کانی‎شناسی و ژئوشیمی گلسنگ‌های نئوپروتروزوییک کاهار در کوه کاهار (شمال باختر تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

سازند کاهار در برش الگوی خود واقع در کوه کاهار، 75  کیلومتری شمال باختر تهران، از حدود 1000 متر سنگ‌های آواری (بیشتر گلسنگ) تشکیل شده است. این مطالعه با تکیه بر روی ترکیب کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی این گلسنگ‌ها به‌دنبال شناسایی منشأ احتمالی و جایگاه زمین‌ساختی آنهاست. مطالعات میکروسکوپ نوری و XRD نشان می‎دهند که این گلسنگ‌ها از کوارتز، فلدسپار (به‎ویژه پلاژیوکلاز) و به‌میزان کمتر کانی‌های فیلوسیلیکاتی (بیشتر ایلیت و کلریت) تشکیل شده‌اند. بررسی سنگ‌نگاری گلسنگ‌ها با استفاده از SEM-EDX نشان می‎دهد که فرم‌های صفحه‌ای ایلیت و کلریت ممکن است طی دیاژنز (ایلیتی شدن و کلریتی شدن) شکل گرفته باشند. تقسیم‎بندی گلسنگ‌های مورد مطالعه بر پایه اندیس بلوغ، آنها را تکتیک و فیلو-تکتیک، نهشته شده در حوضه‌های مرتبط با جایگاه زمین‌ساختی جزایر کمانی (قاره‌ای) نشان می‎دهد. اندیس شیمیایی دگرسانی (به‌طور میانگین 70) و متغیرهای A-CN-K به‌دست آمده برای گلسنگ‌های کاهار، نشان‌دهنده هوازدگی شیمیایی متوسط در ناحیه منشأ آنهاست. همچنین، ترکیب شیمیایی گلسنگ‌ها، نشان از تأثیر کم چرخه مجدد رسوبی در نهشته‌های کاهار است. نمودار‌های تفکیکی ژئوشیمیایی، نسبت عناصر فرعی غیر متحرک و نیز داده‌های عناصر خاکی کمیاب گلسنگ‌ها، نشان‌دهنده منشأ گرفتن رسوبات این گلسنگ‌ها از منشأهای فلسیک و نهشته شدن آنها در حوضه‌ای مرتبط با جایگاه زمین‌ساختی جزایر کمانی است. مدل به‌دست آمده برای جایگاه زمین‌ساختی حوضه کاهار در نئوپروتروزوییک پسین را می‎توان توسط مدل‌های جدیدی که ایران را مشابه با زمین‌های کمانی آوالونیا و کادومیا به‌عنوان بخشی از زمین‌های حاشیه شمالی گندوانا در نظر می‎گیرند، تفسیر کرد.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and Geochemistry of the Neoproterozoic Kahar Formation Mudrocks, Kahar Mountain, NW of Tehran

نویسندگان [English]

  • N Etemad-Saeed 1
  • M Hosseini-Barzi 2
  • M.H Adabi 3
  • A Sadeghi 4
1 Ph.D. Student, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Kahar Formation at its type locality in the KaharMountain, 75 km NW of Tehran, consists of about 1000 m of siliciclastic rocks (mainly mudrocks). This study focuses on the mineralogical and geochemical composition of these mudrocks to identify possible source areas and their tectonic setting. The optical microscopy and XRD studies suggest that the mudrocks are rich in quartz and feldspar (especially plagioclase) and have low phyllosilicates (mostly illite and chlorite). SEM-EDX petrographic investigation of mudrocks reveals that platy illite and chlorite may have formed during the diagenesis (illitization and chloritization). Classification of studied mudrocks based on the maturity index, indicate that they are tectic and phyllo-tectic types, deposited in basins related to an (continental) island arc tectonic setting. The Chemical Index of Alteration (average 70) and A–CN–K parameters indicate that a moderate chemical weathering has taken place in the source region of the Kahar mudrocks. In addition, the chemical composition of mudrocks suggests that the amount of sediment recycling is very low in the Kahar deposits. The geochemical discrimination diagrams, immobile trace element ratios and Rare Earth Elements of mudrocks suggest that the Kahar mudrocks were derived mainly from the felsic sources and deposited in the basins related to an island arc tectonic setting. The resulting model for the tectonic setting of the Kahar basin during the Late Neoproterozoic can be best explained by recently models that considered Iran as part of Peri-Gondwanan terranes, similar to the Avalonia and Cadomia arc terranes, occupying the northern margins of Gondwana. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kahar Formation
  • Mudrock
  • Mineralogy
  • Geochemistry