ژئوشیمی و پتروژنز آداکیت‌های دامنه جنوبی نوار افیولیتی شمال سبزوار با تکیه بر نتایج ایزوتوپ‌های -Pb Sr-Nd

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

3 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

چکیده

واحد‌های مورد مطالعه در شمال باختر سبزوار و در دامنه جنوبی نوار افیولیتی شمال سبزوار واقع شده است. تعداد زیادی گنبدهای آتشفشانی با ترکیب ریولیتی (گنبد ساروق، زردکوهی، کوه سفید مهر و نهر) واقع در بخش جنوبی نوار افیولیتی داورزن -  سبزوار به داخل سنگ‌های این مجموعه افیولیتی نفوذ کرده‌اند. ویژگی‌های ژئوشیمیایی نمونه‌های مورد مطالعه، از جمله غنی‌شدگی از عناصر LREE و  LILE  نسبت  به HREE و HFSE،  بی‌هنجاری منفی در عناصر TNT (Ta-Nb-Ti)، سرشت پرآلومین تا متاآلومین همراه با کالک- آلکالن پتاسیم متوسط تا بالا و موقعیت آنها در نمودارهای متمایزکننده محیط‌های زمین‌ساختی،  نشان‌دهنده آن است که این سنگ‌ها در یک محیط مرتبط با زون‌های فرورانش تشکیل شده‌اند. گنبد‌های مورد مطالعه ویژگی‌های ژئوشیمیایی آداکیت‌ها (>69.2 wt%  SiO2، 14.7 wt%<Al2O3، MgO<0.35 wt%،Sr>273 ppm ، غنی‌شدگی از عناصرLILE  وLREE ، تهی‌شدگی از  عناصر Y وHREE  (Y<9.7 و Yb<0.86) و نسبت‌های بالای  Sr/Y>58)و La/Yb>12.1) و به گروه آداکیت‌های غنی از سیلیس (SiO2≥69.2 wt%،MgO = 0.19-0.31 wt% ،CaO+Na2O<7.62 wt%  وSr = 273-936) تعلق دارند. بررسی‌های ژئوشیمیایی و ترکیبات ایزوتوپی Nd، Sr و Pb ((87sr/86sr)i=0.7041-0.7042، εNdi=5.60-6.10 و مقادیر 206Pb/204Pb=18.37-18.39، 207Pb/204Pb=15.536-15.538 و 208Pb/204Pb= 38.325-38.327) نشان از آن است که ماگمای سازنده گنبدهای مورد مطالعه از ذوب بخشی ورقه اقیانوسی فرورانده شده (دارای ترکیب سنگ‌شناسی گارنت‌آمفیبولیت) ایجاد شده و سپس از راه تبلور تفریقی تحول‌یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geochemistry and Petrogenesis of the Adakites in the Southern Domains of the Northern Sabzevar Ophiolites; With Emphasis on Sr-Nd-Pb Isotopes Results

نویسندگان [English]

  • E Mohammadi 1
  • Gh Ghorbani 2
  • H Shafaii Moghadam 3
1 M. Sc. Student, School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
2 Associate Professor, School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
3 Assistant Professor, School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
چکیده [English]

The studied volcanic rocks are situated in NW of the Sabzevar, mainly at southern domains of the Northern Sabzevar ophiolitic belt. Abundant rhyolitic domes (e.g., Sarough, Zard-Kuhi, Kuh-e-Sefid Mehr and Nahr domes) in the southern margin of the Davarzan-Sabzevar ophiolitic belt crosscut the above-mentioned ophiolitic rocks. The Geochemical signatures of these volcanic rocks including enrichment in LREEs and LILEs relative to HREEs and HFSEs, depletion in TNT (Ta-Nb-Ti) elements, metaluminous to peraluminous and medium to high K-calc-alkaline characteristics, and their positions in discrimination tectonomagmatic diagrams, displayed that these rocks derived from a subduction-related environment. These adakitic domes are characterized by adakitic signatures (e.g., 69.2 wt.% < SiO2، 14.7  wt.% < Al2O3، MgO < 0.35 wt.% ، Sr > 273 ppm, enrichment in LREEs and LILEs, depletion in Y and HREE (Y < 9.7 and Yb < 0.86( and high ratio of Sr/Y > 58 and La/Yb > 12.1 and belong to high silica adakites (SiO2 ≥ 69.2 wt.%, MgO = 0.19-0.31 wt.% ، CaO+Na2O < 7.62 wt.% and Sr = 273-936). Nd-Sr-Pb isotopes characteristics of the adakitic rocks show similarities to a MORB-type and/or PREMA mantle source, highlighting that their magma (s) is originated from a depleted MORB-type mantle source associated with minor contamination with crustal materials. The geochemical and isotopes characteristics of the Sabzevar adakitic rocks display derivation from partial melting of subducted oceanic crust (garnet amphibolite) associated with subsequent fractional crystallization. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • petrology
  • High-Silica Adakites
  • Sr-Nd-Pb Isotopes
  • Sabzevar