اهمیت اکتشافی و اقتصادی گوسان (کلاهک آهنی) در محدوده‌ معدنی مس- طلای چهارگنبد، سیرجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، بخش زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

2 استاد، بخش زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

3 دانشیار، بخش زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

چکیده

گوسان‌ها در محدوده‌ معدنی مس- طلای چهارگنبد از وسعت قابل توجهی برخوردارند. کانی‌شناسی گوسان‌های مورد مطالعه شامل کانی‌های هماتیت (Fe2O3)، گوتیت (FeO(OH)) و لیمونیت (Fe2O3.H2O) با بافت کلوفرم، کوارتز، کلسیت و کانی‌های رسی می‌باشد. عناصر: 08/1 Ag= ،19/1As=، 12/70Bi=، 11/4Mn=، 37/2Mo=، 51/1Pb=، 7/1Sb= و 71/1Fe= نسبت به سنگ‌های کانه‌زا دارای افزودگی و عناصر 9/0Au= 03/0Cu=، 03/0S=، 04/0Se= و 94/0Zn= دارای کاهیدگی می‌باشند. با بررسی ضرایب همبستگی بین عناصر در گوسان‌های منطقه، چهار گروه از عناصر قابل تفکیک است. گروه اول شامل بیسموت، مس و آنتیموان می‌باشند که با آهن و منگنز همبستگی دارند، همبستگی بین این عناصر احتمالاً ناشی از جذب بیسموت، مس و آنتیموان توسط اکسیدهای آهن و منگنز در گوسان و یا حضور این عناصر در اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن می‌باشد. در گروه دوم سرب و نقره می‌باشد که با بیسموت، مس و آنتیموان همبستگی دارند و فاقد ارتباط معنی‌دار با آهن و منگنز می‌باشند. گروه سوم در بر گیرنده‌ آرسنیک، مولیبدن و روی می‌باشد که در محیط اسیدی گوسان نامحلول هستند. گروه چهارم شامل دو عنصر گوگرد و سلنیم است ‌که در کانی‌های سولفیدی‌ و در طی مراحل تشکیل گوسان و در کانی‌های سولفاتی متمرکز می‌شوند. همبستگی عناصری مانند بیسموت و مس ناشی از همراهی و همبستگی آنها در سنگ‌های کانه‌زا و سولفیدی اولیه می‌باشد. در گوسان‌های منطقه، بیسموت با افزودگی 94/3123 نسبت به کلارک بیانگر ارزش اقتصادی بیسموت در گوسان‌های محدوده‌ی معدنی چهارگنبد می‌باشد و عناصر مس و طلا نیز به ترتیب دارای افزودگی 62/12 و 400 برابر نسبت به کلارک می‌باشند. همه‌ عناصر در گوسان‌ها، به ویژه بیسموت می‌تواند به عنوان یک راهنمای اکتشافی مورد ارزیابی قرار گیرد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Exploration and Economic Significance of the Gossan Around Chahar Gonbad Copper-Gold Mine, Sirjan

نویسندگان [English]

  • S.J Yousefi 1
  • A Aftabi 2
  • A Moradian 3
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of science, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
2 Retired Professor, Department of Geology, Faculty of science, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of science, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran
چکیده [English]

Gossan occurs considerably around the Chahar Gonbad copper-gold mine. The mineralogy of gossan includes: hematite (Fe2O3), goethite (FeO(OH)), and limonite (Fe2O3.H2O) with colloform texture, as wewll as quartz, calcite and clay minerals. Enrichment factors include: Ag=1.08, As=1.19, Bi=70.12, Mn=4.11, Mo=2.37, Pb=1.51, Sb=1.7 and Fe=1.71 in comparison to the mineralized rocks. However, Cu=0.03, S=0.03 and Se=0.04 are strongly depleted; Zn= 0.94 is slightly depleted. Based on correlation coefficients, four droups can be distinguished. The first group includes Bi, Cu and Sb which have a good correlation with Fe and Mn. The reason for this correlation is probably the adsorption of Bi, Cu and Sb by iron and manganese hydroxides - oxides in gossans. The second group comprises of Pb and Ag which have a good correlation with Bi, Cu, and Sb, without any relationship with Fe and Mn. The third group elements are As, Mo and Zn which have no correlation with Fe and Mn, as they form insoluble complexes. The fourth group includes sulfur and selenium which formed by sulfide weathering, gossan formation and sulfate minerals. The correlation of Bi with Cu is caused by weathering of sulfide minerals and formation of gossan. Bi, Cu and Au enrichments in the gossan are 3123.94, 12.62 and 400 times the clarck values. All the elements in the gossans, in particular Bi could be considered as the possible exploration guides around Chahar Gonbad area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gossan
  • Copper-gold mineralization
  • Mineralogy
  • Geochemistry
  • PCA statistical method
  • Elemental Exploration guide