کانسار مس معدن بزرگ در 130 کیلومتری خاور شاهرود و در محدوده معدنی عباسآباد قرار دارد. این محدوده، شامل کمربندی از سنگهای آتشفشانی- آذرآواری، همراه با میانلایههای رسوبی با راستای شمال خاور- جنوب باختر، در برگیرنده 8 کانسار مس است. سنگهای آتشفشانی این محدوده، بهطور چیره شامل تراکیآندزیت، تراکیآندزیت- بازالت و تراکیبازالت به سن ائوسن است. این سنگها، ماهیت شوشونیتی تا پتاسیم بالا دارند و از دید جایگاه زمینساختی در موقعیت کمان حاشیه فعال قارهای جای میگیرند. سنگ درونگیر این کانسار، سنگهای تراکیآندزیت با بافت پورفیریک تا مگاپورفیریک، گلومروپورفیریک و بادامکی است. بر پایه مشاهدات صحرایی، مطالعات میکروسکوپی، طیفسنجی رامان و XRD، دو نوع دگرسانی ناحیهای و محلی در واحدهای آتشفشانی دیده میشود. دگرسانی پروپیلیتیک شاخص دگرسانی ناحیهای است و در همه سنگهای آتشفشانی و آذرآواری دیده میشود. دگرسانی محلی، مرتبط با کانهزایی مس است و با دگرسانیهای کلسیمی، سیلیسی، سریسیتی و کلریتی مشخص میشود. کانهزایی مس، ساده و چینهکران است. بافت کانسنگ، دانه پراکنده، داربستی و رگه- رگچهای است و کانیسازی بهصورت پر کردن فضاهای خالی و همینطور جانشینی صورت گرفته است. بر پایه مطالعات میکروسکوپی و دادههای EPMA، کانیهای گروه کالکوسیت شامل کالکوسیت، ژورلئیت، آنیلیت، دیژنیت و کوولیت هستند، کانههای اصلی این کانسار به شمار میآیند که با بورنیت و پیریت همراهی میشوند. کوولیت، مالاکیت، آزوریت، کریزوکولا و گوتیت، کانیهای ثانویه و کوارتز، زئولیت، کلریت، اپیدوت، کلسیت و کالسدونی، کانیهای غیرفلزی هستند. برای تشکیل این کانسار، دو مرحله گرمابی اولیه و مرحله غنیشدگی ثانویه- اکسایش پیشنهاد میشود. بر پایه مطالعات میانبارهای سیال، دمای همگنشدگی میان 90 تا 268 (با میانگین 176) درجه سانتیگراد است. دامنه تغییرات شوری میان 4/3 تا 22 (با میانگین 2/13) درصد وزنی نمک طعام به دست آده است. چگالی سیال میان 8/0 تا 1/1 است. ژرفای به دام افتادن میانبارهای سیال در این کانسار کمتر از 200 متر و فشار حاکم در طی تشکیل کانسنگ، کمتر از 50 بار بوده است. کانسار معدن بزرگ، بر پایه ویژگیهای زمینشناسی، کانیشناسی، بافت و ساخت کانسنگ و دادههای حاصل از میانبارهای سیال قابل مقایسه با کانسارهای مس نوع مانتو است که از برخی مجموعههای آتشفشانی مزوزوییک و سنوزوییک دنیا گزارش شده است.
صالحی,لیلا , رسا,ایرج , علیرضایی,سعید و کاظمی مهرنیا,احمد . (1394). کانسار مس معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونهای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود. فصلنامه علمی علوم زمین, 25(98), 93-104. doi: 10.22071/gsj.2016.41166
MLA
صالحی,لیلا , , رسا,ایرج , , علیرضایی,سعید , و کاظمی مهرنیا,احمد . "کانسار مس معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونهای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود", فصلنامه علمی علوم زمین, 25, 98, 1394, 93-104. doi: 10.22071/gsj.2016.41166
HARVARD
صالحی لیلا, رسا ایرج, علیرضایی سعید, کاظمی مهرنیا احمد. (1394). 'کانسار مس معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونهای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود', فصلنامه علمی علوم زمین, 25(98), pp. 93-104. doi: 10.22071/gsj.2016.41166
CHICAGO
لیلا صالحی, ایرج رسا, سعید علیرضایی و احمد کاظمی مهرنیا, "کانسار مس معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونهای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود," فصلنامه علمی علوم زمین, 25 98 (1394): 93-104, doi: 10.22071/gsj.2016.41166
VANCOUVER
صالحی لیلا, رسا ایرج, علیرضایی سعید, کاظمی مهرنیا احمد. کانسار مس معدن بزرگ با میزبان آتشفشانی، نمونهای از کانسارهای مس نوع مانتو، خاور شاهرود. علوم زمین, 1394; 25(98): 93-104. doi: 10.22071/gsj.2016.41166