سنگ شناسی و پتروژنز لامپروفیرهای آلکالن و کالک‌آلکالن شمال باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

در شمال باختر ایران انواع لامپروفیرهای غنی از آمفیبول و غنی از بیوتیت بیشتر به صورت دایک رخنمون دارند و نهشته‌های پیش از پلیوسن را قطع می‌کنند. لامپروفیرهای مورد مطالعه در مناطق ارسباران، شبه‌جزیره اسلامی و رشته ارتفاعات میشو رخنمون دارند. بر پایه مطالعات کانی‌شناسی و بلور‌شیمی لامپروفیرهای غنی از آمفیبول‌ دارای کانی‌شناسی عمده آمفیبول نوع کرسوتیتی، کلینوپیروکسن نوع دیوپسید در یک زمینه‌ای از بلورهای فلدسپار و شیشه قرار دارند. این نوع لامپروفیرها گاه دارای بلورهای الیوین و بیوتیت هستند. لامپروفیرهای غنی از میکا دارای کانی‌های میکا با ترکیب فلوگوپیت و کلینوپیروکسن دیوپسیدی در یک زمینه شیشه‌ای هستند. بر پایه مجموعه کانیایی، شیمی کانی‌ها و همچنین ویژگی‌های ژئوشیمیایی لامپروفیرهای غنی از آمفیبول از نوع آلکالن و ترکیب کامپتونیتی- سانائیتی و میکا لامپروفیرها از نوع کالک‌آلکالن و ترکیب مینت را دارند. لامپروفیرهای آلکالن ویژگی‌های ماگماهای نوع OIB را نشان می‌دهند درحالی که لامپروفیرهای کالک‌آلکالن ویژگی‌های ماگماهای محیط‌های فرورانشی را دارند. لامپروفیرهای آمفیبول‌دار سرخه ویژگی‌های حدواسط بین دو گروه آلکالن و کالک‌آلکالن را دارند. با توجه به ویژگی‌های ژئوشیمیایی هر دو نوع لامپروفیرهای آلکالن و کالک‌آلکالن از گوشته نوع اسپینل گارنت لرزولیت حاوی کانی‌های آبدار منشأ گرفته‌اند. ماگمای لامپروفیرهای کالک‌آلکالن از گوشته لیتوسفری متاسوماتیسم شده توسط عوامل فرورانش و غنی از فلوگوپیت و لامپروفیرهای آلکالن از گوشته لیتوسفری متاسوماتیسم شده توسط گوشته ژرف و غنی از آمفیبول نشأت گرفته‌اند و در پتروژنز لامپروفیرهای آمفیبول‌دار سرخه هر دو نوع گوشته دخالت داشته است. لامپروفیرهای آلکالن و کالک‌آلکالن مورد مطالعه در یک محیط پس از برخورد جایگزین شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrology and Petrogenesis of Alkaline and Calc-Alkaline Lamprophyres in the NW Iran

نویسندگان [English]

  • M Aghazadeh
  • Z Badrzadeh
Assistant Professor, Department of Geology, Payame Noor Universtiy, Iran
چکیده [English]

In the northwestern Iran mica-and amphibole-rich lamprophyres crop out mainly as dyke and they cut Pre-Pliocene strata. They exposed in the Arasbaran, EslamyPeninsula, and Mishu range. According to the mineralogy and mineral chemistry, amphibole-rich lamprophyres have kaersutite type amphiboles and diopside phenocrysts in the matrix of same mafic minerals, feldspars, and altered glass. These lamprophyres in some thin sections have olivine and phlogopite. Mica-rich lamprophyres include phlogopite and diopside phenocrysts in the matrix of same mafic minerals, abundant glass and secondary minerals. According to the mineralogy, mineral chemistry, and geochemistry, amphibole-rich lamprophyres are alkaline and show camptonite-sannaite composition but mica-rich lamrophyres are calc-alkaline and represent minette composition. Alkaline lamprophyres represent characteristics of OIB type magma while calc-alkaline lamprophyres show characteristics of magmas originated in the subduction dominant tectonic setting. Sorkheh amphibole-bearing lamprophyres show both alkaline and calc-alkaline type lamprophyres. Regarding to geochemical features both calc-alkaline and alkaline lamprophyres originated from heterogeneous mantle with different proportions of spinel, garnet and hydrous minerals (e.g. phlogopite and amphibole). Calc-alkaline lamprophyres originated from a mantle enriched in phlogopite and alkaline lamprophyres originated from lithospheric mantle that metasomatised by deep mantle and enriched in amphibole. Both mentioned mantles associated in the petrogenesis of the Sorkheh amphibole- bearing lamprophyres. The lamprophyres were emplaced in the post collisional tectonic setting.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lamprophyre
  • Alkaline
  • Calc-alkaline
  • Petrogenesis
  • Iran