مطالعات رخساره‌شناسی آتشفشان بیدخوان (استان کرمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

آتشفشان بیدخوان در استان کرمان و کمربند ولکانو- پلوتونیک ارومیه - دختر واقع و ساختمان آن شامل تناوبی از گدازه‌ها و مواد آذرآواری مختلف است. این آتشفشان از نظر سنی نسبتاً جوان (میوسن تا پلیوسن) است و ساختاری تا حدودی سالم دارد، به طوری که هدف مناسبی برای مطالعات رخساره‌شناسی به شمار می‌رود. بر اساس مطالعات رخساره‌ای، می‌توان ساختمان آتشفشان بیدخوان را در چهار رخساره تفکیک کرد. رخساره مرکزی در محل کالدرا واقع شده و واحدهای سنگی خاصی چون توده نفوذی نیمه ژرف دگرسان شده، برش‌های گدازه‌ای، دایک‌های حلقوی و شعاعی دارد. رخساره نزدیک آتشفشان به صورت دیواره‌های پرشیب و مرتفع در اطراف کالدرا گسترش پیدا کرده و ساختار چینه‌ای را به خوبی نشان می‌دهد که در آن، توالی‌های ستبر واحدهای آذرآواری ریزشی، خیزابی، جریانی و گدازه به صورت متناوب قرار گرفته‌اند. رخساره میانی با بیشترین گسترش، به طور عمده از مواد آذرآواری خیزابی، جریانی، گدازه و لایه‌های متعدد لاهار تشکیل شده است. رخساره دور آتشفشان بیدخوان، ستبرای کمی دارد و شامل رسوبات رودخانه‌ای درشت دانه‌ای است که در اثر تحرک دوباره محصولات اولیه آتشفشان و حمل آنها توسط رودخانه‌ها به وجود آمده‌اند. مطالعات رخساره‌ای نشان می‌دهد که ساختمان آتشفشان بیدخوان در اثر چندین فاز فورانی انفجاری ایجاد شده که برخی از آنها با دخالت آب همراه بوده‌اند و فاصله زمانی زیادی میان فوران‌ها وجود نداشته است. ویژگی‌هایی چون جوش‌خوردگی شدید و رنگ نهشته‌های آذرآواری نشان می‌دهد که این واحدها در زمان تشکیل، دمای بالایی داشته و در خشکی تشکیل شده‌اند. رخساره مرکزی آتشفشان بیدخوان می‌تواند محل مناسبی برای اکتشاف مس و مولیبدن پورفیری باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Facies Studies of Bidkhan Stratovolcano (Kerman Province)

نویسندگان [English]

  • Sh Khalili Mobarhan 1
  • H Ahmadipour 2
1 Assistant Professor, Department of Geology, Payame Noor University, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University of kerman, kerman, Iran
چکیده [English]

The Bidkhan stratovolcano in the southeast of Urmia-Dokhtar volcanic belt (Kerman province) contains complex successions of lava flows and pyroclastic deposits. It belongs to Miocene-Pliocene periods and so, its edifice is relatively intact. Therefore, it is a suitable target for volcanic facial studies. Facies analyses showed that the Bidkhan structure could be divided into four facies. The Central Facies is located in the Bidkhan caldera and contains the special lithological units such as altered subvolcanic intrusion, lava breccias and radial and circular dykes. The Proximal Facies has been developed around the caldera as elevated steep cliffs and clearly shows stratification. In this facies, there are thick successions of lava flows, and pyroclastic fall, flow and surge deposits. The most voluminous facies in Bidkhan is Medial Facies. It is mainly consists of numerous layers of pyroclastic deposits and lava flows along with the lahars. Thin Bidkhan Distal Facies contains the coarse-grained alluvial deposits that have been formed due to reworking of primary volcanic products by streams. Facies analyses showed that the Bidkhan volcano has been formed by several explosive eruption phases and some eruptions have been done in the presence of water. Features such as strong welding and color of pyroclastic deposits indicate that the volcanic products formed in high temperature subaerial conditions. The Bidkhan Central Facies can be suitable place for Cu-Mo porphyry exploration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bidkhan
  • Caldera mineralization
  • Volcanic Facies
  • Stratovolcano
  • Bardsir