بررسی‌های زمین‌شناسی مهندسی مسیر آزادراه با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و GIS (مطالعه موردی: آزادراه قزوین – رشت منطقه رودبار)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد، مدیر دفتر بررسی‌های فنی و تصویب طرح‌ها، وزارت راه و شهرسازی، تهران، ایران

چکیده

راه‌ها از جمله طرح‌های مهندسی خطی به شمار می‌آیند که از واحدها و شرایط گوناگون زمین‌شناسی عبور کرده، بنابراین ضرورت دارد که مطالعات زمین‌شناسی مهندسی در طول مسیر راه انجام گیرد. این مطالعات از مرحله انتخاب مسیر راه تا پایان ساخت و بهره‌برداری ادامه دارد. در مرحله انتخاب مسیر راه با حجم زیاد داده‌ها و گوناگونی شرایط مسیر روبه‌رو بوده که انجام این کار به صورت دستی، وقت‌گیر و بدون دقت کافی می‌شود. در این نوشتار به بررسی وضعیت زمین‌شناسی مهندسی مسیر آزادراه قزوین- رشت در محدوده شهرستان رودبار پرداخته‌ شده‌ است. در این راستا پس از شناخت عوامل زمین‌شناسی مهندسی مؤثر در انتخاب مسیر و ساخت آزادراه، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی و نرم‌افزار Expert Choice به این عوامل با توجه  به مناسب بودن آنها برای ساخت آزادراه، وزن‌دهی شده و در ادامه لایه‌های وزن‌دار را در نرم‌افزار GIS همپوشانی کرده و نقشه‌ نهایی تهیه شده است. نقشه نهایی نشان‌دهنده‌ کیفیت شرایط زمین‌شناسی مهندسی مسیر راه است، که در دو حالت سطحی و زیر سطحی (تونل) و با خطای کم، تهیه شده است. از آنجا که به‌کارگیری این روش برای انجام بررسی‌های زمین‌شناسی مهندسی مسیر راه روش جدیدی است، نیاز است که با بررسی‌های بیشتر و انجام کارهای مشابه در نقاط دیگر، آن را اصلاح و کامل کرد. از طرف دیگر از این مدل می‌توان برای دیگر بررسی‌های زمین‌شناسی مهندسی با توجه به قابلیت انعطاف‌پذیری بالای مدل، استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Engineering Geology Studies of Freeway Route Using Analytic Hierarchy Process and GIS (Case Study: Qazvin - Rasht Freeway District Roudbar)

نویسندگان [English]

  • M Kamani 1
  • A Uromeihy 2
  • M Joorabchi 3
1 M.Sc. Student, Department of Engineering Geology, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Engineering Geology, Faculty of Basic Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 M.Sc., Director of Technical Review and Approval of Plans, the Ministry of Roads and Urban Development, Tehran, Iran
چکیده [English]

Roads are of linear engineering projects passing various rock units and geological conditions, so it is necessary to engage the engineering geological studies along the way. The studies continue until the end of the construction and operation. In the route selection process, large volumes of data and different track conditions are facing. To perform this manually is time consuming and not accurate enough. This study examines the status of engineering geology freeway route Qazvin - Rasht in Roudbar discussed in this context, the factors affecting engineering geology route selection and construction of the freeway, using the Analytical Hierarchy Process (AHP) and Expert Choice software to give weight of these factors, according to their suitability for the construction of freeways, and then layers weighted overlay in GIS software and the final map has been prepared. The final map shows the quality of route engineering geological conditions, which is provided for both surface and subsurface (tunnels) with the least error. Since the procedure for engineering geological survey route is a new method, it requires further investigation and to test in other places in order to be much more modified and corrected. On the other hand, this model can be used for other engineering geological investigations due to high flexibility of this model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Engineering geology
  • Qazvin - Rasht Freeway
  • AHP
  • GIS