سبک چین‌خوردگی در بلندای قدیمی فارس، جنوب‌ خاور کمربند چین‌خورده- رانده زاگرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دکترا، معاونت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

5 استاد، مؤسسه تحقیقات علوم زمین‘Jaume Almera’، بارسلونا، اسپانیا

چکیده

بلندای قدیمی فارس که حاوی 15 درصد از کل ذخایر گاز اکتشاف شده در جهان است در جنوب خاور کمربند چین- رانده زاگرس قرار دارد. اطلاعات زیر سطحی که در خلال اکتشافات اخیر در این منطقه به‌دست آمده‌اند نشان از پیچیدگی سبک چین‌خوردگی تاقدیس‌ها در ژرفای پوشش رسوبی می‌دهند که دانستن آن برای مدل‌سازی سیستم هیدروکربنی منطقه و تعیین اولویت ساختارها برای حفاری اکتشافی ضروری است. این مطالعه با ارائه یک برش ساختاری ناحیه‌ای به طول 130 و ژرفای 12 کیلومتر که بر اساس تلفیق برش‌های لرزه‌ای، داده چاه‌های اکتشافی و برداشت‌های میدانی تهیه شده است، به بررسی سبک چین‌خوردگی در بلندای قدیمی فارس پرداخته است. نتایج این بررسی نشان دادند که تغییرات سبک چین‌خوردگی، با تغییر در ویژگی‌های مکانیکی واحدهای رسوبی، در عرض بلندای قدیمی فارس و همینطور از سطح تا ژرفای پوشش رسوبی روی می‌دهد. چین‌ها در ژرفای بین  8 تا 12 کیلومتر جدایش می‌یابند به‌گونه‌ای که سازوکار غالب دگرریختی پوشش رسوبی، چین‌خوردگی جدایشی و به دنبال آن چین‌خوردگی جدایشی گسلیده است. در میانه پوشش رسوبی، نهشته‌های تبخیری تریاس با بیش از دو برابر افزایش ستبرای زمین‌ساختی در برخی ساختارها، هندسه توالی پس از تریاس را از مخازن گازی کربناتی پرموتریاس جدا کرده‌اند. بازگردانی و موازنه برش ساختاری ناحیه‌ای نشان داد که میزان کوتاه‌شدگی حاصل از چین‌خوردگی و گسلش در عرض بلندای کهن فارس حدود 20 درصد است. برش ساختاری    موازنه شده همچنین نشان داد که حداقل دو گسل پی‌سنگی معکوس با ایجاد رخنمون واحدهای قدیمی در فرادیواره و ایجاد اختلاف در تراز ناودیس‌ها، بر دگرریختی پوشش رسوبی مؤثر بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fold Style in the Fars Paleo-High, SE Zagros Fold-Thrust Belt

نویسندگان [English]

  • M Najafi 1
  • A Yassaghi 2
  • A Bahroudi 3
  • SH Sherkati 4
  • J Vergés 5
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
4 Ph.D., Exploration Directorate of National Iranian Oil Company, Tehran, Iran
5 Professor, Institute of Earth Sciences ‘Jaume Almera’, Barcelona, Spain
چکیده [English]

The long-lived Fars paleo-high, located in SE Zagros Mountains is a prolific hydrocarbon province as it contains 15% of the worlds proven gas reserves. Subsurface data sets acquired during the recent hydrocarbon exploration in the region indicated fold style variation and structural complexity deep in the sedimentary cover, understanding of which is essential for petroleum system modelling and selection of new targets for gas at depth. In order to analyse the fold style in Fars paleo-high, this study presents a new regional balanced cross-section with a length of ~130 km and a depth of 12 km, across the Fars paleo-high. The section was constructed using seismic profiles, exploration wells and field data. The results show that variation of fold style happens in accordance to variation in mechanical properties of rock units across the Fars paleo-high, as well as from surface down to the depth of sedimentary cover. Detachment folding, followed by limb thrusting, which happens above 8-12 km below sea level, is the main deformation mechanism of sedimentary cover. In the middle of sedimentary cover, however, tectonically over-thickened Triassic evaporitic rocks efficiently decouple the geometry of post Triassic succession with respect to the underlying Permo-Triassic reservoir carbonates. Restoration and balancing of the regional cross-section indicated 20% of shortening across the Fars Paleo-high, accommodated by folding and thrusting. Abrupt change in the level of synclines accompanied with trends of seismicity and linear exposure of old geological units, proposes involvement of at least two main basement reverse faults in the deformation of cover sequence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zagros fold-thrust belt
  • Fars Paleo-high
  • Fold style
  • Detachment horizon
  • Basement faulting
  • Geometrical shortening