رسیدگی ساختاری گسله‌های مسبب زمین‌لرزه در گستره خاور ایران و الگوی فرگشت فعالیت لرزه‌خیزی در آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دکترا، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه علوم پایه دامغان، دامغان، ایران

5 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران؛ پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

6 دکترا، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران، ایران

چکیده

گسلههای لرزهزا بسته به رسیدگی ساختاری (structural maturity) خود ممکن است در یک تکه و یا تکههای چندگانه گسیخته شوند، همچنین میتوانند لغزشهای متفاوتی را بر روی آن تکهها از خود نشان دهند. گسلههای رسیده به گونه گسیختگیهای دراز با دامنه لغزش کم و گسلههای نارس به گونه گسیختگیهای کوتاهتر اما پرانرژیتر میشکنند. از سوی دیگر گسله‌های رسیده در تکرار فعالیت لرزه‌خیزی خود به صورت خوشه‌ای رفتار می‌کنند در حالیکه این پدیده را در گسله‌های نارس نمی‌توان یافت. همچنین جنبش زمین حاصل از فعالیت گسل‌های نارس، شدیدتر از جنبش مربوط به گسل‌های رسیده است. در این پژوهش ما به ارزیابی رسیدگی برخی گسلههای مهم گستره خاور ایران بر اساس تکه‌بندی، درازای گسیختگی، میزان جابه‌جایی بر روی گسله و الگوی تکرار رویداد زمین‌لرزه ‌بر روی گسله‌ها پرداختیم. طیف پاسخ جنبش زمین‌لرزه‌های بزرگی که بر روی این گسله‌ها روی داده‌اند و در میدان نزدیک ثبت شده‌اند، مورد تحلیل قرار گرفت. زمین‌لرزه‌ها با سازوکار‌های گوناگون و با بزرگایی در محدوده 1/7<Mw<7/5 انتخاب شدند و طیف پاسخ‌های به دست آمده از آنها با طیف‌های استخراج شده از رابطه تجربی بور و همکاران، به عنوان مبنا،‌ مقایسه شد. به باور ما بررسی این فراسنج (factor) میتواند به شناسایی بهتر توان جنبشی این گسلهها کمک کند  و گنجاندن آن در روابط کاهندگی باعث افزایش سطح دقت در ارزیابی خطر زمین‌لرزه شود. در پایان، با توجه به رسیدگی ساختاری گسله‌های خاور ایران، تلاش شد تا الگویی برای فرگشت (evolution) فعالیت لرزه‌خیزی در میان گسله‌های آن گستره ارائه شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural Maturity of Active Faults and Evolutionionary Pattern of Seismic Activity in Eastern Iran

نویسندگان [English]

  • N Saboor 1
  • M.R Ghassemi 2
  • M Eskandari 3
  • A Nazari.F 4
  • M Ghorashi 5
  • F Seenaian 6
1 M.Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Ph.D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
4 M.Sc., School of Earth Sciences, Damghan University of Basic Sciences, Damghan, Iran
5 Associate Professor, Islamic Azad University, North Tehran Branch; Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
6 Ph.D., Building and Housing Research Center, Tehran, Iran
چکیده [English]

Depending on their structural maturity, seismogenic faults, , may rupture in one segment or as multiple segments; they also may show different slips on their segments. Mature faults break in long ruptures with small slip, while immature faults rupture as short segments but are more energetic. On the other hand, the mature faults demonstrate clustering pattern in their earthquake recurrence pattern. Also, the ground motions produced by earthquakes on immature faults are larger than those generated by earthquakes on mature faults. In this paper, we defined maturity of major faults in EasternIranseismotectonicProvince, considering their segmentation, rupture length, displacement vector on the rupture and the history of clustered earthquake sequence on the fault. Then, the response spectrum of ground motions caused by large earthquakes occurred on these faults were calculated. To reduce the effect of unknown wave paths, we used ground motions recorded in the near field. Earthquakes of different mechanisms were selected in magnitude range from Mw=5.7 to 7.1. We compared the obtained response spectrum with those resulted from the experimental model presented by Boore et al. (1997). Study of this parameter can help to recognized ground motion potenial of the faults, and considering it in extracting attenuation equations increases the accuracy of the results for seismic hazard assessment. Using our evaluation for structural maturity of the faults, we try to present a model for evolution of seismic activity in Eastern Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Structural Maturity
  • Mature and Immature Fault
  • Near-field ground motion
  • Eastern Iran
  • Evolution Model of Seismic activity
  • Seismotectonic