بررسی رخساره‌شناسی و محیط تشکیل توالی‌های آتشفشانی کوه چهل‌تن، واقع در جنوب باختر بردسیر (استان کرمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

بخشی از مجموعه‌ آتشفشانی هزار (نوار ارومیه-دختر) با سن ائوسن، در کوه چهل‌تن، در جنوب باختر شهرستان بردسیر واقع در استان کرمان رخنمون یافته است. این بخش شامل تناوبی از گدازه، پیروکلاستیک و اپی‌کلاستیک است که توسط توده‌های نفوذی گابرویی و دیوریتی و دایک‌ها قطع شده است. گدازه‌ها شامل آندزیت و بازالت هستند و برش‌های آتشفشانی، آگلومراها، ایگنیمبریت‌ها و توف‌های ریزدانه، پیروکلاستیک‌ها را تشکیل داده‌اند. اپی‌کلاستیک‌ها نیز شامل ماسه‌سنگ و کنگلومرا بوده و گسترش بسیار زیاد و لایه‌بندی ظریف و منظم دارند. تناوب بین گدازه‌ها و نهشته‌های پیروکلاستیک و اپی‌کلاستیک در کوه چهل‌تن، نشان می‌دهد که در این منطقه فعالیت‌های آتشفشانی به صورت دوره‌ای رخ می‌داده و آتشفشان‌ها از نوع استراتوولکان بوده‌اند.در زمان توقف فعالیت‌های شدید آتشفشانی، رسوب‌گذاری واحد‌های اپی‌کلاستیک صورت گرفته است. به نظر می‌رسد که سنگ‌های آتشفشانی کوه چهل‌تن، محصول فوران‌های انفجاری از نوع ولکانین و در بعضی موارد پلینین هستند و یکی از دلایل ستبر شدن توالی‌ها در این منطقه می‌تواند فرونشینی مداوم کف حوضه، همزمان با فوران‌های آتشفشانی باشد. شواهد صحرایی مانند نبود ناپیوستگی و خاک‌های قدیمی بین نهشته‌ها نشان می‌دهند که فاصله زمانی زیادی بین فوران‌ها وجود نداشته است. ویژگی‌های ژئوشیمیایی گویای آن است که گدازه‌ها احتمالاً منشأ یکسانی دارند و تحول ماگماهای سازنده‌ گدازه‌هاعمدتاً  تحت تأثیر تبلور تفریقی صورت گرفته و آلایش پوسته‌ای، نقش کم‌رنگ‌تری در تحول آنها ایفا کرده است، به طوری‌که گدازه‌های آندزیت منطقه در اثر تبلور تفریقی بازالت‌ها ایجاد شده و در هنگام صعود به سطح زمین، توقف طولانی مدت نداشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Facial Study of Volcanic Successions and their Origin in Cheheltan Mountain, Southwest of Bardsir, Kerman Province

نویسندگان [English]

  • P Ahmadi Moghadam 1
  • H Ahmadipour 2
1 M. Sc. Student, Department of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

A part of the Hezar volcanic complex (Urmia-Dokhtar Volcanic Belt), Eocene in age, has been cropped out in the CheheltanMountain at southwest of the Bardsir town, in the Kerman province. This part consists of alternation of lava flows, pyroclastics and epiclastics that are cut by several gabbroic and dioritic intrusions and dykes. The lava flows can be divided into andesites and basalts and the pyroclastics consist of volcanic breccias, agglomerates, ignimbrites and fine-grained tuffs. The epiclastics consist of several layers of volcanic sandstones and conglomerates that cover a vast area. Alternation of lava flows, pyroclastics and epiclastics show that the volcanic activities in the area have been done periodically from stratovolcanoes and when intensive volcanic eruptions were ceased epiclastics were deposited. It seems that lava flows and pyroclastics have been formed by volcanian and in some cases, plinian eruptions, and continuous basin subsidence during volcanic eruptions have led to the formation of thick layers of pyroclastics and epiclastics. The field evidences such as lacking of unconformities and paleosols show that there is no great interval between volcanic eruptions. The geochemical characteristics indicate that the lava flows probably have the same origin. It seems that fractional crystallization was the main process in the evolution of parental magmas, while crustal contamination played a minor role, so that the andesitic lava flows were produced by fractional crystallization of the basalts and the magmas had no very long stops en rout to the surface.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urumieh-Dokhtar Volcanic Belt
  • Pyroclastics
  • Epiclastics
  • Bardsir