کانی‌شناسی و ژئوشیمی عناصر فرعی دارای پتانسیل محیطی خطرناک (PHTEs) نهشته‌های زغال‌سنگی منطقه اولنگ، البرز خاوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

چکیده

منطقه اولنگ در فاصله 70 کیلومتری شمال خاوری شاهرود واقع شده است. این منطقه در ناودیس اولنگ ـ قشلاق قرار دارد و جزو حوضه زغالی البرز خاوری است. مشاهدات میکروسکوپی، آنالیز اشعه مجهول(XRD)  نمونه زغال‌سنگ و خاکستر آن و همچنین آنالیز نقطه‌ای (EDX) و تصاویر تهیه شده توسط میکروسکوپ الکترونی (SEM) از زغال‌سنگ نشان‌دهنده حضور کانی‌های کائولینیت، کوارتز، سیدریت، پیریت، بیوتیت، ایلیت، آناتاز و کلریت در لایه‌های زغال‌سنگی معادن منطقه اولنگ است. پیریت در این لایه‌ها از دو نوع اولیه (فرامبوییدال و شکل‌دار) و ثانویه (پرکننده رگه‌ها، رگچه‌ها و حفرات سلولی یا جانشین شده) است. فراوانی کنکرسیون‌های سیدریتی (اولیه) و نبود کانی‌های سولفاتی مانند ژیپس در این زغال‌سنگ‌ها نشان می‌دهد که لایه‌های زغال‌سنگی منطقه اولنگ اساساً تحت شرایط غیر دریایی یا حداقل تحت تأثیر باتلاق‌ها یا آب‌های سازندی با مقدار سولفات کم نهشته شده‌اند. بررسی مقدار 15 عنصر دارای پتانسیل محیطی خطرناک  (PHTEs) بر حسب PPM شامل  (78/4, (Sn ® (56/19, (Mo ® (1600(Mn ® ,(3/129(Cu ® ,(1/161, (Cr ® (32/51, (Co ® (7/1054(Ba ®  ,(6500, (P ®  (78/101, (Zn ® (9/232(V ® ,(45/9, (U ® (6/27(Th ®  ,(36/1, (Tl ® (48(Pb ®  ,(7/139(Ni ®  در خاکستر نهشته‌‌های زغال‌سنگی منطقه اولنگ و مقایسه آنها با مقدار این عناصر در خاکستر زغال‌سنگ‌های جهان، شیل‌ها، خاک‌ها و نیز با عدد کلارک پوسته نشان می‌دهد که زغال‌سنگ‌های منطقه اولنگ غنی از عناصر Mn, Mo, U, Pb, Zn و P هستند و تمرکز این عناصر در این زغال‌سنگ‌ها، خطرناک است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and Geochemistry of Potentially Hazardous Trace Elements (PHTEs) in Coal Deposits of the Olang Region, Eastern Alborz

نویسندگان [English]

  • Z Solaymani 1
  • N Taghipour 2
1 M.Sc., School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
2 Assistant Professor, School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan, Iran
چکیده [English]

The Olang area is located in 70 km of northeast Shahroud. This area is situated in Gheshlagh Olang syncline, which is a member of the EasternAlborzCoalBasin. The optical microscopes and X-ray diffraction (XRD) analysis on coal and coal ash samples and also SEM-EDX results revealed kaolinite, quartz, siderite, pyrite, biotite, chlorite and illite minerals in coal seams at the Olang coal mines. Pyrite is observed as syngenetic (framboidal) and epigenetic (filling of the cell cavity, vein, and veinlet).The abundance of syngenetic siderite and absent sulphate minerals is usually thought to indicate deposition of the coal mainly under nonmarine conditions, or at least under the influence of swamp or formation waters with low sulphate content. The study of 15 potentially hazardous trace elements (PHTEs) includes: (Ba ®1054.7 ppm), (Co ®51.32 ppm), (Cr ®161.1 ppm), (Cu ®129.3 ppm), (Mn ®1600 ppm), (Mo ®19.56 ppm),  (Sn ® 4.78 ppm), (Ni ®139.7 ppm), (Pb ® 48 ppm), (Tl ®1.36 ppm), (Th ®27.6 ppm), (U ® 9.45 ppm), (V ® 232.9 ppm), (Zn ®101/78 ppm(, (P® 6500 ppm) in coal ash deposits of the Olang region compared with the average of the world coal ash, shales, soils and also crustal Clarke. The results show that these coals are enriched in Mn, Mo, U, Pb, Zn and P and are dangerous elements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coal
  • Olang
  • Potentially Hazardous Trace Elements
  • Eastern Alborz