های مورد مطالعه بیشتر لومینسانس آبی نشان می‌دهند.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of quartz textures at Sarcheshmeh copper ore deposit using scanning electron microscope- cathodoluminescence

نویسندگان [English]

  • S Nasiri Bezenjani 1
  • M Boomeri 2
  • H Biabangard 3
  • M Abdollahy 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Sistan & Baluchestan University, Zahedan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Sistan & Baluchestan University, Zahedan, Iran
4 Ph.D. Student, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Distinct cathodoluminescence (CL) properties of certain minerals such as quartz allow rapid identification of the different mineral constituents and their distribution within rocks using CL microscopy. Quartz is not only one of the main mineral in felsic intrusive rocks associated with porphyry copper deposits, but is the most abundant hydrothermal mineral in potassic and phyllic alterations. Although the study of the quartz in Back Scattered Electrons (BSE) images is useful but study of quartz by Scanning Electron Microscope- Cathodoluminescence (SEM-CL) revealed many textures (zoning, healed microfractures and cobweb textures) that cannot be observed in backscattered electrons images. The observed zonations reflect chemical and/or physical changes during growth in the precipitation environment (i.e. concentric zonation). Healed microfractures and cobweb textures are present in some of the quartz grains. The main purpose of this study is investigation of quartz textures and generations by SEM-CL in potassic and phyllic zones of the Sarcheshmeh porphyry copper ore deposit. Investigation of quartz using SEM-CL in the deposit revealed different generations of quartz (in phenocrysts and veins) that have been precipitated under different conditions. Quartz in the studied samples predominantly exhibits blue luminescence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cathodoluminescence
  • Healed microfractures
  • Cobweb textures
  • Quartz
  • Sarcheshmeh