سنگ‎شناسی توده‌های کم‏‌ژرفای نوده انقلاب، جنوب خاوری جغتای، استان خراسان رضوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده علوم‌ زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌ زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

توده‌های گدازه- گنبدی‌شکل در محدوده‌ نوده انقلاب، در جنوب خاوری جغتای در استان خراسان رضوی، سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی ائوسن را در شمال کمربند افیولیتی سبزوار قطع کرده و توسط نهشته‌های رسوبی پلیوسن و کواترنری پوشیده شده‌اند. حاشیه‌ توده‌ها از گدازه‌های با ترکیب بازالتی، آندزیتی بازالتی فیریک و آندزیتی جریانی ولی بخش میانی و بالای توده از سنگ‎های با ترکیب آندزیتی- تراکی‌آندزیتی فیریک، داسیتی آفیریک- فیریک، تراکی‎داسیتی فیریک و کوارتزمونزودیوریتی تشکیل شده است. اثری از نهشته‌های آذرآواری نیز در حاشیه این توده‌ها دیده نشد. بافت غربالی و منطقه‎بندی نوسانی در درشت‌بلورهای پلاژیوکلاز شاید به دلیل بر نبود تعادل در حجره ماگمایی بوده است. گدازه‌های حاشیه‌ توده‌ها روند کالک‌‎آلکالن و سنگ‌های بخش میانی توده‌ها روندهای کالک‌‎آلکالن تا کالک‌‎آلکالن پتاسیم بالا دارند. نمودارهای عنکبوتی گدازه‌های بخش حاشیه‌ای توده‌ها، انطباق قابل توجهی با نمودارهای عنکبوتی سنگ‌های بخش میانی توده‌ها دارند و غنی‌شدگی از عناصر روبیدیم، باریم، توریم، لانتانیم، استرانسیم و تهی‌شدگی آشکار از نیوبیم و تیتان نشان می‌دهند. با وجود اینکه چند نمونه در قلمروی آداکیت رسم شده‌اند، ولی ویژگی‌های ژئوشیمیایی آداکیت‌های شاخص را ندارند. به‌نظر می‌رسد که ماگمای مادر این توده‌ها از ذوب بخشی گوه‌ گوشته‌ای حاصل شده که غنی‌شدگی متفاوت داشته و به احتمال تحت تأثیر ترکیبات برخاسته از صفحه فرورونده بوده است. تفسیر بعدی را می‌توان به ذوب بخشی بخش‌های مافیک و دگرگون در بالای صفحه فرورونده نسبت داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrology of Shallow Intrusions of Nodeh Englab, Southeastern Joghatay, Khorasan Razavi Province

نویسندگان [English]

  • M Khalatbari Jafari 1
  • P Konani 2
1 Assistant Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 M.Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Lava-dome shallow massive bodies located right around Nodeh Engelab, SE Jogatay in Khorasan Razavi province, cutting Eocene volcanic rocks in northern part of Sabzevar ophiolitic belt, are covered by Pliocene-Quaternary deposits. The margin of bodies comprise of lavas of basalt, phyric andesite basalt, fluidal andesitic compositions but the medial parts and roof of  masses composed of phyric andesite-trachy andesite, phyric-aphyric dacites and quartz monzodiorite. No impacts of pyroclastic deposits have been observed around these masses. The sieve texture, oscillatory zoning in plagioclase crystals could be attributed to disequilibrium in magma chamber. The lava from margins of shallow massive bodies has calc alkaline and the rocks from middle parts of the bodies show calc alkaline to high-K calc alkaline affinities. The spider diagrams of margin lavas have substantial compliance with those middle parts of bodies and show enrichment in Rb, Ba, Th, La, Sr, and clear depletion in Nb and Ti. Despite some samples plot in adakitic domain, but they do not display chemical characteristic of index adakites. It seems that the parental magma of the studied shallow intrusions produced from partial melting of mantle wedge which have different enrichment and probably influenced by the components released from subducted slab. The other scenario could be attributed to the partial melting of metamorphosed mafic rocks at the top of subducted slab.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Calc alkaline
  • Dacite
  • Quartz monzodiorite
  • mingling
  • Adakite