کانی‌شناسی، زمین‌شیمی و کاربردهای صنعتی کانسنگ‌های ‌ بوکسیت درزی‌ولی، خاور بوکان، شمال‌باختر ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

نهشته بوکسیت درزی‌ولی، در فاصله 20 کیلومتری خاور بوکان، جنوب استان آذربایجان‌غربی (شمال باختر ایران) واقع شده است. این نهشته به صورت لایه‌ها و عدسی‌های منفصل چینه‌سان در درون سنگ‌های کربناتی سازند روته (پرمین بالایی) گسترش یافته است. مطالعات کانی‌شناسی نشان می‌دهند که آب‌های سطحی با ماهیت اکسیدی- اسیدی و آب‌های زیرزمینی با ماهیت بازی- احیا نقش بارزی در توسعه و تکامل این نهشته ایفا نموده‌اند. بر اساس شواهد صحرایی و مطالعات زمین‌شیمیایی، سنگ‌های بازالتی محتمل‌ترین سنگ مادر این نهشته هستند. محاسبات فاکتور غنی‌شدگی آشکار می‌کنند که عناصر Si، Ca، Mg، Na، K، Mn، Co، Rb و Hf در طی تکوین این نهشته شسته شده، و عناصر Al، Ti، V، Th، Ga، Zr، Nb، U، و Cr غنی شده‌اند. این در حالی است که عناصر Fe، P، Ni، Ba، و Y متحمل فرایندهای شستشو- تثبیت شده‌اند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهند که عواملی مانند جذب سطحی، روبش، تمرکزهای بازماندی، بافرینگ محلول‌های هوازده کننده توسط سنگ بستر کربناتی، کنترل کانیایی، تفاوت در شدت دگرسانی، مواد آلی، و نوسانات سطح سفره آب‌های زیرزمینی نقش ارزنده‌ای در توزیع عناصر اصلی، فرعی، و جزئی در این نهشته ایفا نموده‌اند. این مطالعه همچنین آشکار می‌کند که کانسنگ‌های فقیر از آهن و غنی از آهن این نهشته به ترتیب ویژگی‌های مناسبی برای استفاده در صنایع دیرگداز و سیمان را دارا هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy, Geochemistry and Industrial Applications of Darzi-Vali Bauxite Ores, East of Bukan, NW of Iran

نویسندگان [English]

  • A Abedini 1
  • S Alipour 1
  • M Khosravi 2
1 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
2 M. Sc., Department of Geology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

TheDarzi-Vali bauxite deposit is located in ~20 km east of Bukan, south of West-Azarbaidjan province (NW Iran). This deposit developed as stratiform layers and lenses within carbonate rocks of the Ruteh Formation (middle Permian). The mineralogical studies indicated that the surface waters with oxidizing-acidic nature and the underground waters with reducing-basic nature played an important role during the development and evolution of this deposit. Based on field evidences and geochemical studies, the basaltic rocks are the most probable parent rock of this deposit. Calculations of enrichment factor revealed that the elements of Si, Ca, Mg, Na, K, Mn, Co, Rb and Hf were leached during development of this deposit and the elements of Al, Ti, V, Th, Ga, Zr, Nb, U, and Cr were enriched. This is while the elements of Fe, P, Ni, Ba, and Y have borne leaching-fixation processes. The obtained data indicated that the factors such as adsorption, scavenging, residual concentrations, buffering of weathering solutions by carbonate bedrock, mineralogical control, differences in intense of alteration, organic matter, and fluctuation of underground water tables have played pronounced roles in distribution of major, minor, and trace elements in this deposit. This study also revealed that the Fe-poor and Fe-rich ores of this deposit have appropriate properties for being used in refractory and cement industries, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bauxite
  • Geochemistry
  • Distribution of Elements
  • Industrial applications
  • Darzi-Vali
  • Bukan