زمین‌شناسی و خاستگاه کانسار سرب و روی اورس‌کوه در البرز خاوری (استان سمنان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده علوم زمین‌، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

کانسار سرب و روی اورس‌کوه در فاصله 79 کیلومتری شمال خاور شهر سمنان قرار دارد. این کانسار به‌صورت چینه‌کران و در دولومیت و سنگ‌آهک دولومیتی بخش بالایی سازند الیکا به سن تریاس قرار دارد. ساختار اورس‌کوه شامل یک تاقدیس عادی با امتداد محوری شمال خاوری- جنوب باختری است و از روند عمومی البرز خاوری پیروی می‌کند. چین‌خوردگی در این منطقه سبب شکل‌گیری سه دسته درزه شده است: درزه‌های هم‌راستا با محور تاقدیس، درزه‌های کششی عمود بر محور تاقدیس و سامانه درزه‌های مزدوج. دو دسته اول میزبان کانسارسازی به فرم رگه‌ای هستند. افزون بر این، کانه‌زایی به فرم‌های برشی و پرکننده حفرات کارستی نیز قابل مشاهده است. کانه‌های اولیه در این کانسار گالن، اسفالریت و پیریت هستند که در اثر فرایندهای برونزاد به کانه‌های ثانویه همچون سروزیت، گوتیت، هیدروهتارولیت و روزاسیت دگرسان شده‌اند. کانی‌های باطله شامل دولومیت، کلسیت، باریت، کوارتز و به میزان کمتر فلورین است. مطالعه میانبارهای سیال موجود در کانی‌های کلسیت و باریت نشان‌دهنده سیال‌هایی است که بیشتر دامنه دمایی میان 298 تا 323 درجه سانتی‌گراد دارند. دمای به نسبت بالای این سیال‌ها به احتمال زیاد از یک توده نفوذی ژرف تأمین می‌شده که برداشت‌های ژئومغناطیس هوایی وجود این توده را مشخص کرده است. شوری سیال‌ها نیز محدوده وسیعی از 6/0 تا 15 درصد وزنی معادل NaCl را شامل می‌شود که احتمالاً ناشی از آمیختگی شورابه‌های حوضه‌ای با سیال‌های جوی است. در مجموع با توجه به شواهد یادشده می‌توان کانسار اورس‌کوه را در ردیف کانسارهای MVT قرار داد که پس از کانه‌زایی در اثر فرایندهای برونزاد ثانویه، کانی‌شناسی و نسبت عناصر در آن دستخوش تغییر شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geologyand Origin of Oras-kuh Pb-Zn Deposit in Eastern Albors (Semnan Province)

نویسندگان [English]

  • M Lotfi 1
  • M Hekmatian 2
  • A.A Shabani 3
  • M.A Mokhtari 4
1 Associate Professor, Department of Geology, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 M. Sc. Student, Research Institute for Earth Sciencess, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Faculity of Geoscience, Kharazmi University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Geology, Zanjan University, Zanjan, Iran
چکیده [English]

Oras-kuh lead-zinc deposit is located at about 79 km north-east of Semnan city. This deposit is considered as stratabound and occurs in the upper part of the Triassic dolomitic limestone of the Elika formation. Oras-kuh structure includes a northeast - southwest trending normal anticline and follows the general trend of the eastern Alborz. Folding in the area has generatedthree sets of jointsincludingjoints trending parallel to the direction of anticline axis, extensional joints perpendicular to anticline axis and the conjugate joint systems. The first two setsof the joints host vein form mineralization. In addition, breccia and karst filling mineralization can be detected. Major minerals are galena, sphalerite and pyrite that altered to secondary minerals such as cerussite, goethite, hydrohetarolite and rosasite under the supergene processes. Gangue minerals are dolomite, calcite, barite, quartz, and small amounts of fluorite. The majority of the temperature data are between 298 to 323°C based on the fluid inclusion geothermometry of calcite and barite minerals. The relatively high temperatures of fluid inclusions are attributed most likely to a concealed deep intrusion in the crust inferred byairborne geomagnetic survey. Fluid salinities show a wide range from 0.6 to 15wt% equivalent weight of NaCl formed through mixing of basinal brines with meteoritic water. In general based on the present evidences, Oras-kuh lead-zinc deposit can be comparable with MVT deposits that its primary mineralogy and elemental ratios have been changed through secondary supergene processes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Elika Formation
  • MVT deposit
  • Fluid inclusion
  • Oras-kuh
  • Eastern Alborz