ساخت و بافت، کانی‌شناسی و چگونگی تشکیل رخساره‌های سولفیدی در کانسار روی- سرب- (نقره) تپه‌سرخ با سنگ میزبان آواری- کربناتی، جنوب اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

کانسار روی- سرب- (نقره) تپه‌سرخ با سنگ میزبان سیلتستون، دولومیت و توف به سن کرتاسه زیرین در بخش شمالی رشته ایرانکوه در جنوب اصفهان قرار دارد. کانی‌های سولفیدی در این کانسار شامل اسفالریت، گالن، تتراهدریت، پیریت و به مقدار کمتر کالکوپیریت، بورنیت و مارکازیت است. کانی‌های باطله بیشتر شامل دولومیت، کوارتز و باریت است. رخساره‌های سولفیدی دیده شده در این کانسار را می‌توان بر پایه ساخت و بافت و موقعیت قرارگیری آنها نسبت به گسل عادی همزمان با رسوب‌گذاری به رخساره‌های رگه- رگچه‌ای، لایه‌ای و توده‌ای دسته‌بندی کرد. دگرسانی دولومیتی- سیلیسی، از دگرسانی‌های اصلی دیده شده به همراه کانه‌زایی سولفیدی است. بیشترین شدت دگرسانی و کانه‌زایی سولفیدی همراه آن در مجاورت گسل عادی رخ داده است. به‌طوری که با دور شدن از گسل از شدت دگرسانی و کانه‌زایی کاسته می‌شود. مطالعات ژئوشیمیایی گویای آن است که سیال کانه‌دار ماهیت اکسیدان دارد که پس از رسیدن به واحدهای میزبان دارای مواد آلی، احیا شده و عناصر همراه آن به‌صورت سولفید نهشته شده‌اند. مطالعه عناصر فرعی و کمیاب موجود در فازهای سولفیدی در رخساره‌های کانیایی مختلف نشان‌دهنده آن است که سیال کانه‌دار، یک سیال واحد با ترکیب شیمیایی مشابه بوده است. حضور بافت‌هایی چون پیریت فرامبوییدال، چین‌خوردگی سیلتستون حاوی مواد آلی همراه با لامیناسیون سولفیدی در رخساره سولفیدی لایه‌ای غنی از مواد آلی و ساختارهای دیاژنزی مانند لودکست در سیلتستون میزبان نمایانگر رخداد کانه‌زایی در زمان رسوب‌گذاری- دیاژنز است. در حالی‌که کانه‌زایی در سنگ میزبان دولومیت ناحیه‌ای به دلیل رخداد جانشینی دولومیت گرمابی در دولومیت ناحیه‌ای، در دیاژنز کم‌ژرفا صورت گرفته است. بنابراین کانسار تپه‌سرخ با توجه به داشتن ویژگی‌هایی از جمله تشکیل در محیط زمین‌ساختی کششی، وجود سنگ میزبان سیلتستونی و دولومیتی و رخداد انواع رخساره‌های سولفیدی رگه- رگچه‌ای، لامینه و توده‌ای، همانند کانسارهای نوع سدکس است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structure, Texture, Mineralogy and Genesis of Sulphide Ore Facies In Tappehsorkh Detrital-Carbonate-Hosted Zn-Pb-(Ag) Deposit, South of Esfahan

نویسندگان [English]

  • M Boveiri Konari 1
  • E Rastad 2
  • M Rastad 2
  • A Nakini 3
  • M Haghdoost 4
1 Ph.D. Student, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 M.Sc., Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
4 M.Sc., Faculty of Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Tappehsorkh Zn-Pb-(Ag) deposit, hosted by Lower Cretaceous siltstone, tuff and dolomite, is located in the northern part of the Irankuh mountain range, south of Esfahan. Sulphides in this ore have a relatively simple mineralogy including sphalerite, galena, tetrahedrite, pyrite and to a lesser extent, chalcopyrite, marcasite and bornite. Gangue minerals are predominantly dolomite, quartz and barite. Based on zoning in the sulphide mineralization, texture and structure and location of ore facies relative to syn-sedimentary normal faults, theses ore facies are classified as vein-veinlet, laminated and massive. Dolomitic-silicic alteration is among the major processes concomitant with sulphide mineralization. The greatest degrees of alteration and related ore mineralization occur at the vicinity of the normal faults and decrease away from it. Geochemical studies indicate that the ore-bearing fluids were of oxidized composition, which were reduced once reaching favorable host rocks and consequently deposited sulphide minerals. Minor and trace element studies in the various sulfide ore facies demonstrate that the ore-bearing fluid in all the ore facies has a similar composition. Textures such as framboidal pyrite, contemporaneous folding of organic matter along with sulphide lamination in the laminated ore facies, and diagenetic structures such as load casts in the host siltstone indicate that sulphide mineralization has occurred in the sedimentary-diagenetic stage. However, sulphide mineralization in the regional dolomite is considered to have occurred in a shallow diagenetic environment because of replacement of regional dolomite by hydrothermal dolomite. Based on features of ore mineralization such as the extensional tectonic setting, siltstone and carbonate host rocks, and occurrence of various sulphide facies such as vein-veinlet, laminated and massive, the Tappehsorkh deposit is very similar to Sedex-type deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sulphide facies
  • Hydrothermal alteration
  • Zn-Pb deposit
  • Sedex
  • Lower Cretaceous
  • Tappehsorkh
  • Esfahan