بررسی ارتباط شاخص خطوارگی و منشأ دگرسانی‌ها در کالدراهای مساحیم و بیدخوان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

در محاسبه شدت گسلش یک منطقه می‌توان عوامل مختلفی را در نظر گرفت. شاخص خطوارگی تابعی از طول، تعداد و تقاطع گسل‌ها در واحد سطح است و روشی مناسب در جهت کمّی سازی داده‌های ساختاری به حساب می‌آید. به طور طبیعی اغلب دگرسانی‌ها ‌با گسل‌ها و شکستگی‌هایی که راه نفوذ سیالات را تسهیل می‌کنند ارتباط دارند. مقایسه موقعیت محدوده های با بیشترین تمرکز خطواره ها در مناطق آتشفشانی، در کالدراهای مساحیم و بیدخوان و بررسی دگرسانی‌های رخساره مرکزی کالدراها نشانگر ارتباط بیشتر دگرسانی‌های سوپرژن با خطواره‌های منطقه می‌باشد و این در حالی است که دگرسانی فیلیک که بیشتر منشأ درون‌زاد دارد دارای ارتباط ضعیف‌تری با خطوارگی‌ها است. دگرسانی آرژیلیک می‌تواند منشأ درون‌زاد یا برون‌زاد داشته باشد. در کالدرای مساحیم منشأ کانی‌های رسی بیشتر آب‌های فرو رو بوده و کائولن کانی عمده آن است. بر اساس نتایج حاصل از آزمایش XRD کانی‌هایی از قبیل پیروفیلیت و دیکیت در بخش‌های عمده‌ای از کالدرای مساحیم دیده نمی‌شوند؛ بنابراین اکثر دگرسانی‌های منطقه آتشفشان مساحیم عمدتاً آرژیلیک با منشأ برون‌زاد هستند، حال آنکه در منطقه کالدرای بیدخوان با وجود غالب بودن دگرسانی آرژیلیک اما دگرسانی فیلیک نیز که غالبا منشأ درون‌زاد دارد دارای وسعت قابل توجهی است. رسم ماتریس انطباق دگرسانی‌ها و کران بالای شاخص خطوارگی در مناطق مساحیم ‌و بیدخوان به ترتیب ضرایب انطباق 8/37 و 29 درصد برای دگرسانی آرژیلیک و ضرایب 1/1 و 7/10 را برای دگرسانی فیلیک در مناطق مذکور نشان می‌دهد. ارتباط مثبت دگرسانی آرژیلیک با شاخص خط‌وارگی و ارتباط ضعیف‌تر دگرسانی فیلیک با این فاکتور در مرکز کالدراهای مساحیم و بیدخوان در کنار ارتباط نزدیکتر رژیم کلی (عمدتاً برون‌زاد) دگرسانی‌های منطقه مساحیم با شاخص خطوارگی، نشانگر تأثیر شدیدتر گسل‌ها در فرایند‌های سوپرژن نسبت به فرایندهای هایپوژن در سطح این نواحی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Relationship Between Photoliniament Factor and the Origin of Alterations in Mosahim and Bidkhan Calderas

نویسنده [English]

  • S.H Moeinzadeh
Associate Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

In calculation the region’s faulting there are various factors that can be considered. Photolineament factor is a function of length, number and cross of faults per unit area and considered as Suitable method for the quantification of structural data. Naturally most alterations are relevant with faults and fractures which facilitate the penetration of hydrothermal liquids. Comparing the situation of areas with the highest concentration of lineaments in volcanic regions in calderas of Mosahim and Bidkhan and studying alteration faces in central of calderas indicates the association of supergene alteration with regional lineaments, while phyllic alteration that mostly has endogenous origin has a weaker relation with lineaments. Argillic alteration can have endogenous or exogenous source. In Mosahim caldera the origin of clay minerals is mostly sinking water and kaolin is its major mineral. According to the results of XRD experiments, minerals such as Pyrophylit and Dikyt cannot be seen in most parts of Mosahim caldera. So most of the alterations of Mosahim volcano are argillic with exogenous origin; while in Bidkhan caldera in spite of the majority of argillic alteration and phyllic alteration with mostly endogenous origin has a notable covering. Drawing the matching matrix alteration and upper bound of photolinieament factor in Mosahim and Bidkhan show the respectively matching coefficients of 37.8% and 29% for argillic alteration and coefficients of 1.1 % and 10.7 % for phyllic alteration in the above mentioned region. Positive relationship between argillic alteration and  photolinieament factor and weaker association of phyllic alteration with this factor in the center of Mosahim and Bidkhan calderas along with closer relative of overall alteration regime (mostly exogenous) of the Mosahim region with photolinieament factor indicate severe faults effect in the supergene than hypogene processes in these areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Photoliniament Factor
  • Origin of Alterations
  • Mosahim
  • Bidkhan