بررسی سنگ نگاری و سنگ شناسی توده نفلین‌سینیتی کلیبر استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

توده نفلین سینیتی کلیبر در استان آذربایجان‌شرقی در شمال باختر ایران واقع شده است. این توده شوشونیتی به صورت نیمه‌ژرف در سنگ‌های آتشفشانی و رسوبی کرتاسه و ائوسن تزریق شده است. بر اساس طبقه‌بندی شیمیایی، ترکیب سنگ‌های توده مورد مطالعه به ترتیب فراوانی شامل سینیت نفلین‌دار (نفلین سینیت)، گابرو نفلین‌دار ( گابروی شوشونیتی)، سینیت و کوارتز مونزونیت (سینودیوریت) بوده و ترکیب دایک‌ها و پگماتیت‌های همراه شامل نفلین سینیت، سینودیوریت و گابرو می‌باشند. بافت چیره سنگ‌های منطقه مورد مطالعه پورفیریتیک گرانولار و گرانولار بوده و بافت دایک‌های وابسته غالباً گرانولار دانه‌ریز، پورفیری و گرانولار دانه‌درشت است. با توجه به بررسی کانی‌شناسی و  نتایج آنالیزهای XRD ، کانی‌های سنگ‌ساز مهم موجود در این توده‌ شامل ارتوکلاز، آلبیت، نفلین، الیگوکلاز، هورنبلند، اوژیت و ملانیت می‌باشند. سرشت ماگمای مولد این توده‌ها کالک آلکالن غنی از پتاسیم و شوشونیتی، متاآلومینوس و میاشکایتی است. بررسی‌های ژئوشیمیایی و سنگ‌شناسی بر اساس عناصر فرعی و کمیاب بیانگر تشکیل این سنگ‌ها در یک محیط زمین‌ساختی مرتبط با فرورانش یا پس‌برخوردی بوده که تنوعات سنگ‌شناسی آنها با تبلور تفریقی قابل توضیح است. توده‌های نفوذی منطقه غنی‌شدگی در مقادیر عناصر Sr, Ba, Th, Pb و Zn  و همچنین دایک‌ها غنی‌شدگی از عناصر Sr, Pb, V و Co را نشان می‌دهند. عناصر کمیاب سبک  (LREE)نسبت به عناصر کمیاب سنگین (HREE) غنی‌شدگی نشان می‌دهند. مقایسه توده مورد مطالعه از لحاظ مقادیر عناصر فرعی و کمیاب با توده‌های شاخص و مشابه دنیا بیانگر شباهت آنها با توده‌های آناتولی مرکزی ترکیه، Zijinshan چین و Musala هند می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Petrography, Petrogenesis and Geochemical Features of Kalaibar Nepheline Syenitic Body, Kalaibar, East Azarbaijan

نویسندگان [English]

  • R Ferdowsi 1
  • M Moayyed 2
  • A Kamali 1
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The Kalaibar nepheline syenitic body is located in East Azabaijan, NW of Iran. This alkalic body generally intruded semi-deeply into the Cretaceous and Eocene volcanic and sedimentary rocks. Based upon chemical classification, the composition of studied intrusive bodies are nephelines bearing syenite (nepheline syenite), nepheline bearing gabbro (alkalic gabbro), syenite and quartz monzonite (syeno-diorite) in order of abundance. In addition, the composition of accompanying dyke and pegmatitic units are nepheline syenite, syenodiorite and gabbro. Common textures of studied rocks are prophyritic granular and granular and accompanying dykes have fine grained granular, porphyritic and coarse grained granular textures. According to mineralographic studies and XRD analysis results, the main mineral phases contain orthoclase, albite, nepheline, oligoclase, hornblend, augite and Melanite. The nature of parent magma of these intrusives is potassium rich alkaline, metaluminous and miaskitic. Petrographical and geochemical studies based upon accessory and rare elements illustrate that these intrusives formed in a subduction or post collision related tectonic setting, which their lithological variety is justifiable by fractionation crystallization. The studied intrusives show the enrichment of Zn, Ba, Sr, Th and Pb and enrichment of Co, Sr, Pb and V in accompanying dykes. LREEs relative to HREEs show enrichment. Comparison of studied body with some other ones of corresponding type of the world in terms of the amount of accessory and rare elements shows that the Kalaibar nepheline syenitic body is resemble to the central Anatoly (Turkey), Zijinshan (china) and Musale (India) bodies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nephelin syenite
  • Kalabar
  • Miaskitic
  • Potassium rich alkalan