اثر کنترل کننده‌های ساختاری در نهشت مواد معدنی منطقه چشمه‌خوری (شمال‌باختر بیرجند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

منطقه چشمه‌خوری به‌طور عمده پهنه‌ای است از گسل‌های موازی- نردبانی که در امتداد آنها کانی‌سازی از نوع فلزی و غیر فلزی صورت گرفته است. کنترل‌کننده‌های ساختاری به عنوان عاملی مهم در تشکیل عناصر ساختاری این منطقه نظیر دایک، گسل‌، درزه، چین و به‌ویژه رگه‌های معدنی به‌شمار  می‌آیند. دایک‌ها در سه نوع گوه‌ای با راستای E-W، چین‌خورده با راستای NW-SE و حلقوی بوده که وضعیت هریک به نحوی در کنترل جنبش‌های ساختاری منطقه است. اعمال یک رژیم فشاری- برشی چپ‌بر ناحیه‌ای روی گسل‌های موجود، منجر به چرخش پادساعتگرد بلوک‌های آندزیتی در مقیاس بزرگ و شکل‌گیری ساختاری قفسه‌کتابی در کل محدوده گشته است. چرخش این بلوک‌ها افزون بر ایجاد فضای باز و در پی آن نفوذ محلول‌های گرمابی کانه‌دار و بروز دگرسانی‌های گسترده، سبب تشکیل پهنه‌های برشی راست‌بر در امتداد گسل‌ها شده که فاز کانی‌زایی در قالب رگه‌ای در کنترل درزه و شکستگی‌های فرعی این پهنه‌ها است. تشکیل رگه‌های معدنی تحت تأثیر پهنه‌های برشی راست‌بر ساختار قفسه‌کتابی در منطقه و بیان پیچیدگی‌ها و مؤلفه‌های پی در پی ساختاری یادشده تا رسیدن به مرحله نحوه جایگیری ماده معدنی، به ارائه مدلی آزمایشگاهی انجامید که تطابق مناسب نتایج حاصل از دیگر بررسی‌ها با مدل‌سازی را در پی داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of Structural Controllers on Ore Mineral Deposits of Cheshmeh Khouri Area (Northwest of Birjand)

نویسندگان [English]

  • KH Kavyani Sadr 1
  • M.M Khatib 2
  • M.H Zarrinkoub 3
1 M. Sc., Department of Geology, Faculty of Science, University of Birjand, Birjand, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Science, University of Birjand, Birjand, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, University of Birjand, Birjand, Iran
چکیده [English]

Cheshmeh Khouri is an area which mainly comprises a zone of parallel, en-echelon faults along which metallic and non-metallic mineralization is observed. Structural controllers are important factors in the formation of the structural elements of the area such as dykes, faults, joints, folds, and particularly mineral veins. Three types of dykes are observed: E-W trending wedge-shaped dikes, NW-SE trending folded dikes, and ring dikes, which are all kinematically controlled by structural movements of the area. A regional sinistral shear-compression (transpression) regime across the fault sets of the area has given rise to a large-scale counterclockwise rotation of andesitic blocks, developing a bookshelf structure over the area. Rotation of these blocks has provided open spaces for injection of ore-bearing hydrothermal solutions, which caused widespread alterations. Block rotation has also caused formation of dextral shear zones along the faults, which eventually controlled mineralization through the joint and minor fracture networks associated with these shear zones. Formation of mineral veins affected by the dextral shear zones of the bookshelf structure in the area, and defining the structural complexities and sequential elements as well as mineralization phase led to present a laboratory model which showed a good consistency with the results derived from others studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Birjand
  • Cheshmeh Khouri
  • Shear zone
  • Structural Controller
  • Bookshelf Structure
  • Mineral Vein
  • Dyke