مطالعه سنگ‌چینه‌نگاری و زیست‌چینه‌نگاری زیای آمونیتی سازند دلیچای در برش مهدیشهر (شمال سمنان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه پیام نور، تهران ایران

چکیده

در محدوده البرز (واقع در نواحی شمالی ایران)، ردیف‌های رسوبی ژوراسیک میانی- بالایی، رخنمون و گستردگی قابل توجهی دارند. در بخش میانی این سلسله جبال، در نزدیکی مهدیشهر (شمال سمنان)، سازند دلیچای معرف این توالی بوده و در حدفاصل ماسه‌سنگ و کنگلومرای سازند شمشک در زیر، و سنگ‌آهک‌های سازند لار در بالا قرار گرفته است. در این برش، سازند دلیچای ۱٢٢ متر ستبرا داشته و از نظر سنگ‌شناسی به ۴ واحد سنگی تقسیم می‌شود که بیشتر از مارن و سنگ آهک مارنی خاکستری متوسط تا ستبر لایه تشکیل شده است. مرز زیرین آن با ردیف‌های سیلیسی- آواری سازند شمشک از نوع ناپیوسته و فرسایشی بوده در حالی که مرز بالایی آن با کربنات‌های صخره‌ساز سازند لار تدریجی است. سازند دلیچای در برش خاور مهدیشهر فسیل‌دار است. زیای آمونیتی شامل ۵ خانواده، ٢٢ جنس و زیر جنس، و ۴۰ گونه است که از این میان ۸ گونه برای اولین بار از ایران گزارش شده است. بر مبنای آمونیت‌ها، ۹ زون زیستی آمونیتی تشخیص داده شده که محدوده زمانی سازند دلیچای در این برش را به سن  باژوسین پسین؟ تا اکسفوردین پسین تعیین می‌کنند. از نقطه نظر پالئوژئوگرافی، آمونیت‌های شناسایی شده ارتباط نزدیکی با زیای آمونیتی شمال باختر اروپا و ایالت ساب مدیترانه را نشان می‌دهند و بر این اساس می‌توان به این نتیجه دست یافت که برش مورد مطالعه در زمان ژوراسیک میانی در نواحی شمالی تتیس قرار داشته است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the Lithostratigraphy and Biostratigraphy of Ammonite Fauna of the Dalichai Formation at the Mahdishahr Section, N Semnan

نویسندگان [English]

  • T Sarbandi Farahani 1
  • M.R Majidifard 2
  • M.R Kebriaee- Zadeh 3
  • M Mohammadi 4
1 M.Sc., Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Associated Professor, Faculty of Basic Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Middle Jurassic rocks are widely distributed and superbly exposed in the AlborzMountains (Northern Iran). In the central part of the mountain range, near Mahdishahr (Northern Semnan), the Dalichai Formation, from the underlying conglomerate and sandstones of Shemshak Formation to the limestones of the overlying Lar Formation, is completely exposed on the southern slopes of the kuh-e-Rahband. At this area, the sedimentary succession with nearly 122 m thickness subdivided into four members starting with marl and medium to thick-bedded grey limestones to marly limestones. The lower boundary with the siliciclastics of the underlying Shemshak Formation is disconformity, whereas the upper boundary with the light and cliff-forming carbonates of the Lar Formation is rather inconspicuous and transitional. The Dalichai Formation in the east of Mahdishar section is fossiliferous. The ammonite fauna consist of 5 families, 22 genera and subgenera and 40 species, among them 8 species are recorded for the first time from Iran. Based on the ammonite fauna, 9 biozones were recognized that indicated the age of the Dalichai Formation in the investigated area ranges from the Upper Bajocian? to Upper Oxfordian. Pleobigeographically, the fauna shows close relationship to west Europe and sub-mediterranean regions. This indicates a paleogeographic position of the area at the northern Tethys during the Middle Jurassic. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biostratigraphy
  • Central Alborz
  • Dalichai Formation
  • Jurassic
  • Ammonite