زمین‌شیمی و کانی‌شناسی نهشته لاتریتی قرالی، بوکان، استان آذربایجان‌غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناس ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

نهشته لاتریتی قرالی در 20 کیلومتری باختر شهر بوکان، جنوب استان آذربایجان‌غربی قرار دارد. هشت رخنمون بررسی‌شده در منطقه قرالی به صورت چینه‌سان در دولومیت‌ها و آهک‌های سازند روته گسترش یافته‌اند. از نظر کانه‌نگاری نمونه‌های بررسی‌شده دارای بافت‌های دانه پراکنده، رگچه‌ای، سوزنی، اسفنجی، جانشینی، جریانی و کاتاکلاستیک هستند. بافت‌های دیده شده نشان‌دهنده ژنز نابرجا، هوازدگی زیاد و عوامل زمین‌ساختی شدید برای رخنمون‌های موجود هستند. بر اساس داده‌های شیمیایی، تیپ رخنمون‌ها از لاتریت‌های غنی از آهن تا بوکسیت‌های آهن‌دار متغیر هستند ولی به طور عام نمودارهای مختلف، این ذخیره را در تیپ ذخایر لاتریت- بوکسیتی قرار می‌دهد. نتایج داده‌های زمین‌شیمیایی بیانگر غنی‌شدگی Fe Al, و Ti و تهی‌شدگی Si، Ca، Na و K در کانسنگ‌ها هستند. الگوی توزیع REEs بهنجار شده به کندریت، تفریق ضعیفی را میان HREEs و LREEs با غنی‌شدگی نسبی بیشتری از HREEs نشان می‌دهد. سنگ مادر این نهشته، سنگی بازی با ترکیب بازالتی غنی از آهن ارزیابی شد که در طی هوازدگی شیمیایی، خروج عناصر قلیایی سبب افزایش نسبی Al2O3و Fe2O3 در این کانسنگ شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که کانی‌های رسی، مسکوویت و کانی‌های منگنز میزبان مناسبی برای عناصر خاکی کمیاب در کانسنگ‌ها نبوده‌اند. نتایج همبستگی میان عناصر نشان می‌دهد که کانی‌های روتیل و آناتاز نقش مهمی در میزبانی REEs در این نهشته نداشته‌اند. همبستگی منفی Th با Ti (92/0-) نشانه عدم نقش تیتانیم و آناتاز در تمرکز توریم و در برابر همبستگی مثبت میان Ti باGd  (91/0) نشان می‌دهد که تمرکز این عنصر توسط کانی‌های روتیل و آناتاز انجام شده است. همبستگی‌های مثبت و قوی P با  REEs حکایت از نقش کانی‌های فسفاتی ثانویه در تمرکز عناصر خاکی کمیاب به جز سه عنصر ,Gd Tb وEr در رخنمون‌ها دارد. همبستگی‌های مثبت عناصر ,Gd Tb و Er نشان می‌دهدکه تثبیت این عناصر در فازهای کانیایی نوریخت (نئومورف) و حضور در فازهای کانیایی مقاوم در برابر هوازدگی دو عامل اصلی اختلاف در توزیع سه عنصر  با بقیه عناصر خاکی کمیاب در کانسنگ‌ها بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and Geochemistry of Gharali Lateritic Iron Deposit, Boukan, West Azarbayedjan

نویسندگان [English]

  • S Alipour 1
  • S.N Mousavi 2
  • Y Rahimsouri 3
1 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Urmia University, Urmia, Iran
2 M. Sc., Department of Geology, Faculty of Science, Urmia University, Urmia, Iran
3 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

Gharali lateritic iron-rich deposit is located in 20 km of Boukan city, West Azarbayedjan province. Eight surveyed stratiform outcrops stretched into thedolomite and limestone of Ruteh Formationin this region. Based on mineralogy, the analysed samples indicate scattered, veinlet, acicular, replacement, spong, flow and cataclasic textures. The observed textures represents intense tectonic effects and non-residual origin.According to the chemical data, outcrops varies from iron-rich laterite to bearing ferritic bauxite, but in general the different diagrams put this ore deposit in a bauxite- laterite ore type. The results of geochemical data indicate enriched Fe, Al, and Ti and depletion Si, Ca, Na and K in ore deposits. REEs distribution pattern normalized to chondrite reveals weak differentiation of HREEs and LREEs with slightly enrichment of LREEs. The primary rock type has been considered to be a rich- iron mafic rocks (e.g. basaltic type). Following the removal of mobile elements, which have also resulted in increasing of Al2O3 andFe2O3, during alteration processes. The results show that clay minerals, Muscovite are not a suitable host for rare earth elements in the ore body. The results of chemical analyses and correlation coefficients show that neither rutile - anatase and nor clay minerals, muscovite, illite, and also Mn minerals play an important role in in hosting the REEs.The negatively correlated with Ti and Th (0.99) indicating lack of anatase titanium and thorium, and positive correlation of consentration between the Ti with Gd (0.91) shows that the consentration of rutile and anatase. Strong positive correlation of P-REEs indicate the role of secondary phosphate minerals consentration on rare earth elements except three elements such as Gd, Tb and Er in outcrops. The strong positive correlation of  P with HREEs unravel phosphatic minerals role in enrichment of REEs except for three rare elements (Gd, Tb and Er) in outcrops.The Strong correlation between Gd, Tb and Er indicates their concentration with neomorphic minerals and their resistance nature against alteration and weathering are two main reasons for their difference distribution compared to other REEs inthese deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iron Deposits
  • Laterites
  • Gharali
  • Boukan
  • Azarbayedjan