زیست‌چینه‌نگاری سازند آب‌تلخ بر مبنای نانوفسیل‌های آهکی در حوضه کپه‌داغ خاوری، برش‌های چینه‌شناسی جلیل‌آباد (جنوب باختر کلات) و روستای آب‌تلخ (خاور مشهد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دکترا، مرکز تحقیقات زیست تنوع و محیط دیرینه(UMR CNRS 7072) ، دانشگاه پیر و ماری کوری، پاریس 6، فرانسه

4 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

حوضه رسوبی کپه‌داغ در شمال‌خاوری ایران، در ناحیه‌ای بین مرز ایران با ترکمنستان و افغانستان واقع شده و شامل توالی‌های دریایی ژوراسیک تا نئوژن می‌باشد. سازند آب‌تلخ یکی از واحدهای سنگی کرتاسه بالایی حوضه رسوبی کپه‌داغ است که بیشترین ضخامت را در خاور این حوضه به خود اختصاص داده ‌است. سازند آب‌تلخ از لحاظ نانوفسیل‌های آهکی، دارای فراوانی و غنای بسیار زیاد و دارای حفظ‌شدگی خوب تا متوسط بوده و حاوی جامعه فسیلی متعلق به قلمرو تتیس است. برای مطالعه نانوفسیل‌های این سازند، 220 نمونه از برش جلیل‌آباد و 467 نمونه از برش روستای آب‌تلخ از قدیم به جدید رسوبات رأس سازند آبدراز، سازند آب‌تلخ و قاعده سازند نیزار برداشت و برای مطالعات نانوفسیلی آماده‌سازی شده ‌است. ضخامت سازند آب‌تلخ در برش جلیل‌آباد 8/1325 متر و در برش روستای آب‌تلخ 1765متر اندازه‌گیری شده‌است. در این مطالعات، 116 گونه نانوفسیلی از 43 جنس و 15 خانواده شناسایی شده ‌است. برای طبقه‌بندی زیست‌چینه‌نگاری برش‌های جلیل‌آباد و روستای آب‌تلخ از الگوی تصحیح شده   Sissingh (1977)توسط Perch-Nielsen (1985) و الگوی  Burnett (1998)استفاده شده است. زیست‌زون‌های نانوفسیلی سازند آب‌تلخ در برش جلیل‌آباد، به ترتیب از قاعده تا رأس شامل    CC19, CC20, CC21, CC22,  و CC23a  از الگوی تصحیح شده Sissingh (1977) توسط Perch-Nielsen (1985) و زیر‌زون‌های  UC14dTP، UC15bTP، UC15cTP،UC15dTP،UC15eTP و زون UC16 از الگوی Burnett (1998) است. در برش روستای آبتلخ این سازند از زیست‌زون  CC19 (UC14dTP)شروع و تا زون CC23a (UC16) ادامه می‌یابد. بدین ترتیب سن بخش پسین کامپانین پیشین (Late Early Campanian) تا انتهایی‌ترین بخش کامپانین پسین (latest Campanian) برای سازند آب‌تلخ در برش‌های جلیل‌آباد و روستای آب‌تلخ پیشنهاد می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Biostratigraphy of Calcareous Nannofossils of Abtalkh Formation in the Eastern Kopet-Dagh Basin, Jalilabad (Southwest of Kalat) and Abtalkh Village (East of Mashhad) Stratigraphic Sections

نویسندگان [English]

  • F Foroughi 1
  • A Lotfali Kani 2
  • S Gardin 3
  • M Vahidinia 4
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Ph.D., Centre de recherche sur la Paléobiodiversité et les Paléoenvironnements, UMR CNRS 7072, Université Pierre et Marie Curie, Paris 06, France
4 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The Kopet-Dagh basin is located in the northeast of Iran, in the triangle border of Iran, Turkmenistan and Afghanistan and consists of the marine Jurassic to Neogene strata. The Abtalkh Formation is one of the thickest lithostratigraphic upper Cretaceous units in the eastern Kopet-Dagh basin and is composed of light gray, green to bluish marl and silty marl. The Abtalkh Formation conformably overlies the Abderaz Formation, which contains marls and chalky limestones and is conformably overlain by the Nayzar Formation, which consists of sandstone, silty marl and limestone. The Abtalkh Formation contains very aboundant, rich and good to moderately preserved calcareous nannofossil assemblages of Tethyan realm. The total 220 samples in the jalilabad and 467 samples in the AbtalkhVillage stratigraphic sections, representing the oldest and youngest strata of upper Abderaz, Abtalkh and base of Nayzar successions, were collected. The thickness of Abtalkh Formation in the Jalilabad stratigraphic section is 1325.8m and for the AbtalkhVillage stratigraphic section is 1765m. One hundred sixteen nannoplanktonic species belonging to forty three genera and fifteen families were identified. The biostratigraphic study allowed the recognition of the calcareous nannofossil biozones of Sissingh (1977) emended by Perch-Nielsen (1985) and Burnett (1998). From bottom to top, part of CC19, CC20, CC21, CC22, part of CC23a biozones and UC14dTP, UC15bTP, UC15cTP, UC15dTP subzones and UC16 biozone were identified in the Jalilabad section. The Abtalkh Village section in the middle of eastern Kopet-Dagh basin is started with CC20 (UC15bTP) biozone and continued to CC23a (UC16) biozone. Nearly more than 30 calcareous nannofossil species were reported for the first time in Iran. The results of this study indicated that the age of Abtalkh Formation spans from early to uppermost Late Campanian for these two sections in the Kopet-Dagh basin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Abtalkh Formation
  • Abtalkh Village Stratigraphic Section
  • Calcareous Nannofossil
  • Jalilabad Stratigraphic Section
  • Kopet-Dagh Basin
  • Tethyan Realm