‌محیط رسوبی، دیاژنز و کیفیت‌ مخزنی بخش بالایی سازند سروک در خلیج ‌فارس‌

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران

4 دکترا، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

سازند سروک (آلبین- تورونین) از مخازن مهم در میادین نفتی جنوب و جنوب‌ باختر ایران است که بخش قابل توجهی از ذخایر هیدروکربنی را در خود جای داده‌ است. بررسی مقاطع نازک میکروسکوپی این سازند در چاه‌‌های مورد مطالعه در بخش‌های شمال ‌باختری، مرکزی و جنوب ‌خاوری خلیج ‌فارس‌ سبب شناسایی 7 ریزرخساره شد که این رخساره‌ها در 4 زیرمحیط رخساره‌ای حوضه، رمپ‌ خارجی، رمپ‌‌میانی و رمپ ‌داخلی نهشته شده‌اند‌. مقایسه رخساره‌های شناسایی شده با نهشته‌های همانند در نقاط دیگر، نشان‌دهنده رسوب‌‌گذاری در یک رمپ ‌کربناتی هموکلینال است. ارتباط مستقیم میان نوع رخساره‌ها و کیفیت‌مخزنی سازند سروک‌بالایی وجود ‌دارد. مطالعات نشان می‌دهد که محیط رسوبی و رخساره‌های تشکیل ‌شده در میادین مورد مطالعه در خلیج ‌فارس تفاوت بسیاری با ‌هم دارند. رخساره‌های رودیستی در میادین مورد مطالعه در جنوب‌ خاور خلیج ‌فارس (مجموعه میادین سیری) گسترش زیادی دارند و به عنوان سنگ مخزن در این ناحیه رفتار کرده‌اند. در میادین مورد مطالعه در باختر (هندیجان و بهرگانسر) و مرکز (لاوان) خلیج ‌فارس رخساره‌های گل‌پشتیبان حوضه و لاگون گسترش دارند. مهم‌ترین فرایند‌های دیاژنزی دیده شده در سازند سروک شامل نوشکلی، آشفتگی ‌زیستی، میکرایتی ‌شدن، دولومیتی ‌شدن، انحلال، سیمانی‌ شدن، استیلولیتی‌ شدن و شکستگی است. در طی دیاژنز رخساره‌های رودیستی به‌صورت انتخابی دچار انحلال و سبب گسترش تخلخل و کیفیت ‌مخزنی در میادین سیری شده‌اند‌. به‌طور کلی در بخش‌های مرکزی و باختری میادین نفتی مورد مطالعه دیاژنز تأثیر کمی بر خواص مخزنی داشته ‌‌است؛ اگر چه دولومیتی ‌شدن سبب بهبود ویژگی‌های مخزنی در میادین هندیجان و بهرگانسر شده‌ است. ارزیابی پتروفیزیکی توالی‌های مورد مطالعه نشان می‌دهد که توالی‌های دارای کیفیت ‌مخزنی خوب با رخساره‌های رودیستی مرتبط هستند. همچنین یک روند افزایشی در مقادیر تخلخل و تراوایی به‌ویژه در میادین سیری وجود ‌دارد. این روند با تأثیر دیاژنز جوی در زیر ناپیوستگی تورونین ارتباط دارد. نتایج نشان از آن دارد که  وجود و تکامل رودیست‌ها تأثیر بسیاری در فرایند‌های دیاژنزی و پتانسیل مخزنی در سازند سروک داشته ‌‌است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sedimentary environment, diagenesis and reservoir quality of Upper Sarvak Formation in the Persian Gulf

نویسندگان [English]

  • N Shahverdi 1
  • H Rahimpour- Bonab 2
  • M.R Kamali 3
  • B Esrafili- Dizagi 4
1 Ph.D., Department of Geology, Islamic Azad University Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Professor, School of Geology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Research Institute of Petroleum Industry, Tehran, Iran
4 Ph.D., School of Geology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Albian-TuronianSarvak Formation is one of the main oil reservoirs in south and southwest Iran that hosts significant amount of hydrocarbon resources in this region. Facies analysis in seven oil fields of Persian Gulf led to identification of 7 microfaceis that are deposited in four facies belts in a homoclinal ramp platform. Studies show that there is major facies variation in Sarvak carbonates of offshore Zagros. The rudist-bearing facies are mainly developed as major reservoir facies in the eastern Persian Gulf (Siri Fields) and replaced with mud-dominated lagoonalfacies in central and western sectors of considered area (Hendijan, Bahregansar, Balal and Lavan Fields). There are positive correlation between paleogeographic position of rudist buildups and configuration of Sarvak reservoir in the Persian Gulf. Main diagenetic processes that effected facies of this formation are neomorphism, bioturbation, micritization, dolomitization, dissolution, cementation, stylolitization and fracturing. During diagenesis, rudist-dominated facies are selectively dissolved and led to development porosity and reservoir quality in the Siri Fields. Generally, diagenesis is slightly impacted reservoir properties in the central and western parts oil fields, although, dolomitization is improved reservoir characteristics in the Bahregansar Field. Petrophysical evolution of studied intervals suggests that good reservoir intervals are associated with rudist-bearing facies. As well, there are decreasing trend in both porosity and permeability values from top of formation downwards, particularly in Siri fields. This trend is attributed to effect of meteoric diagenetic under the Turonian unconformity. In conclusion, our studies indicate that occurrence and evolution of rudists had main impact on diagenetic modification and reservoir potential of Sarvak Formation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sarvak Formation
  • Sedimentary Environment
  • Diagensis
  • Reservoir Ouality
  • Persian Gulf