سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی و خاستگاه سنگ‌های آتشفشانی شمال ‌خاور شهر کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران، واحد جنوب‌ خاوری، کرمان، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی معدن، مجتمع آموزش عالی زرند، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 استاد، گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

در شمال و شمال‌ خاور کرمان در بلوک کلمرد سنگ‌های آتشفشانی، نیمه‌ژرف (دایک) و آذرآواری (آگلومرا و توف) ائوسن وجود دارند. از دید سنگ‌نگاری، گدازه‌ها ترکیب بازالتی، آندزیتی، ریوداسیتی و ریولیتی، دایک‌ها ترکیب آندزیتی و آذرآواری‌ها ترکیب توف بلورین دارند. سنگ‌های آتشفشانی دارای بافت‌های اصلی پورفیری، میکرولیتیک پورفیری و جریانی و از دید تجمع کانیایی دارای کانی‌های پلاژیوکلاز± کوارتز± فلدسپار پتاسیم± بیوتیت± آمفیبول± کلینوپیروکسن± الیوین+ کِدِر هستند. پلاژیوکلازها دارای بافت‌های غیرتعادلی مانند بافت غربالی، تحلیل‌یافتگی و منطقه‌بندی هستند. کوارتزها حواشی تحلیل‌یافته دارند و آمفیبول‌ها و بیوتیت‌ها نیز بیشتر دچار فرایند اپاکی شده‌اند. تشکیل این بافت‌ها را می‌توان به فرایندهایی مانند آمیختگی ماگمایی، تغییرات فشار بخار آب و کاهش فشار همراه با از دست دادن جزیی گرما در هنگام بالا آمدن ماگما ربط داد. مطالعات زمین‌شیمی مشخص کرد که سنگ‌های آتشفشانی منطقه مورد مطالعه جزو سری ماگمایی ساب‌آلکالن با طبیعت کالک‌آلکالن هستند. افزون بر این، سنگ‌های آتشفشانی اسیدی متاآلومینوس تا پرآلومینوس هستند و مشخصه گرانیتوییدهای نوع I را دارند. نمودارهای توصیفی عناصر کمیاب به همراه الگوی عناصر خاکی کمیاب بهنجار شده با کندریت نشان می‌دهد که سنگ‌های آذرین منطقه مورد مطالعه در یک محیط کمان فعال قاره‌ای تشکیل شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, Geochemistry and Origin of Volcanic Rocks in Northeast of Kerman City

نویسندگان [English]

  • M Refoseh 1
  • A Shaker Ardakani 2
  • H Ranjbar 3
1 M. Sc., Geological Survey and Mineral Exploration of Iran, Southeast Branch, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, Higher Education Complex of Zarand, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Professor, Department of Mining Engineering, Faculty of Engineering, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

Volcanic, sub-volcanic (dyke) and pyroclastic (agglomerate and tuff) rocks of Eocene age are located in the Kalmard block in the north and northeast of Kerman City. Petrographically, the lavas are basalt, andesite, rhyodacite and rhyolite, whereas the dykes and pyroclastic rocks are andesite and crystal tuff in composition respectively. The porphyritic, microlitic-porphyritic and trachytic are the main textures and mineralogically consist of plagioclase± quartz± K-feldspar ± biotite± amphibole± clinopyroxene± olivine+ opaque minerals. Plagioclases show evidences of disequilibrium textures such as sieve texture, resorption and zoning; whereas quartzes have resorbed margins, and amphiboles and biotites are only slightly opacitized. These textures can be resulted from magma mingling, PH2O variations, and decompression with minor loss of temperature during magmatic ascent. Geochemical studies revealed that the volcanic rocks belong to a sub-alkaline magmatic series with calc-alkaline nature. Furthermore, acidic volcanic rocks are metaluminous to peraluminous and show characteristics of I-type granitoids. The trace element discrimination diagrams along with chondrite-normalized rare earth element patterns show that the igneous rocks formed in an active continental arc environment. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kerman
  • Kalmard Block
  • Magma mixing
  • Active continental arc