بررسی کانی‌های رسی، منشأ و نحوه پراکنش آ‏نها در پلایای میقان اراک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دانشکده زمین‎‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

پلایای میقان به فرم حوضه درون قاره‌ای بسته‌ای است که در مرکز آبخوان دشت اراک واقع شده ‎است‎‎‎‎‎‎‎‎. این پلایا، دریاچه‌ای فصلی بوده و از نظر هیدروژئولوژیکی به عنوان سطح اساس فرسایش منطقه عمل می‎کند و محل مناسبی برای رسوبگذاری نهشته‎های آواری و شیمیایی است. برای بررسی رسوب‎شناسی و کانی‎شناسی رسوبات در سرتاسر ‎‎پلایا، 94 نمونه رسوب برداشته شد. 19 نمونه به‌صورت سیستماتیک از رسوبات سطحی، در مسیرهایی از مرکز به سمت حاشیه حوضه و 31 نمونه از 7 گمانه حفر شده در پلایا‎‎‎‎‎‎‎‎‎ اخذ شد و مورد مطالعات رسوب‌شناسی و کانی‌شناسی به‌وسیله اشعه ایکس (XRD) قرار گرفت. کانی‌های رسی موجود در پلایای میقان شامل کائولینیت، کلریت، ایلیت، ورمیکولیت و اسمکتیت است که از این میان کانی‌های ایلیت و کلریت دارای بیشترین فراوانی هستند. این کانی‌ها عموماً دارای منشأ آواری بوده و از طریق فرایند فرسایش مکانیکی ایجاد شده‎اند، بنابراین وجود آنها مبین ترکیب سنگ مادر است. بررسی توزیع نمونه‎های سطحی، بیانگر کاهش میزان کانی‎های رسی از حاشیه به سمت مرکز پلایا است؛ این امر با تغییرات دیگر کانی‎های آواری (کوارتز) موجود در پلایا هماهنگ است. همچنین درصد کانی‎های رسی همانند دیگر کانی‎های آواری در طول گمانه‎ها افزایش نشان می‎‎دهد، به‌طوری‌که بالا بودن سطح آب پلایا و اقلیم سرد و مرطوب‎تر گذشته (پلئستوسن انتهایی) را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy, Origin and Distribution of Clay in the Meyghan Playa, Arak

نویسندگان [English]

  • L Abdi 1
  • H Rahimpour-Bonab 2
1 M. Sc., School of Geology, University College of Science, Tehran University, Tehran, Iran
2 Professor., School of Geology, University College of Science, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Meyghan Playa is an inland closed basin, which is located in center of the aquifer Arak plain. This playa is a seasonal lake and from hydrological point of view acts as erosional base level of region and is appropriate site for precipitation clastic and chemical deposits. For mineralogical and sedimentological investigations 94 sediment samples were collected from the playa. 19 samples from surface sediments in transect to the center of playa and 31 specimens from 7 cores were systematically collected and studied by X-ray diffraction (XRD) technique. ‍The clay minerals include Illite, Chlorite, Kaolinite,Vermiculite and Smectite. Illite and Chlorite are the most important clay minerals in the playa. Origins of clay minerals in the Meyghan playa are generally detrital, occurred by physical weathering and indicate composition of bed rock. The study of surface sediments indicate that amount of clay minerals from margin to center of the playa such as another detrital mineral (Quartz) is decreased. In addition, amount of them towards depth is increased. Therefore it shows the presence of a high water level and cold - humid climate in the past (late Pleistocene).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Clay minerals
  • Illite
  • Chlorite
  • Paleoclimate
  • Meyghan playa