رخساره‌های سنگی و محیط رسوبی سازند آبحاجی (ژوراسیک پیشین) در رخنمون و چاه‌های اکتشافی معدن زغال‌سنگ پروده طبس، خاور ایران مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

سازند آبحاجی از رسوبات آواری با سن ژوراسیک پیشین تشکیل شده است که به‌طور گسترده در بلوک طبس رخنمون دارد. ستبرای این سازند در شمال بلوک طبس از 500 متر تا در حد چند ده متر در تغییر است. سازند آبحاجی در محدوده معدن زغال‌سنگ پروده طبس ستبرایی در حدود  75 متر دارد و بیشتر از توالی ماسه‌سنگ، سیلت‌استون، گلسنگ و رگه‌های نازک زغال (به ستبرای 20 تا 50 سانتی‌متر) تشکیل شده است. برای شناسایی رخساره‌های سنگی و تفسیر محیط رسوبی سازند آبحاجی از دو رخنمون و سه چاه اکتشافی در منطقه مورد مطالعه نیز استفاده شده است. تحلیل رخساره‌های سنگی در رخنمون‌های مورد مطالعه به شناسایی دو رخساره دانه‌درشت (Gcm, Gt)، چهار رخساره دانه‎متوسط (St, Sr, Sh, Sp)، دو رخساره دانه‎ریز (Fm, Fl) و یک رخساره زغالی (C) انجامیده است. رخساره‌های سنگی شناسایی‌شده قابل گروه‌بندی در قالب چهار عنصر ساختاری کانال، بخش پیچیده مئاندر (رسوبات سد نقطه‌ای)، کروس پهن و باتلاق هستند. بررسی رخسارهای الکتریکی و مطالعه روند تغییرات نمودار گاما نیز به شناسایی و تفکیک این عناصر ساختاری در چاه‌های اکتشافی انجامیده است. رخساره‌های سنگی و عناصر ساختاری شناسایی‌شده نشان از ته‌نشست رسوبات سازند سیلیسی آواری آبحاجی در یک محیط رودخانه‌ای مآندری گسترش یافته در یک دشت ساحلی با باتلاق‌های گسترده است. مطالعات رسوب‌شناسی این سازند امکان بازسازی جغرافیای دیرینه در لبه خاوری بلوک طبس را فراهم آورده است که بیانگر ته‌نشست رسوبات غیر دریایی تا دشت ساحلی در لبه خاوری این بلوک است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lithofacies and Depositional Environment of the Early Jurassic Ab-Haji Formation in Outcrop and Exploration Boreholes of Parvadeh Coal Mine, Tabas, East Central Iran

نویسندگان [English]

  • M.A Salehi 1
  • S.R Mousavi-Harami 2
  • A Mahboubi 2
  • B Rahimi 3
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The Lower Jurassic Ab-Haji Formation consists of siliciclastic sediments, which are widely exposed in the Tabas Block. This formation varies in thickness from tens of meters to more than 500 m in northern Tabas Block. The Ab-Haji Formation with avearge thickness of 75 meters presents in the Tabas Coal Mine area and consists mainly of sandstone, siltstone, claystone with a few thin interbeds of coal seams. Two outcrops and three exploration boreholes were studied in order to identify lithofacies and to interpret the depositional environment. The lithofacies analysis in outcrops imply two siliciclastic coarse grained (Gcm, Gt), four medium grained (St, Sp, Sr, Sh), two fine grained (Fl, Fm) and one coal lithofacies. Identified lithofacies can be grouped into four architectural elements including channel, point bar, crevasse splay and coastal plain swamps. The electorofacies and log motif analysis led to recognition and differentiation of architectural elements in exploration boreholes. The lithofacies and architectural elements show that the siliciclastic sediments of the Ab-Haji Formation were deposited in the meandering river system within a coastal plain with widespread swamps. The sedimentological analysis led to reconstruction of paleogeography in eastern part of the Tabas Block, which shows deposition of nonmarine to coastal plain environment in this part of the block.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ab-Haji Formation
  • Lithofacies
  • Architectural elements
  • Electorofacies
  • Coastal plain